Κούβα: Οι πιέσεις ΗΠΑ έφεραν στο προσκήνιο έναν νέο Κάστρο γνωστός ως «καβούρι» – Ποιος είναι και ποια η σημασία του

Ο εγγονός του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο πλευρό του προέδρου της Κούβας, Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ σε δύο δημόσιες εκδηλώσεις. Πολλά τα ερωτήματα, για τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο και τον ρόλο του στην ηγεσία της νησιωτικής χώρας, την ώρα που οι ΗΠΑ ζητούν αλλαγή κυβέρνησης στην Αβάνα.
Την περασμένη Παρασκευή, ο Ροντρίγκεζ Κάστρο συμμετείχε σε μια συνάντηση που πραγματοποίησε ο Ντίαζ-Κανέλ με ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας και του Συμβουλίου Υπουργών. Αργότερα, παρέστη σε συνέντευξη Τύπου όπου ο Ντίαζ-Κανέλ αναφέρθηκε στις κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις του νησιού και επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνησή του είχε συνομιλήσει με τις ΗΠΑ σχετικά με την πίεση που ασκεί η Ουάσιγκτον στην Αβάνα από τη δεκαετία του 1960 και η οποία έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες.
Οι εμφανίσεις του Ροντρίγκεζ Κάστρο έγιναν λίγες εβδομάδες μετά την εμφάνιση αναφορών ότι φέρεται να βρίσκεται σε συνομιλίες με τις ΗΠΑσχετικά με το μέλλον του νησιού. Σύμφωνα με το Axios, οι συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, παρακάμπτοντας τα επίσημα κανάλια της κουβανικής κυβέρνησης, πληροφορίες πάντως που το CNN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ή την κουβανική κυβέρνηση.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές και πολλοί Κουβανοί πιστεύουν ότι ο Ροντρίγκεζ Κάστρο αποκτά δημόσια προβολή και θα μπορούσε μάλιστα να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε περίπτωση αλλαγής κυβέρνησης, καθώς η Κούβα αντιμετωπίζει τεράστια πολιτική και οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ.
Πώς επιδεινώθηκε η κρίση στην Κούβα
Η κομμουνιστική κυβέρνηση της Κούβας, αποδυναμωμένη από δεκαετίες αμερικανικών κυρώσεων και κακής οικονομικής διαχείρισης, αντιμετωπίζει μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών, με τη χώρα να οδεύει προς μια ανθρωπιστική κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι διακοπές ρεύματος είναι ευρέως διαδεδομένες, τα νοσοκομεία περιορίζουν τις χειρουργικές επεμβάσεις, η έλλειψη καυσίμων και τροφίμων επιδεινώνεται, ενώ ο τουρισμός μειώνεται.
Η κατάσταση στην Κούβα επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά την αμερικανική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου που ανέτρεψε τον ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, η κυβέρνηση του οποίου προμήθευε από καιρό το νησί με πετρέλαιο που επιδοτούταν σε μεγάλο βαθμό. Η διακοπή των σχέσεων της Βενεζουέλας με την Κούβα αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ουάσιγκτον για την ανατροπή της κομμουνιστικής κυβέρνησης της Αβάνας. Από τα μέσα Δεκεμβρίου, η Ουάσιγκτον έχει αποκλείσει τη Βενεζουέλα από την αποστολή πετρελαίου στην Κούβα, στραγγαλίζοντας οικονομικά το νησί.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η επιδρομή για τη σύλληψη του Μαδούρο εξέθεσε επίσης τις ευπάθειες της Κούβας, καθώς σκοτώθηκαν δεκάδες μέλη του κουβανικού προσωπικού ασφαλείας που είχαν αναλάβει να προστατεύουν τον Μαδούρο, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις δεν υπέστησαν απώλειες.
