Κατερίνα Λιασή:  Ο αναγνώστης να διακρίνει πίσω από τα γεγονότα την ανθρώπινη διάσταση των πραγμάτων

Χάρτης νέων ταξιδιών
Καλοκαίρια βαθιά χωμένα στην άμμο, Εκδόσεις Βακχικόν, 2025
Συγγραφείς παρουσιάζουν το καινούργιο βιβλίο τους
Πώς θα περιγράφατε το βιβλίο σας σε κάποιον που το ακούει για πρώτη φορά;
Θα έλεγα πως είναι ένα μυθιστόρημα το οποίο αφηγείται τις ζωές απλών, καθημερινών ανθρώπων οι οποίοι οδηγήθηκαν σε ορισμένες δράσεις και αντιδράσεις επηρεασμένες και σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα της εποχής τους. Η βασική μυθιστορηματική αφήγηση εκτυλίσσεται από το καλοκαίρι του ‘73 μέχρι το καλοκαίρι του ‘74. Μέσα από αναδρομές στο παρελθόν των κεντρικών ηρώων καθώς και ανθρώπων του περιβάλλοντός τους, γίνεται προσπάθεια για μια βαθύτερη διείσδυση στα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα που οδήγησαν στο πραξικόπημα και την εισβολή του 1974. Στο βασικό του πυρήνα το μυθιστόρημα ωστόσο καταπιάνεται με θέματα τα οποία απασχολούν διαχρονικά τη λογοτεχνία, τον έρωτα, το πάθος, την προδοσία, τον θάνατο.
Ποια ήταν η αφορμή/ η έμπνευση που σας οδήγησε στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;
Αφορμή και αιτία αποτέλεσε το μεγάλο ενδιαφέρον που είχα πάντοτε για την Ιστορία ιδιαίτερα αφού συνειδητοποίησα τις πολλές όψεις και οπτικές με τις οποίες μπορεί κανείς να προσεγγίσει τα ιστορικά γεγονότα. Τα γεγονότα τα οποία επιχειρώ να προσεγγίσω μέσα από το βιβλίο μου είναι γεγονότα τα οποία έζησα σε μικρή ηλικία και για τα οποία είχα μνήμες συγκεχυμένες. Θέλησα διαβάζοντας και ερευνώντας για αυτή την περίοδο να ξεκαθαρίσω ποιες από τις μνήμες που είχα ήταν αληθινές, ποιες από τις πολλές αφηγήσεις που άκουσα ήταν αμερόληπτες και κυρίως τί από την Ιστορία που διάβασα ήταν βάσιμο. Οι πληροφορίες ήταν πολλές και συχνά αντιφατικές και έτσι προτίμησα να χρησιμοποιήσω τη λογοτεχνία ως όχημα. Ήταν πολύ πιο εύκολο μέσα από τη λογοτεχνία και τους πλασματικούς χαρακτήρες που έφτιαξα να κατανοήσω τα γεγονότα και να πλησιάσω σε μια μορφή αλήθειας που έτσι κι αλλιώς είναι υποκειμενική αφού προσεγγίζεται με αφηγηματικούς όρους.
Η Ιστορία δεν είναι μόνο γεγονότα είναι κυρίως οι άνθρωποι οι οποίοι θα παλεύουν να βγουν μέσα από αυτά
Τι σημαίνει για εσάς ο τίτλος και πώς συνομιλεί με το περιεχόμενο του βιβλίου;
Ο τίτλος διατυπώνει αυτό που περιγράφεται στο βιβλίο. Δυο καλοκαίρια, το πρώτο καλοκαίρι είναι φωτεινό, ανέμελο όπου οι πρωταγωνιστές, βαθιά μέσα στην άμμο, χώνουν τον ερωτισμό και την παράνομη σχέση τους. Το δεύτερο καλοκαίρι είναι σκοτεινό, δυσοίωνο και η άμμος βρίσκεται πια βουτηγμένη μέσα στο αίμα.
Υπάρχουν συγκεκριμένες επιρροές ή αναφορές – λογοτεχνικές, καλλιτεχνικές, προσωπικές – που διαμόρφωσαν το ύφος και το περιεχόμενο του βιβλίου;
Υπάρχουν άμεσες λογοτεχνικές αναφορές με στίχους του Σεφέρη, του Μόντη και του Καββαδία, υπάρχουν έμμεσες παραπομπές σε Ρίτσο, Καβάφη, Γαλανάκη, Πιερίδη και ίσως κρυμμένες και υποβόσκουσες επιρροές από αγαπημένους πεζογράφους όπως του Τσίρκα, του Ταχτσή, της Ζωγράφου. Προσωπικές αναφορές υπάρχουν στο βαθμό που θυμάμαι κάποια γεγονότα ή που μου τα αφηγήθηκαν άλλοι άνθρωποι. Σίγουρα υπάρχουν στοιχεία από δικές μου προσωπικές εμπειρίες προσαρμοσμένα στις ανάγκες της μυθοπλασίας.
