Κουλτούρα ισότητας και συμπερίληψης στο ΤΕΠΑΚ – Ένα πολυεπίπεδο έργο με κοινωνικό αποτύπωμα

Με έμφαση στην ισότητα, τη συμπερίληψη και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) αναπτύσσει τα τελευταία χρόνια ένα πλέγμα πολιτικών και θεσμικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη δημιουργία ενός ασφαλούς και δίκαιου ακαδημαϊκού και εργασιακού περιβάλλοντος. Πρόκειται για πρωτοβουλίες με σαφές κοινωνικό αποτύπωμα, οι οποίες συμβάλλουν ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ίσες ευκαιρίες.
Όπως εξηγεί η λειτουργός Κωνσταντία Κούσουλου, οι αρχές της ισότητας και της συμπερίληψης δεν αντιμετωπίζονται ως αποσπασματικές δράσεις, αλλά ως οριζόντιες αξίες που διατρέχουν την εκπαίδευση, την έρευνα, τη διοίκηση και την καθημερινότητα της πανεπιστημιακής κοινότητας. Για τον λόγο αυτό, τα ζητήματα αυτά εντάχθηκαν εξαρχής στον στρατηγικό σχεδιασμό του Πανεπιστημίου με μεθοδικότητα και οργανωμένο τρόπο, ώστε να εφαρμόζονται συστηματικά και με συνέχεια.
Η επιλογή αυτή αποτυπώνεται και στον επίσημο Στρατηγικό Σχεδιασμό Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου, όπου η προώθηση της ισότητας, της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης εντάσσεται στους βασικούς στρατηγικούς στόχους, ως αναπόσπαστο στοιχείο της ακαδημαϊκής και κοινωνικής αποστολής του ΤΕΠΑΚ.
Από τον σχεδιασμό στην πράξη
Η στρατηγική αυτή εφαρμόστηκε αρχικά μέσω του Σχεδίου Ισότητας 2020–2024, καθώς και του Σχεδίου Ισότιμης Πρόσβασης για Άτομα με Αναπηρίες και Άτομα με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες, τα οποία έθεσαν τις βάσεις για τη δημιουργία ενός πιο συμπεριληπτικού ακαδημαϊκού και εργασιακού περιβάλλοντος.
Μετά από απολογισμό της προηγούμενης περιόδου και έρευνα στην πανεπιστημιακή κοινότητα, το 2025 εκπονήθηκε το νέο Σχέδιο Ισότητας και Προσβασιμότητας 2025–2028, το οποίο συνδυάζει τους στόχους των δύο προηγούμενων σχεδίων και βασίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- δημιουργία οργανωσιακής κουλτούρας ισότητας και συμπερίληψης,
- πρόσβαση και υποστήριξη ατόμων με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες,
- ισότιμη υποστήριξη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας,
- ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και της προσβασιμότητας στη χρηματοδότηση, την έρευνα και τη διδασκαλία,
- μηδενική ανοχή σε φαινόμενα εκφοβισμού, διακρίσεων, παρενόχλησης και έμφυλης βίας.
Οι πυλώνες αυτοί μεταφράζονται σε συγκεκριμένους στόχους και δράσεις που υλοποιούνται σε επίπεδο διοίκησης, υπηρεσιών, σχολών και τμημάτων.
Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή των πολιτικών διαδραματίζουν η θεσμοθετημένη Επιτροπή Ισότητας του Πανεπιστημίου, η οποία λειτουργεί σε επίπεδο Συγκλήτου, καθώς και το Γραφείο Διαφορετικότητας και Συμπερίληψης, το οποίο έχει αναλάβει τον συντονισμό, την υποστήριξη και την υλοποίηση δράσεων ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Παράλληλα, το ΤΕΠΑΚ συμμετέχει στη συμμαχία του Ευρωπαϊκού Τεχνολογικού Πανεπιστημίου (EUt+), μέσω του Γραφείου EDI (Equality, Diversity & Inclusion), σε συνεργασία με οκτώ ακόμη ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Η συνεργασία αυτή επιτρέπει την ανταλλαγή καλών πρακτικών και την υλοποίηση κοινών δράσεων, ενισχύοντας τη διάσταση της ισότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ορατές αλλαγές και ανταπόκριση της κοινότητας
Όπως επισημαίνει η κ. Κούσουλου, τα τελευταία χρόνια είναι εμφανής η αλλαγή στάσεων εντός της πανεπιστημιακής κοινότητας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η καθολική χρήση συμπεριληπτικής γλώσσας σε όλα τα επίσημα έγγραφα και τις ανακοινώσεις του Πανεπιστημίου, πρακτική που προωθείται πλέον και στην καθημερινή επικοινωνία.