Η απόφαση της Ουάσιγκτον να αφήσει ορισμένους από τους συμμάχους του Μαδούρο στην εξουσία στη Βενεζουέλα, επιτρέποντας μάλιστα στην αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ να αναλάβει καθήκοντα προέδρου, σηματοδότησε ότι η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να είναι διατεθειμένη να συνάψει συμφωνίες με αντίπαλες φατρίες στην Κούβα, αντί να επιδιώξει πλήρη αλλαγή στην διακυβέρνηση του νησιού.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ήδη πραγματοποιήσει κρυφές συναντήσεις με την ελίτ της Βενεζουέλας πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο και, σύμφωνα με πληροφορίες, διερευνούν τώρα παρόμοιες επαφές με επιφανείς προσωπικότητες στην Κούβα.
Σωματοφύλακας του παππού του
Ο Ροντρίγκεζ Κάστρο, 41 ετών, είναι γιος μιας από τις κόρες του Ραούλ Κάστρο, της Ντέμπορα Κάστρο Εσπίν, και του Λουίς Αλμπέρτο Ροντρίγκεζ Λόπεζ-Καλέχα, ενός στρατηγού που ηγούνταν του Ομίλου Διοίκησης Επιχειρήσεων (GAESA), ενός ομίλου εταιρειών υπό στρατιωτική διοίκηση. Ο Ροντρίγκεζ Λόπεζ-Καλέχα, ο οποίος πέθανε το 2022, ήταν ένας από τους στενότερους εμπιστευτικούς του πρώην προέδρου, σύμφωνα με το Associated Press.
Ο Ροντρίγκεζ Λόπεζ-Καλέχα ήταν «ένας άνθρωπος στον οποίο ο Ραούλ Κάστρο είχε απόλυτη εμπιστοσύνη», δήλωσε ο Σεμπαστιάν Άρκος, διευθυντής του Ινστιτούτου Κουβανικών Σπουδών στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα. Μετά το θάνατο του Ροντρίγκεζ Λόπεζ-Καλέχα, όπως είπε ο Άρκος στο CNN, ο γιος του άρχισε να ανεβαίνει στην ιεραρχία, αναλαμβάνοντας την ασφάλεια του παππού του κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, από το 2008 έως το 2018.
«Ο Ραούλ Γκιγιέρμο, ‘el Cangrejo’ (το καβούρι), … έγινε επικεφαλής της προσωπικής φρουράς του Ραούλ, της προσωπικής του ομάδας ασφαλείας», είπε ο Άρκος. «Τελικά, έγινε επικεφαλής αυτού που θα ήταν το κουβανικό αντίστοιχο της Μυστικής Υπηρεσίας».
Φωτογραφίες από το Reuters δείχνουν τον Ροντρίγκεζ Κάστρο να φρουρεί τον 94χρονο παππού του σε διάφορες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια συναντήσεων με τον αείμνηστο Πάπα Φραγκίσκο ή υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους.
Ο Ροντρίγκεζ Κάστρο είναι ευρέως γνωστός στην Κούβα με το παρατσούκλι «Ραουλίτο», ένα παρατσούκλι που σημαίνει «Μικρός Ραούλ».
Ο 41χρονος Κάστρο είναι επίσης ανιψιός του Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος ηγήθηκε της Κουβανικής Επανάστασης το 1959 και στη συνέχεια διετέλεσε πρόεδρος της χώρας από το 1976 έως το 2008. Αποχώρησε από το αξίωμα λόγω προβλημάτων υγείας και απεβίωσε το 2016.
Ο εμπειρογνώμονας σε θέματα διεθνών σχέσεων Φάουστο Πρετελίν σημείωσε ότι ο Ροντρίγκεζ Κάστρο δεν έχει γνωστό ιστορικό στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας. Η Ντιάνα Κορέα, διευθύντρια του προγράμματος διεθνών σχέσεων στο Tecnológico de Monterrey, πιστεύει ότι η εμφάνισή του στις δημόσιες εκδηλώσεις του Ντίαζ-Κανέλ την Παρασκευή (13/03) υποδηλώνει τόσο την επιρροή που συνεχίζει να ασκεί ο Ραούλ Κάστρο στην κουβανική πολιτική όσο και την εμπιστοσύνη που έχει ο πρώην πρόεδρος στον εγγονό του.
