Κενάν Αγιάζ: Από την Κύπρο στο Κουρδιστάν – Το μονοπάτι της ελευθερίας του Θεόφιλου

Ο Θεόφιλος Γεωργιάδης είναι ένας πρωτοπόρος που κατάφερε να γίνει η ζωτική δύναμη του ελληνοκουρδικού αγώνα για την ελευθερία, ένας άνθρωπος που δεν χρειάζεται επαίνους, σύντομες αναμνήσεις ή επετειακές τιμές· ο αγώνας του αξίζει να διευρυνθεί, ώστε η αντίσταση που ξεκίνησε να πετύχει.
Ο Θεόφιλος δεν είναι μόνο ένα όνομα. Είναι εκείνος που κουβάλησε στο μέτωπό του την κατάρα της εποχής, που μετέτρεψε τον πόνο και την τραγωδία όχι μόνο σε λόγια αλλά και σε πρακτικό αγώνα. Είναι η ενσάρκωση της συνείδησης και της ηθικής. Το να τον κατανοήσει κανείς σημαίνει να κατανοήσει όχι μόνο το παρελθόν αλλά και το μέλλον. Γιατί είναι επίσης ένας άνθρωπος του χρόνου που έρχεται. Ο Θεόφιλος είναι μία από τις πιο φωτεινές σπίθες μιας περιοχής, που σάπισε από γενοκτονία, σφαγές, κατοχή, καταπίεση και άρνηση.
Η τραγωδία της γενοκτονίας και της κατοχής της Κύπρου, όταν συνδυάστηκε με την ιστορική απόρριψη του κουρδικού λαού, μετέτρεψε αυτή τη σπίθα σε μανιφέστο ελευθερίας αφού ενώθηκε με το φως της αλήθειας που διατύπωσε το κουρδικό κίνημα ελευθερίας. Και ο Θεόφιλος ήταν ένας από τους πρώτους που περπάτησαν μέσα σε αυτό το φως. Η πορεία του ήταν μια μεγάλη κατανόηση αυτού του φωτός.
«Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν με τον Θεό και ο Λόγος ήταν Θεός». Αυτό το εδάφιο της Βίβλου μοιάζει με φιλοσοφική έκφραση του δεσμού που εγκαθίδρυσε ο Θεόφιλος με την αλήθεια. Γνώρισε τον λόγο. Αγκάλιασε τον λόγο, περπάτησε με τον λόγο. Έγινε ένας από τους πρώτους που άκουσαν τον λόγο της ελευθερίας, ένας από τους πρώτους που τον πρόφεραν. Έχυσε τον λόγο μέσα στον αγώνα και τον έκανε τη βάση της ζωής και της αλήθειας. Έδωσε τη ζωή του στον λόγο.Έζησε αυτή την αφοσίωση τόσο βαθιά, ώστε έγινε φορέας μιας μεγάλης πορείας στις γραμμές του ελληνικού και του κουρδικού αγώνα για την ελευθερία. Πλέον δεν ήταν μόνο ένα άτομο, αλλά πνεύμα αναμεμειγμένο με τη μοίρα των λαών της Κύπρου και του Κουρδιστάν.
Για τον Θεόφιλο, το Κουρδιστάν δεν ήταν απλώς μια μακρινή γεωγραφία. Στον αγώνα ελευθερίας που διεξάγει ο κουρδικός λαός, είδε μια ιστορία παρόμοια με τη μοίρα της Κύπρου: άρνηση, κατοχή και αντίσταση. Αυτή η κοινή μοίρα μετέφερε την πορεία του από την Κύπρο στα βουνά του Κουρδιστάν. Κατάλαβε τη σύνδεση της ελευθερίας των λαών.
«Η ελευθερία της Κύπρου περνά μέσα από τα βουνά του Κουρδιστάν»
Αυτή η φράση δεν είναι ένα σύνθημα που ειπώθηκε τυχαία. Είναι η έκφραση μιας αντίληψης που ενώνει την ελευθερία με τα ιδανικά της. Όταν το έλεγε αυτό, ο Θεόφιλος δεν έκανε μόνο ένα κάλεσμα αλληλεγγύης, υπεδείκνυε την ιστορική και πολιτική πραγματικότητα της περιοχής.
