«Κουτί της Πανδώρας»: Συναγερμός στην ΕΕ για το σενάριο η Ουκρανία να γίνει «μέλος light»

Οι Βρυξέλλες συντάσσουν προτάσεις για την κατάργηση του ενταξιακού συστήματος της ΕΕ που χρησιμοποιείται από τον Ψυχρό Πόλεμο. Στόχος η αντικατάστασή του ένα αμφιλεγόμενο μοντέλο δύο επιπέδων που θα μπορούσε να επιταχύνει την ένταξη της Ουκρανίας με οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής. Όμως η προοπτική αυτή ενέχει μεγάλους κινδύνους για την Ένωση.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, το υπό συζήτηση σχέδιο αναθεώρησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αν και προκαταρκτικό, ήδη ανησυχεί τις πρωτεύουσες της ΕΕ που φοβούνται προσέγγιση «διεύρυνσης light» με σαρωτικές επιπτώσεις για την ένωση, σύμφωνα με επτά ανώτερους αξιωματούχους που συμμετείχαν στις συνομιλίες και επικαλείται η εφημερίδα.
Μια αναφορά στην ένταξη του Κιέβου στην ΕΕ το 2027 περιλαμβάνεται στα σχέδια ενός υπό διαπραγμάτευση ειρηνευτικού σχεδίου 20 σημείων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, παρά την εκτίμηση αξιωματούχων της ΕΕ ότι η χώρα μπορεί να χρειαστεί μια δεκαετία μεταρρυθμίσεων για να ανταποκριθεί στα αυστηρά κριτήρια ένταξης της ΕΕ.
Ωστόσο, αξιωματούχοι της Επιτροπής κατανοούν ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα είναι σε θέση να αποδεχτεί άλλες πτυχές μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας, όπως η παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία, μόνο εάν μπορεί να παρουσιάσει την ένταξη στην ΕΕ ως το θετικό αποτέλεσμα.
Το υπό συζήτηση προκαταρκτικό σχέδιο θα επέτρεπε στην Ουκρανία να ενταχθεί στο μπλοκ, αλλά με πολύ λιγότερη εξουσία λήψης αποφάσεων. Τα κανονικά δικαιώματα ψήφου, για παράδειγμα, δεν θα ήταν αρχικά διαθέσιμα στην Ουκρανία στις συνόδους κορυφής των ηγετών και στις υπουργικές συναντήσεις, σύμφωνα με τους αξιωματούχους.
Σύμφωνα με τις προτάσεις, που βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία, το Κίεβο θα αποκτούσε σταδιακή πρόσβαση σε τμήματα της ενιαίας αγοράς του μπλοκ, στις γεωργικές επιδοτήσεις και στην εσωτερική αναπτυξιακή χρηματοδότηση μετά την επίτευξη των ορόσημων μετά την ένταξη.
Αυτό θα άλλαζε δραστικά τους κανόνες ένταξης που συμφωνήθηκαν το 1993, οι οποίοι απαιτούν από τις χώρες να πληρούν ατελείωτους ευρωπαϊκούς κανονισμούς σε διάφορους τομείς πολιτικής και να εισέρχονται στην λέσχη μόνο όταν έχουν επιλεγεί όλα τα κριτήρια.
«Οι έκτακτες στιγμές απαιτούν έκτακτα μέτρα... Δεν υπονομεύουμε τη διεύρυνση. Διευρύνουμε την έννοια της διεύρυνσης», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ που ενημερώθηκε για την έννοια. «Οι κανόνες γράφτηκαν πριν από περισσότερα από 30 χρόνια. Και πρέπει να είναι πιο ευέλικτοι. Αυτή είναι μια στιγμή που συμβαίνει μια φορά σε μια γενιά και πρέπει να την ανταποκριθούμε.
Ωστόσο, διπλωμάτες από κράτη μέλη της ΕΕ και άλλα φιλόδοξα μέλη που έχουν συμμετάσχει σε άτυπες συζητήσεις με την Επιτροπή σχετικά με την πρόταση δήλωσαν ότι υπήρχε βαθιά ανησυχία σχετικά με την ιδέα.
«Είναι μια παγίδα»
Κάποιοι φοβούνται ότι θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στη μελλοντική σταθερότητα του μπλοκ, θα υπονομεύσει την αξία της ένταξης και θα αναστατώσει άλλες υποψήφιες χώρες.