«Αυτό που με εντυπωσιάζει είναι… ότι συμβαίνει δημόσια τώρα, αλλά αυτό που πρέπει πραγματικά να αναρωτηθούμε – και είναι πολύ δύσκολο να γνωρίζουμε την απάντηση – είναι πόσο καιρό λειτουργεί ως αυτός ο δίαυλος επικοινωνίας», είπε.
Ερωτήματα για το μέλλον της Κούβας
Ένας άλλος από τους στενότερους συνεργάτες του πρώην προέδρου, σύμφωνα με τον Άρκος, είναι ο γιος του, Αλεχάντρο Κάστρο Εσπίν, ο οποίος θεωρούνταν από πολλούς Κουβανούς ως πιθανός διάδοχος μετά την παραίτηση του Κάστρο το 2018.
«Συμμετέχουν σε όλες αυτές τις κυβερνητικές συναντήσεις υψηλού επιπέδου, παρόλο που κανένας από τους δύο δεν κατέχει κυβερνητική θέση. Αποτελούν τα μάτια και τα αφτιά του Ραούλ Κάστρο για ό,τι συμβαίνει σε κυβερνητικό επίπεδο. Επομένως, δεν θα ήταν έκπληξη αν ήταν οι συνομιλητές του Ραούλ Κάστρο σε μια υποθετική διαπραγμάτευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε.
Το CNN επικοινώνησε με την προεδρία της Κούβας για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους τρέχοντες ρόλους των Ροντρίγκεζ Κάστρο και Κάστρο Εσπίν. Υπήρξαν πολλές αναφορές στα μέσα ενημέρωσης που ισχυρίζονται ότι ο Ρούμπιο και ο Ροντρίγκεζ Κάστρο έχουν μιλήσει κρυφά, κάτι που κανένας από τους δύο δεν έχει επιβεβαιώσει δημοσίως.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους στο περιθώριο μιας συνάντησης της Κοινότητας της Καραϊβικής στο Σεντ Κιτς και Νέβις στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Ρούμπιο αναφέρθηκε στην κρίση στην Κούβα. «Η Κούβα πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να αλλάξει. Και δεν χρειάζεται να τα αλλάξει όλα με τη μία. Δεν χρειάζεται να αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη. Όλοι εδώ είναι ώριμοι και ρεαλιστές», δήλωσε ο Ρούμπιο στις 25 Φεβρουαρίου.
«Και πρέπει να προχωρήσουν σε δραστικές μεταρρυθμίσεις. Και αν θέλουν να προχωρήσουν σε αυτές τις δραστικές μεταρρυθμίσεις που θα ανοίξουν το δρόμο τόσο για την οικονομική όσο και, τελικά, για την πολιτική ελευθερία του λαού της Κούβας, προφανώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήθελαν πολύ να το δουν αυτό», πρόσθεσε.
Η Κορέα τόνισε ότι εν μέσω της κρίσης στην Κούβα, πολλοί πολίτες βλέπουν την αυξημένη παρουσία του Ροντρίγκεζ Κάστρο ως ένδειξη ότι ενδέχεται να έρχεται μια αλλαγή στην κυβέρνηση, στο πλαίσιο των συνομιλιών με τις ΗΠΑ.
«Πολλοί λένε αυτή τη στιγμή ότι πρόκειται πράγματι για μια γενεαλογική αλλαγή, που αναλαμβάνει τα ηνία, έστω και κάπως πίσω από τα παρασκήνια, αλλά εξακολουθεί να ασκεί τον επιχειρησιακό έλεγχο», είπε. «Με το να διαπραγματεύεται ο Κάστρο, τουλάχιστον εξωτερικά φαίνεται ότι στέλνουν το μήνυμα ότι η διαπραγμάτευση είναι σοβαρή, επειδή αυτό το πρόσωπο εκπροσωπεί όλη την κρατική εξουσία», κατέληξε.