Γιατί η μοίρα της Μέσης Ανατολής δεν είναι αποσυνδεδεμένη. Ο αγώνας ελευθερίας που συνεχίζεται στο Κουρδιστάν επηρεάζει άμεσα τις εσωτερικές ισορροπίες της Τουρκίας και τις σχέσεις δυνάμεων στην περιοχή. Σε μια γεωγραφία όπου η Τουρκία δεν έχει καταφέρει να φτάσει σε μια πραγματική λύση στο κουρδικό ζήτημα, φαίνεται επίσης δύσκολο το κυπριακό πρόβλημα να αποκτήσει μια διαρκή ειρήνη.
Το να θέτει κανείς σωστά ένα πρόβλημα είναι το μισό της λύσης. Στα κοινωνικά προβλήματα, όταν ένα ζήτημα ορίζεται από λάθος αφετηρία, όχι μόνο παραμένει άλυτο, αλλά οδηγεί την κοινωνία σε λάθος δρόμο. Το κυπριακό πρόβλημα περιβάλλεται ακριβώς από μια τέτοια μοίρα. Για χρόνια αυτό το ζήτημα συζητείται και αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συνεδρίων. Όμως τις περισσότερες φορές αυτό που συζητείται δεν είναι το ίδιο το ζήτημα, αλλά οι φόβοι που υφαίνονται γύρω του, τα αφηγήματα ασφάλειας και οι ψεύτικες ελπίδες.
Ο Θεόφιλος Γεωργιάδης είδε έναν διαφορετικό δρόμο. Ήταν ενήμερος για τον ιστορικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι κουρδομηδικοί λαοί στην αυγή του ελληνικού πολιτισμού. Έβλεπε επίσης την καθοριστική επιρροή των Κούρδων στη διαδικασία ίδρυσης της Τουρκικής Δημοκρατίας. Ενώ σήμερα η Ελληνική Δημοκρατία και το τουρκικό κράτος αναζητούν λύση στα ζητήματα του Αιγαίου και της Κύπρου, η αλήθεια που αναδεικνύει αυτή η ιστορική διαλεκτική είναι η εξής: χωρίς την ελευθερία των Κούρδων, είναι δύσκολο να υπάρξει διαρκής ειρήνη στην περιοχή.
Μια παρόμοια κατάσταση ισχύει και για την Κύπρο. Η Κύπρος, τοποθετημένη σε στρατηγική θέση στο κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου, βρίσκεται στο επίκεντρο των υπολογισμών των μεγάλων δυνάμεων. Εκείνοι που ενέκριναν την κατοχή της Κύπρου και την κατέστησαν μόνιμη έχουν δημιουργήσει στο νησί μια τεράστια στρατιωτική συσσώρευση, σαν να ήταν η Κύπρος μέρος ενός πολέμου.
Φράσεις όπως «μια επίθεση στην Κύπρο είναι επίθεση στην Ευρώπη» και «η Κύπρος δεν είναι πια μακριά» αιωρούνται. Τα ναυτικά των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επίσης εμφανιστεί στα ανοικτά των κυπριακών ακτών. Ωστόσο, για να καταλάβει κανείς αν αυτές οι δυνάμεις βρίσκονται πραγματικά εδώ για την Κύπρο και τους Κυπρίους, αρκεί να εξετάσει τη στάση που έχει τηρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι στην τουρκική κατοχή. Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε πακέτα κυρώσεων πολλές φορές μέσα σε λίγα χρόνια απέναντι στην κατοχή της Ουκρανίας, απέναντι στην Τουρκία, που κατέχει την Κύπρο -το δικό της έδαφος- όχι μόνο δεν επέβαλε κυρώσεις, αλλά δεν ανέπτυξε ούτε μια σοβαρή και αποτρεπτική στάση. Στην πραγματικότητα, αυτή η στάση δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά συνέχεια της πολιτικής που ακολουθείται εδώ και καιρό όταν πρόκειται για την Κύπρο.