Πώς βλέπετε το βιβλίο σας να εντάσσεται ή να συνομιλεί με την κυπριακή λογοτεχνία;
Το μυθιστόρημα θα μπορούσε να ενταχθεί στα έργα της κυπριακής λογοτεχνίας τα οποία εξετάζουν τα γεγονότα του ‘74 μέσα από τη θεωρία του τραύματος, ενώ επιχειρούν να απομυθοποιήσουν τους πρωταγωνιστές των γεγονότων και να δώσουν το λόγο στους απλούς ανθρώπους οι οποίοι εξακολουθούν να βιώνουν τις συνέπειες. Αν και η ανάπλαση του οδυνηρού υλικού του ‘74 σε μορφή εκτενέστερων πεζογραφικών κειμένων όπως το μυθιστόρημα και η νουβέλα καθυστέρησε κάπως γιατί φαίνεται πως χρειάστηκε μια απόσταση ασφαλείας από τα γεγονότα, τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί πολλά έργα τα οποία καταπιάνονται με αυτή την περίοδο. Πολλοί νέοι συγγραφείς προσεγγίζουν τα γεγονότα με σύγχρονους πεζογραφικούς όρους, προσδίδοντας νέες οπτικές γωνίες στον τρόπο ερμηνείας και ανάγνωσής τους.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη συγγραφή αυτού του βιβλίου; Τι σας ξάφνιασε ή τι μάθατε στην πορεία από την αρχική ιδέα ως το τελικό κείμενο;
Πρόκληση ήταν να μπορέσω να αποδώσω τα γεγονότα όσο πιο αμερόληπτα γινόταν και να χτίσω τους χαρακτήρες των ηρώων μου όσο πιο αληθινούς μπορούσα. Οι μυθοπλαστικοί ήρωες ήθελα να είναι ταυτόχρονα αντιήρωες αφού συγκεντρώνουν, όπως όλοι οι συνηθισμένοι άνθρωποι, αρνητικά και θετικά χαρακτηριστικά και είναι ικανοί τόσο για μεγάλες καλοσύνες όσο και για μεγάλες κακίες. Αυτό που ωστόσο με ξάφνιασε κατά τη διαδικασία της συγγραφής ήταν το πόσο εύκολα μπορούσα να ταυτιστώ μαζί τους, παρά τη χρονική απόσταση και την πλασματική τους υπόσταση. Έτσι κατάφερα να προβάλω διαμέσου τους θέματα που προβληματίζουν το σύγχρονο άνθρωπο όπως, η μη αποδοχή της διαφορετικότητας από την κοινωνία, οι κακοποιητικές σχέσεις, οι γυναικοκτονίες, τα αδιέξοδα στις σχέσεις των ανθρώπων.
Το μυθιστόρημα θα μπορούσε να ενταχθεί στα έργα της κυπριακής λογοτεχνίας τα οποία εξετάζουν τα γεγονότα του ‘74 μέσα από τη θεωρία του τραύματος
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης από το βιβλίο σας, τι κρατάτε εσείς από αυτό;
Μια φίλη όταν το διάβασε μου είπε πως θέλει να το δωρίσει στα παιδιά της για να διαβάσουν και να μάθουν για τα συγκεκριμένα γεγονότα μέσα από το μυθιστόρημά το οποίο τα αφηγείται απλά και κατανοητά. Αυτό είναι σίγουρα κάτι που θα ήθελα να κρατήσει ο αναγνώστης και επίσης να μπορέσει να διακρίνει πίσω από τα γεγονότα την ανθρώπινη διάσταση των πραγμάτων. Η Ιστορία δεν είναι μόνο γεγονότα είναι κυρίως οι άνθρωποι οι οποίοι θα παλεύουν να βγουν μέσα από αυτά. Κάποιοι τα καταφέρνουν, κάποιοι όχι.
Εγώ κρατώ τη διαδικασία της συγγραφής ως μια συναρπαστική εμπειρία την οποία θέλω πολύ να κατορθώσω να επαναλάβω.