Κύπρος και διπλωματία στην Αραβική Χερσόνησο - Επαφές Κόμπου σε χώρες του Κόλπου

Ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, μετέβη στον Κόλπο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα για να συζητήσει με τους ομολόγους του από τη Σαουδική Αραβία και το Μπαχρέιν τη «βαθιά ανησυχητική κατάσταση στην περιοχή».
Μετά τη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Φαϊζάλ μπιν Χαρμάν Αλ Σαούντ, στο Ριάντ την Τρίτη, ο Κόμπος δήλωσε ότι «μετέφερε τη σταθερή στήριξη και αλληλεγγύη της Κύπρου υπό το φως αδικαιολόγητων και αδιάκριτων επιθέσεων κατά της Σαουδικής Αραβίας και των εταίρων μας στον Κόλπο».
Ο Κύπριος ΥπΕξ πρόσθεσε: «Η αποκλιμάκωση, μέσω διαλόγου και αποτελεσματικής διπλωματίας, είναι επιτακτική για τη διασφάλιση της περιφερειακής ειρήνης και ασφάλειας».
Ο Κόμπος μετέβη την Τετάρτη στο γειτονικό Μπαχρέιν, επαναβεβαιώνοντας την «αταλάντευτη αλληλεγγύη» της Κύπρου προς τον υπουργό Εξωτερικών του Βασιλείου, Αμπντουλατίφ μπιν Ρασίντ Αλ Ζαγιάνι, ενώ συναντήθηκε επίσης με τον βασιλιά Χαμάντ μπιν Ίσα Αλ Χαλίφα.
Διαβάστε επίσης:
- Ο πόλεμος στο Ιράν πιέζει επικίνδυνα την παγκόσμια προσφορά τροφίμων
- Κρίση στο Ιράν: Από το αρχικό γεωπολιτικό σοκ σε διαρθρωτική οικονομική αστάθεια
- Η «τιμωρία» Τραμπ σε χώρες του ΝΑΤΟ που λένε όχι στο 5% στην Άμυνα - Τα σχέδια για Γερμανία
Αλληλεγγύη
Το ταξίδι ήταν μέρος μιας προσπάθειας της Κύπρου να δείξει αλληλεγγύη προς τους εταίρους της στον Κόλπο, οι οποίοι έχουν εμπλακεί στη σύγκρουση μετά την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν –που εξαπολύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2026– και προκάλεσε κύμα ιρανικών επιθέσεων με drones και πυραύλους εναντίον γειτονικών χωρών που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις στους γείτονες επικεντρώνονται σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, αν και έχουν πλήξει και πολιτικές υποδομές, όπως ξενοδοχεία και ενεργειακές εγκαταστάσεις –οι τελευταίες ως απάντηση σε αρχικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Μέχρι στιγμής, τα κράτη του Κόλπου δεν έχουν ανταποδώσει στρατιωτικά στο Ιράν, περιοριζόμενα σε αεράμυνα για την αναχαίτιση ιρανικών drones και πυραύλων. Ορισμένα, ωστόσο, έχουν προειδοποιήσει την Τεχεράνη ότι η υπομονή τους δεν είναι απεριόριστη.
Εάν κάποιο από τα κράτη του Κόλπου ενταχθεί στη συμμαχία ΗΠΑ- Ισραήλ, επιτιθέμενο στο Ιράν, αυτό ενέχει τον κίνδυνο κλιμάκωσης και ως εκ τούτου περαιτέρω πληγμάτων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις αλλά και αυξημένης πιθανότητας ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων. Ταυτόχρονα, οι χώρες του Κόλπου είναι γείτονες του Ιράν και θα συνεχίσουν να είναι και μετά τη σύγκρουση. Θα θελήσουν να διατηρήσουν την επιλογή εξομάλυνσης, αν όχι βελτίωσης, των περιφερειακών σχέσεων στο μέλλον.
Ένα ακόμη στοιχείο, εάν εμπλακούν στη σύγκρουση, είναι ότι το Ιράν θα μπορούσε να επεκτείνει και να εντείνει τους στόχους των επιθέσεών του με drones και πυραύλους στον Κόλπο, προκαλώντας πολύ μεγαλύτερα προβλήματα από τα σημερινά. Προς το παρόν, ο αντίκτυπος έχει δημιουργήσει ανασφάλεια και έχει επηρεάσει τον τουρισμό και τις ενεργειακές ροές, αλλά μια κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει πολύ πιο δραστικές συνέπειες.
Τι ακολουθεί;
Με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να υποδηλώνουν ότι ο στόχος του πολέμου είναι η εξάλειψη των πυρηνικών και πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, μένει να φανεί πότε και πώς θα θεωρήσουν ότι αυτό το κριτήριο έχει εκπληρωθεί.
Το Ισραήλ διατηρεί επίσης την επιθυμία να δει μια λαϊκή εξέγερση να αντικαθιστά την τρέχουσα κυβέρνηση στην Τεχεράνη –για αυτό και στοχοποιεί τον μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας του καθεστώτος– αλλά δεν έχει θέσει αυτό ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου.