Ενώ οι συνομιλίες της Γενεύης συνεχίζονταν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της εισβολής του 1974, αναφέρεται ότι στις 14 Αυγούστου ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ είπε: «Δώστε 30% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα σταματήσουμε τον τουρκικό στρατό». Μετά από αυτά τα λόγια, η τουρκική κατοχή αρχίζει με το σύνθημα «αφήστε την Αϊσέ να πάει διακοπές». Συμπεριφέρονται σαν να μην ήταν οι ίδιοι οι φορείς αυτών των λόγων. Ωστόσο, η πραγματική ασφάλεια της Κύπρου δεν βρίσκεται στον πολλαπλασιασμό των στρατιωτικών βάσεων, αλλά στον τερματισμό της κατοχής και στη δημιουργία μιας τάξης όπου οι λαοί θα ζουν ελεύθερα.
Ο Θεόφιλος τα γνώριζε όλα αυτά. Αναζήτησε τόσο το πρόβλημα όσο και τη λύση στο σωστό μέρος και για αυτή την υπόθεση διεξήγαγε έναν μεγάλο αγώνα.
Σήμερα, στην περιοχή βιώνεται μια μεγάλη ανησυχία. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα φέρει το αύριο. Στη Μέση Ανατολή, μέσα σε ένα ομιχλώδες περιβάλλον χάους, κινούνται δυσοίωνες εξελίξεις. Ωστόσο, παρά όλο αυτό το σκοτάδι, η ελπίδα για την αυγή της ελευθερίας παραμένει ζωντανή.
Τα ξημερώματα της 28ης Φεβρουαρίου, όταν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν ξανά στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν, το ερώτημα που ήρθε περισσότερο στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν: «Ποια θα είναι η στάση των Κούρδων;» Φυσικά, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι Κούρδοι έγιναν ένα τόσο έντονο θέμα συζήτησης στον τελευταίο πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν. Ο βασικός λόγος είναι η στρατηγική τους θέση στον πόλεμο ηγεμονίας που λαμβάνει χώρα στη Μέση Ανατολή, ή με άλλα λόγια στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Πράγματι, οι Κούρδοι κατέχουν μια τόσο σημαντική στρατηγική θέση ώστε σχεδόν μπορούν να καθορίσουν την τύχη του πολέμου. Η Κύπρος βρίσκεται ακόμη σήμερα στην παγκόσμια ατζέντα. Όμως το αν η απόσταση που έχει διανυθεί είναι προς τα εμπρός ή προς τα πίσω δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια. Υπάρχουν μεγάλοι κίνδυνοι όσο και μεγάλες ευκαιρίες.
Ο Θεόφιλος άφησε στους λαούς της Ελλάδας, της Κύπρου και του Κουρδιστάν μια εντυπωσιακή κληρονομιά λόγου και αντίστασης. Αυτά τα λόγια δεν απευθύνονται μόνο σε δύο λαούς, αλλά στην ανθρωπότητα και στις σιωπηλές συνειδήσεις. Πίστευε στην αδελφοσύνη των λαών. Έλεγε ότι οι λαοί πρέπει να στέκονται ώμο με ώμο.
Η κληρονομιά που άφησε στους Ελλαδίτες, Κύπριους και Κούρδους
Σήμερα, η αναφορά στο όνομά του δεν είναι μόνο η μνήμη ενός ήρωα ή μιας μορφής του παρελθόντος, αλλά ένα φως που συνεχίζει να ζει στη συλλογική συνείδηση των λαών. Γιατί είναι περισσότερο ένας αγώνας παρά ένα άτομο.
Η πορεία του δεν είναι μόνο η ιστορία μιας περιόδου. Είναι το σύμβολο της κοινής αναζήτησης των λαών για ελευθερία. Γι’ αυτό ο Θεόφιλος δεν είναι μόνο ένα όνομα που ανήκει στο παρελθόν, αλλά εξακολουθεί να ζει. Γεννιέται ξανά και ξανά μέσα σε λαούς διψασμένους για αλήθεια και σε καρδιές που ονειρεύονται την ελευθερία.
Το να τον κατανοήσει κανείς δεν γίνεται μόνο με το να τον τιμά στη μνήμη. Το να τον κρατήσει ζωντανό σημαίνει να ζει μαζί του.
Γι’ αυτό τον λόγο, ο Θεόφιλος είναι ο απόστολος αυτού του αιώνα.