Κυπριακό σε λεπτή ισορροπία: ΟΗΕ μιλά για “επιφυλακτική δυναμική” και στρατιωτικές ανησυχίες

Την ανανέωση της αποστολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ για ακόμη 12 μήνες, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, εισηγείται ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Σύμφωνα με την έκθεση, που το ανεπίσημο κείμενο είδε το φως της δημοσιότητας την περασμένη Τρίτη, ο κ. Γκουτέρες υπογραμμίζει ότι η παρουσία της Δύναμης παραμένει καθοριστική για την ειρήνη και τη σταθερότητα στο νησί. Παράλληλα, εκφράζει έντονη ανησυχία για παραβιάσεις εντός και πέριξ της νεκρής ζώνης, ιδιαίτερα μετά την κατασκευή στρατιωτικών εγκαταστάσεων που, όπως σημειώνει, επιδιώκουν να μεταβάλουν μόνιμα το στρατιωτικό status quo. Ειδική αναφορά γίνεται και στην κατάσταση στην περιφραγμένη περιοχή των Βαρωσίων, καθώς και στους περιορισμούς που επιβάλλονται στην ελευθερία κινήσεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ σε Βαρώσια, Στροβίλια και αλλού.
Στο πολιτικό σκέλος, ο κ. Γκουτέρες διαπιστώνει μια νέα, έστω και «επιφυλακτική», δυναμική στο Κυπριακό. Η ανάληψη καθηκόντων από νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη και η αυξημένη εμπλοκή μεταξύ των δύο ηγετών αναζωπυρώνουν την ελπίδα ότι υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας» για πρόοδο. Ο ίδιος δηλώνει ενθαρρυμένος από το γεγονός ότι, το τελευταίο έτος, δεν σημειώθηκαν σοβαρά επεισόδια στη νεκρή ζώνη και ότι οι πλευρές επέδειξαν αυτοσυγκράτηση, αποφεύγοντας μείζονες μονομερείς ενέργειες. Ωστόσο, καταγράφει έλλειμμα ουσιαστικής προόδου ως προς την αποκλιμάκωση, τονίζοντας ότι δεν υπήρξε πρόοδος στην αποσυμφόρηση της αυξανόμενης στρατιωτικής αναβάθμισης κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός.
Η έκθεση (περίοδος 12 Ιουνίου–15 Δεκεμβρίου 2025) αποτυπώνει παράλληλα ενισχυμένο διάλογο, άτυπες συναντήσεις σε διευρυμένο σχήμα και σειρά Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, όπως Επιτροπή Νεολαίας, δράσεις για περιβάλλον/κλίμα, αποκατάσταση κοιμητηρίων, άνοιγμα σημείων διέλευσης, αποναρκοθέτηση και αξιοποίηση ηλιακής ενέργειας στη νεκρή ζώνη, καθώς και νέες πρωτοβουλίες για συμμετοχή κοινωνίας πολιτών και παρακολούθηση ποιότητας αέρα.
Ταυτόχρονα, η ΟΥΝΦΙΚΥΠ επισημαίνει συνεχιζόμενες στρατιωτικές παραβιάσεις και ανησυχητικές τάσεις στρατιωτικοποίησης, με εγκατάσταση πύργων, καμερών και άλλων συστημάτων επιτήρησης. Παρά την επιβράδυνση των έργων λόγω σχεδόν ολοκλήρωσης, τα συστήματα παραμένουν σοβαρός αποσταθεροποιητικός παράγοντας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πρακτική «θόλωσης» της διάκρισης στρατιωτικού και πολιτικού, με απόκρυψη θέσεων σε πολιτικές δομές. Αρνητικά αξιολογείται η στασιμότητα στο οροπέδιο Πύλας, ενώ για τα Βαρώσια τονίζεται η μη αναστροφή ενεργειών μετά το 2020, παρά τις εκκλήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και τα ψηφίσματα 550 και 789. Τέλος, σημειώνεται ότι η αποτελεσματικότητα της ΟΥΝΦΙΚΥΠ εξαρτάται από την πλήρη συνεργασία των πλευρών και ότι η δημοσιονομική κρίση στον ΟΗΕ επιβάρυνε τις επιχειρησιακές δυνατότητες και τα διακοινοτικά προγράμματα.