«Είναι μια παγίδα που έστησαν ο Πούτιν και ο Τραμπ και πέφτουμε σε αυτήν», υπογράμμισε ένας δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι υπάρχει κίνδυνος να διαρραγεί η ενότητα του μπλοκ.
«Η ΕΕ βρίσκεται για άλλη μια φορά μεταξύ σφύρας και άκμονος» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος Ευρώπης στον Όμιλο Eurasia. «Δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιταχύνει την ένταξη της Ουκρανίας, ωστόσο κάτι τέτοιο θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας με πολιτικούς κινδύνους που κανείς στις Βρυξέλλες δεν καταλαβαίνει απόλυτα».
Η πρόοδος της Ουκρανίας μέσω της υπάρχουσας ενταξιακής διαδικασίας έχει καθυστερήσει από την Ουγγαρία, η οποία έχει μπλοκάρει την ομόφωνη έγκριση που απαιτείται για το επίσημο άνοιγμα και κλείσιμο καθενός από τα 35 λεγόμενα «κεφάλαια» ένταξης.
Ευρωπαϊκοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι εάν οι ΗΠΑ υπογράψουν το τελικό ειρηνευτικό σχέδιο, θα αναγκάσουν τη Βουδαπέστη και τον στενό σύμμαχό της, τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, να υποχωρήσουν.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την Πέμπτη συνέδεσε την ένταξη της Ουκρανίας με τις ειρηνευτικές συνομιλίες. «Η ένταξη αποτελεί από μόνη της βασική εγγύηση ασφάλειας για την Ουκρανία, αλλά και την απαραίτητη κινητήρια δύναμη για μελλοντική ανάπτυξη και ευημερία» επισήμανε.
Ωστόσο, μια μεγάλη ομάδα υφιστάμενων μελών της ΕΕ, αν και πρόθυμη να υποστηρίξει την Ουκρανία, αντιστέκεται σθεναρά σε οποιαδήποτε μέτρα που είτε θα δημιουργούσαν κενά στους κανόνες είτε θα δημιουργούσαν ένα σύστημα ένταξης δύο επιπέδων, δήλωσαν τέσσερις διπλωμάτες του μπλοκ.
«Δεν μπορείς να έχεις μια διαδικασία βασισμένη στην αξία με προκαθορισμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης», είπε ένας από αυτούς τους διπλωμάτες.
«Προσπαθήστε να το επιβάλετε αυτό στα κράτη μέλη και δεν θα το δεχτούν ποτέ», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι θα ανοίξει ένα καταστροφικό ρήγμα μεταξύ Βρυξελλών και κρατών μελών.
Τι θα γίνει με Αλβανία, Βοσνία, Τουρκία;
Άλλοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οποιαδήποτε κίνηση για την προσαρμογή της διαδικασίας διεύρυνσης θα διατάρασσε επίσης τις φιλοδοξίες άλλων υποψηφίων για ένταξη και θα έθετε ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ αλληλεπιδρά με τους στενούς γείτονές της.
Το Μαυροβούνιο και η Αλβανία βρίσκονται πιο κοντά στην ένταξη όσον αφορά την πρόοδο μέσω των κεφαλαίων και μπορεί να αισθάνονται ότι τους προσφέρεται ένα λιγότερο δελεαστικό έπαθλο, δήλωσαν τρία από τα επτά άτομα.
Θα εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με το εάν σε άλλα κράτη που έχουν σημειώσει μικρή ή καθόλου πρόοδο προς την ένταξη τα τελευταία χρόνια - όπως η Βοσνία και η Τουρκία - θα προσφερθεί η ίδια επιλογή διεύρυνσης light.
Δεν είναι σαφές πώς θα επηρεάσει τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου όπως η Νορβηγία, οι οποίες αποτελούν μέρος της ενιαίας αγοράς χωρίς δικαίωμα ψήφου, ή άλλες χώρες που δεν είναι υπό ένταξη αλλά είναι στενοί εταίροι όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Τίθενται τεράστια, δύσκολα ερωτήματα με τέτοια κίνηση», συμπέρανε ένας τρίτος ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Υπάρχουν τόσα πολλά πιθανά απρόβλεπτα αποτελέσματα».
Πηγή: skai.gr