Παράλληλα, τα θέματα ισότητας ενισχύονται μέσα από εκπαιδεύσεις, δράσεις ευαισθητοποίησης και τη λειτουργία εξειδικευμένων δομών, ενώ σημαντικό εργαλείο αποτελεί και η ετήσια συλλογή και παρακολούθηση δεδομένων φύλου, που στηρίζει τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικών και τη λογοδοσία.
Η προσβασιμότητα και η διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας αποτελούν βασικό πυλώνα της στρατηγικής του Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και αντιμετωπίζονται με ολιστική και μακροπρόθεσμη προσέγγιση. Όπως επισημαίνεται, τα ζητήματα αυτά δεν περιορίζονται μόνο στη φυσική πρόσβαση στους χώρους, αλλά αφορούν συνολικά τη συμμετοχή στην εκπαιδευτική, ερευνητική και εργασιακή ζωή του Πανεπιστημίου.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΤΕΠΑΚ επενδύει συστηματικά στη βελτίωση της φυσικής και ψηφιακής προσβασιμότητας των υποδομών και των υπηρεσιών του, διασφαλίζοντας ότι το εκπαιδευτικό υλικό, οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες και οι διοικητικές διαδικασίες είναι προσβάσιμες σε όλους. Παράλληλα, παρέχονται προσαρμογές και υποστηρικτικές τεχνολογίες, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, ώστε άτομα με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες να μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση της πανεπιστημιακής κοινότητας σε θέματα προσβασιμότητας και ίσων ευκαιριών, καθώς και στη συλλογή και αξιοποίηση σχετικών δεδομένων, που επιτρέπουν τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικών. Το Πανεπιστήμιο αναπτύσσει, επίσης, συνεργασίες με εξειδικευμένους φορείς, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεών του. Στόχος, όπως υπογραμμίζεται, είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς, προσβάσιμου και χωρίς αποκλεισμούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, στο οποίο όλα τα μέλη της κοινότητας μπορούν να συμμετέχουν και να εξελίσσονται ισότιμα.
Βράβευση «Εργοδότης Ισότητας» και επόμενα βήματα
Η πρόσφατη βράβευση του ΤΕΠΑΚ ως «Εργοδότης Ισότητας» αποτελεί, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο, μια σημαντική επιβεβαίωση της συστηματικής και συλλογικής προσπάθειας που καταβάλλεται διαχρονικά για την προώθηση της ισότητας και της συμπερίληψης στο εργασιακό και ακαδημαϊκό περιβάλλον.
Μέσα από τη συγκεκριμένη διάκριση αναγνωρίζονται πολιτικές και πρακτικές που προάγουν τη διαφάνεια στις διαδικασίες, τις ίσες ευκαιρίες και την αποτροπή διακρίσεων, τόσο στην πρόσβαση όσο και στην επαγγελματική εξέλιξη του προσωπικού. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεσμική ενσωμάτωση των αρχών της ισότητας στον στρατηγικό σχεδιασμό, στη λειτουργία εξειδικευμένων δομών υποστήριξης, καθώς και στην υλοποίηση δράσεων εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης.
Όπως τονίζεται, η βράβευση δεν σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της προσπάθειας, αλλά λειτουργεί ως κίνητρο για τη συνέχιση και ενίσχυση των δράσεων. Στο πλαίσιο αυτό, για το 2026 το ΤΕΠΑΚ προγραμματίζει την αναθεώρηση και επικαιροποίηση του Κώδικα Πρακτικής για την πρόληψη και αντιμετώπιση του εκφοβισμού, της παρενόχλησης και της σεξουαλικής παρενόχλησης, με στόχο να καταστεί πιο συμπεριληπτικός, σαφής και προσβάσιμος για όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο προτίθεται να εμβαθύνει σε περισσότερες θεματικές που αφορούν υπο-εκπροσωπούμενες ομάδες, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενεργή εμπλοκή της φοιτητικής κοινότητας, ώστε οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να λειτουργήσουν ως φορείς θετικής αλλαγής, τόσο εντός όσο και εκτός του πανεπιστημιακού χώρου.