Καμπανάκι από Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για τα εργατικά ατυχήματα - Το 18% σε οικοδομές

Το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας προγραμματίζει τους επόμενους μήνες να επικεντρωθεί στην πρόληψη ατυχημάτων, που προκαλούνται από πτώσεις από ύψος, κυρίως στις οικοδομές, είπε στο ΚΥΠΕ ο Διευθυντής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, Αριστόδημος Οικονομίδης. Με βάση στοιχεία που έδωσε στο ΚΥΠΕ, το 2025 τα εργατικά ατυχήματα στον κλάδο των κατασκευών αποτελούσαν το 18% των συνολικών εργατικών ατυχημάτων, ενώ εκπρόσωποι των συντεχνιών ΠΕΟ και ΣΕΚ ανέφεραν ότι ο κλάδος των κατασκευών είναι ο πρώτος σε αριθμό θανατηφόρων ατυχημάτων.
Την τελευταία εβδομάδα σημειώθηκαν τρία σοβαρά εργατικά ατυχήματα, δύο εκ των οποίων θανατηφόρα. Τα δύο αφορούσαν πτώση εργαζομένου από ύψος σε οικοδομές και οι συνθήκες τους διερευνώνται από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, ενώ το χθεσινό αφορούσε εργαζόμενο που παρασύρθηκε στον αυτοκινητόδρομο εν ώρα εργασίας, και, παρόλο που καταγράφεται ως εργατικό, οι συνθήκες του διερευνώνται από την Αστυνομία.
Με αφορμή τα πρόσφατα περιστατικά, το ΚