Κλείνουν «παραθυράκια» φοροδιαφυγής μέσω κρυπτοστοιχείων

Κλείνουν «παραθυράκια» που αφορούν τη φοροδιαφυγή και τη διακίνηση χρημάτων μέσω νέων κατηγοριών εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων, κυρίως κρυπτοστοιχείων, τα οποία μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν επαρκώς από το υφιστάμενο πλαίσιο.
Η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε νομοσχέδιο για την εναρμόνιση της Κυπριακής Δημοκρατίας με ευρωπαϊκή οδηγία που αφορά τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, η οποία κατατέθηκε στην Ολομέλεια, η Κύπρος όφειλε να εναρμονιστεί με την Οδηγία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Ωστόσο, το σχετικό νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή μόλις στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην Επιτροπή Οικονομικών και τις δηλώσεις της εκπροσώπου του Υπουργείου Οικονομικών, το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
- Υποχρέωση των παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων να υποβάλλουν στο Τμήμα Φορολογίας στοιχεία για τους χρήστες και τις συναλλαγές τους, τόσο τις διασυνοριακές όσο και τις εγχώριες. Τα στοιχεία θα ανταλλάσσονται ετησίως με τις φορολογικές αρχές άλλων κρατών-μελών, ανάλογα με τη φορολογική κατοικία των χρηστών.
- Υποβολή του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) φυσικών προσώπων και οντοτήτων για εισοδήματα από απασχόληση, αμοιβές διοικητικών στελεχών και συντάξεις, καθώς και για εκ των προτέρων διασυνοριακές αποφάσεις, συμφωνίες ενδοομιλικής τιμολόγησης, εκθέσεις ανά χώρα και δηλωτέες διασυνοριακές ρυθμίσεις. Τα στοιχεία θα ανταλλάσσονται αυτόματα με τις φορολογικές αρχές των κρατών-μελών.
- Επέκταση της αυτόματης ανταλλαγής διασυνοριακών φορολογικών γνωμοδοτήσεων του Τμήματος Φορολογίας και σε φυσικά πρόσωπα, όταν πρόκειται για συναλλαγές αξίας άνω των 1,5 εκατ. ευρώ.
- Συμπερίληψη του ηλεκτρονικού χρήματος και των ψηφιακών νομισμάτων που εκδίδουν οι κεντρικές τράπεζες στο πλαίσιο της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών.
Σύμφωνα με την ίδια εκπρόσωπο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε τροποποίηση της σχετικής οδηγίας με στόχο την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών αρχών των κρατών-μελών. Η τροποποίηση επεκτείνει τις υποχρεώσεις αναφοράς και την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σε νέες κατηγορίες εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων, κυρίως σε κρυπτοστοιχεία, τα οποία μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν επαρκώς.
Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η δυνατότητα των φορολογικών αρχών να αξιοποιούν τα δεδομένα για την αξιολόγηση κινδύνων, τη διενέργεια φορολογικών ελέγχων και τη λήψη φορολογικών μέτρων.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών ανέφερε επίσης ότι η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών πραγματοποιείται μέσω ειδικού ηλεκτρονικού συστήματος που έχει αναπτυχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο πλαίσιο λειτουργίας του λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση της εμπιστευτικότητας και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Το σύστημα λειτουργεί εδώ και πάνω από δέκα χρόνια χωρίς να έχει προκύψει οποιοδήποτε περιστατικό διαρροής δεδομένων.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη όφειλαν να ενσωματώσουν την Οδηγία στην εθνική τους νομοθεσία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026, περιλαμβανομένων και προνοιών που τίθενται σε εφαρμογή σε μεταγενέστερο στάδιο.
Συγκεκριμένα, η υποχρέωση υποβολής πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων προς τις φορολογικές αρχές θα αρχίσει το 2027, με έτος αναφοράς το 2026. Η κοινοποίηση του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου θα εφαρμοστεί σταδιακά: Από το 2028 για φορολογικές γνωμοδοτήσεις και εκθέσεις ανά χώρα και από το 2030 για συγκεκριμένες κατηγορίες εισοδήματος, όπως εισόδημα από απασχόληση, αμοιβές διοικητικών στελεχών και συντάξεις.
Κωνσταντίνος Ζαχαρίου