Καμπανάκι για τα deepfakes: Πρόταση ΑΚΕΛ για απαγόρευση μιμήσεων χωρίς συγκατάθεση

Την ανάγκη άμεσης νομοθετικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση των κινδύνων από τη χρήση των deepfakes ανέδειξε ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης, μετά τη χθεσινή συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας.
Κατά τη συνεδρία συζητήθηκε πρόταση νόμου που κατέθεσε ο Χρ. Χριστοφίδης εκ μέρους της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΑΚΕΛ και η οποία στοχεύει στην απαγόρευση της διάθεσης στο κοινό μιμήσεων μέσω τεχνητής νοημοσύνης των φυσικών χαρακτηριστικών προσώπων χωρίς τη ρητή συγκατάθεσή τους. Η πρόταση καλύπτει επίσης τη μίμηση της φωνής, της εικόνας και της καλλιτεχνικής απόδοσης καλλιτεχνών και ερμηνευτών χωρίς την άδειά τους.
Όπως τόνισε, η τεχνητή νοημοσύνη θολώνει επικίνδυνα τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και κατασκευασμένης εικόνας. «Τα deepfakes μπορεί να προκαλούν γέλιο, συχνά όμως προκαλούν σύγχυση, παραπληροφόρηση και σοβαρή ζημιά σε ανθρώπους και στη δημοκρατία», ανέφερε.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τη φανταστική «συνέντευξη» του Προέδρου Χριστοδουλίδη σε Κύπρια δημοσιογράφο, η οποία προκάλεσε αναστάτωση πριν αποκαλυφθεί ότι ήταν προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Προειδοποίησε ότι, ιδιαίτερα σε έναν τόπο όπως η Κύπρος, τέτοιες πρακτικές μπορούν να πυροδοτήσουν κρίσεις.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ υπογράμμισε και μια άλλη ανησυχητική πτυχή: τη χρήση προσώπων για εμπορικούς σκοπούς χωρίς τη γνώση και τη συγκατάθεσή τους, σημειώνοντας ότι το διαδίκτυο έχει κατακλυστεί από διαφημίσεις που αξιοποιούν εικόνες και φωνές δημοσίων προσώπων χωρίς άδεια.
Παράλληλα, καταγράφονται απάτες μέσω deepfakes και βίντεο «εκδίκησης», στα οποία ανυποψίαστοι πολίτες εμφανίζονται σε εξευτελιστικές ή ψευδείς καταστάσεις. «Ο καθένας μπορεί σήμερα να στοχοποιηθεί και να διασυρθεί ψηφιακά», σημείωσε.
Για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων, η πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ αντλεί έμπνευση από τη Δανία, η οποία έχει κατοχυρώσει νομοθετικά το δικαίωμα κάθε ανθρώπου στο πρόσωπό του, στη φωνή του και στα προσωπικά του χαρακτηριστικά. Πλην περιπτώσεων σάτιρας και κριτικής, δεν θα μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί την εικόνα ή τη φωνή οποιουδήποτε πολίτη χωρίς συγκατάθεση.
Η συζήτηση στην Επιτροπή ήταν θετική από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ενώ υπάρχει εισήγηση της Νομικής Υπηρεσίας όπως το αδίκημα ενταχθεί και στον Ποινικό Κώδικα, θέμα που θα εξεταστεί σε επόμενο στάδιο. Σε κάθε περίπτωση, η πρόταση νόμου προχωρεί με τη στήριξη όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Τέλος, ο Χρ. Χριστοφίδης υπενθύμισε ότι υπάρχει σαφής κατεύθυνση από την ΕΕ για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, σημειώνοντας ότι η Κύπρος ήταν η πρώτη χώρα που ποινικοποίησε την παιδική πορνογραφία που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη.
Κωνσταντίνος Ζαχαρίου