Λίβανος: Το κράτος σε ομηρία, ο πόλεμος σε αναμονή

Παρά τις, ομολογουμένως, φιλότιμες προσπάθειες της Βηρυτού να πείσει ότι ολοκλήρωσε την αποστρατιωτικοποίηση των εδαφών νοτίως του ποταμού Λιτάνι, όπως προβλέπει η συμφωνία με το Ισραήλ και κυρίως το ψήφισμα 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ελάχιστοι δείχνουν να έχουν πειστεί. Και όχι άδικα.
Η πραγματικότητα είναι πως όλοι γνωρίζουν ότι, αφενός, η Χεζμπολάχ δεν αποχώρησε από την περιοχή και, αφετέρου, ότι το παιχνίδι που παίζεται σήμερα δεν είναι εκείνο της επιβίωσης, αλλά της ανασύνταξης. Ένα παιχνίδι που εξελίσσεται υπόγεια, κυριολεκτικά, κάτω από κατοικίες και ιδιωτικούς χώρους, στους οποίους η UNIFIL δεν έχει δικαίωμα πρόσβασης βάσει της εντολής της, ενώ ο λιβανικός στρατός επιλέγει να μην παρεμβαίνει, προκειμένου να αποφύγει μια ευθεία σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ.
Η αδυναμία αυτή δεν είναι μόνο επιχειρησιακή· είναι και πολιτική. Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τη θρησκευτική σύνθεση του στρατεύματος, κοινώς αποδεκτές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για ποσοστό σιιτών της τάξης του 26%–30% το 2004, ενώ έκτοτε διατυπώνονται εκτιμήσεις που ανεβάζουν το ποσοστό ακόμη και στο 45%.
Οι ίδιοι θα προτιμούσαν να το περιγράψουν ως «υπηρεσία στην πατρίδα». Άλλοι, ωστόσο, θα αναρωτιούνταν εύλογα ποια πατρίδα εννοούν: τον Λίβανο ή το Ιράν;
Η πολιτική ηγεσία της Βηρυτού — τουλάχιστον ο Πρόεδρος, οι σουνίτες και οι χριστιανοί — θα επιθυμούσαν διακαώς να απαλλαγούν από τη σιιτική τρομοκρατική οργάνωση και βραχίονα της Τεχεράνης. Όμως, με τους σιίτες να αποτελούν περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού και από αυτούς το 85%–90% να βλέπει τη Χεζμπολάχ «θετικά» έως και «πολύ θετικά», οι ισορροπίες είναι εκρηκτικές και εξαιρετικά δύσκολες στη διαχείριση.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έρχεται να προστεθεί η σαφής ένδειξη ότι η Χεζμπολάχ δεν αμύνεται, αλλά προετοιμάζεται. Λιβανικές πηγές αποκάλυψαν στο portal ARN των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι η οργάνωση βρίσκεται εδώ και εβδομάδες σε προχωρημένο στάδιο αναδιοργάνωσης τόσο της στρατιωτικής της δομής όσο και του μηχανισμού ασφαλείας της, ως άμεση προετοιμασία για το ενδεχόμενο νέου πολέμου με το Ισραήλ. Το τελευταίο το κατήγγελλε εδώ και αρκετό καιρό.
Η μέθοδος είναι ξεκάθαρη: αντικατάσταση γνωστών διοικητών με άγνωστα πρόσωπα, αυστηρή απαγόρευση δημόσιας παρουσίας, περιορισμός επικοινωνιών και επιστροφή σε πρότυπα λειτουργίας που θυμίζουν τη Χεζμπολάχ της προ-2011 περιόδου. Δεν πρόκειται απλώς για έναν κύκλο διορισμών, αλλά για μια συνειδητή προσπάθεια αποδόμησης της ορατής ηγεσίας και μετάβασης σε ένα αποκεντρωμένο, δυσκολότερα ανιχνεύσιμο μοντέλο.
Το δίδαγμα από τον προηγούμενο πόλεμο είναι σαφές: το Ισραήλ μπορεί να εντοπίζει και να εξουδετερώνει πρόσωπα, αλλά δυσκολεύεται περισσότερο να αντιμετωπίσει δομές χωρίς πρόσωπο. Και σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση κινείται σήμερα η Χεζμπολάχ.
Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν στενά. Όμως το πραγματικό διακύβευμα δεν αφορά πρωτίστως την Ιερουσαλήμ ή την Ουάσιγκτον. Αφορά τη Βηρυτό. Διότι, αν το σημερινό μοτίβο παγιωθεί, ο Λίβανος κινδυνεύει να βρεθεί και πάλι όμηρος μιας οργάνωσης που θα δρα στρατιωτικά υπόγεια, θα αποποιείται δημοσίως την ευθύνη και θα σύρει τη χώρα σε μια νέα καταστροφή, όπως έκανε και το 2005 ξεκινώντας μια εκστρατεία τρόμου μετά που δολοφόνησε τον Πρωθυπουργό Ραφίκ Χαρίρι.
Η Βηρυτός έχει κάθε λόγο να ανησυχεί. Και οι διαρροές δείχνουν ότι το γνωρίζει καλύτερα απ’ όλους.