Το ερώτημα που απασχολεί τους περισσότερους είναι τι θα κάνει στη συνέχεια ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Αναζητά μια έξοδο; Με ποιους όρους; Θέλει να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ και μετά να σταματήσει ή να συνεχίσει τους βομβαρδισμούς; Θα πλήξει τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής του Ιράν, προκαλώντας νέο κύκλο αντεπιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή, με όλη τη συνακόλουθη περιβαλλοντική ζημιά; Ή απλώς κερδίζει χρόνο μέχρι οι αμερικανικές δυνάμεις να μπορέσουν να καταλάβουν το νησί Kharg, στρατηγικής σημασίας για τον έλεγχο των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν; Ίσως το Qeshm ή κάποιο από τα άλλα κοντινά νησιά για καλύτερο έλεγχο του περάσματος στα Στενά; Ή να δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα κάπου στην ενδοχώρα για να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην Τεχεράνη;
Σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης για εκκενώσεις αμάχων
Είναι πιθανόν πολύ λίγοι να γνωρίζουν πραγματικά τι ακολουθεί. Ωστόσο, εν μέσω αυτού του περιφερειακού πολέμου, που βρίσκεται πλέον στην 30ή ημέρα του, η Κύπρος συνεχίζει να διαθέτει τις υποδομές και τους ανθρώπινους πόρους της για τη στήριξη ξένων χωρών που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν το νησί για ανθρωπιστικούς σκοπούς και εκκενώσεις.
Μέσω της ενεργοποίησης του Ειδικού Εθνικού Σχεδίου «Εστία», η Κύπρος επιτρέπει σε ξένες χώρες να αποστέλλουν στρατεύματα στο νησί στο πλαίσιο σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης, για την πιθανή εκκένωση μη μαχόμενων από γειτονικές εμπόλεμες ζώνες –συγκεκριμένα των εκατοντάδων χιλιάδων ξένων υπηκόων που διαμένουν στην περιοχή.
Σύμφωνα με πηγές άμυνας, η Κύπρος φιλοξενεί περίπου 250 Γάλλους στρατιώτες, καθώς και σημαντικό αριθμό από τον Καναδά.
Ο «Πολίτης» πληροφορείται ότι περίπου 1.200 Αμερικανοί στρατιώτες αναμένεται επίσης να φτάσουν στο νησί –αποκλειστικά στο πλαίσιο σχεδιασμού για εκκενώσεις αμάχων, εφόσον χρειαστεί, από γειτονικές ζώνες σύγκρουσης.
Ξεχωριστές πηγές επιβεβαίωσαν ότι στόχος είναι να υπάρχει ετοιμότητα για το χειρότερο σενάριο, όπου μια σύγκρουση κλιμακώνεται σε σημείο που οι ξένοι υπήκοοι απειλούνται και χρειάζεται να εκκενωθούν, χωρίς να υπάρχουν διαθέσιμα εμπορικά μέσα μεταφοράς. Η τρέχουσα ανησυχία είναι ότι ο πόλεμος του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο θα οδηγήσει σε σοβαρή επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή. Ένα άλλο σενάριο είναι η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν, που θα απαιτήσει μαζικές εκκενώσεις ξένων υπηκόων από χώρες του Κόλπου.
Τα ίδια προληπτικά μέτρα είχαν ληφθεί και σε προηγούμενες περιόδους περιφερειακών συγκρούσεων, όταν ξένες χώρες φοβούνταν ότι χιλιάδες υπήκοοί τους θα χρειάζονταν εκκένωση. Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον επακόλουθο σφοδρό πόλεμο στη Γάζα που επεκτάθηκε στον Λίβανο, πολλές χώρες ανέπτυξαν στρατεύματα στην Κύπρο –μεταξύ αυτών η Γερμανία και η Πορτογαλία– ως μέτρο προετοιμασίας για εκκενώσεις αμάχων, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες του 2023.
Σύμφωνα με πηγές, η κυβέρνηση ήταν πάντοτε διαφανής όσον αφορά τη φιλοξενία ξένων στρατευμάτων για σκοπούς πιθανών ανθρωπιστικών εκκενώσεων –εξ ου και η ενεργοποίηση του σχεδίου Εστία, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένων μικρού αριθμού εκκενώσεων το 2024 και το 2025.
Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σύγκρουσης, παρ' όλο που έχει ενεργοποιηθεί, το Εστία δεν έχει ακόμη χρησιμοποιηθεί. Από πλευράς Κύπρου, το κράτος παρέχει τις απαραίτητες υποδομές και το προσωπικό για τη στήριξη εκκενώσεων επί του εδάφους, εφόσον χρειαστεί, ενώ οι ξένες χώρες είναι υπεύθυνες για την πραγματική διεξαγωγή των εκκενώσεων.
Πηγές έσπευσαν να υπογραμμίσουν ότι η Κύπρος δεν θα χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε επιθετικό σκοπό. Μετά από τόση προσπάθεια για να διασφαλιστεί ότι οι Βρετανικές Βάσεις δεν χρησιμοποιούνται για επιθετικές αποστολές, δεν υπάρχει καμία περίπτωση η Κύπρος να επιτρέψει τέτοιου είδους αποστολή από το έδαφός της, τόνισε μία πηγή.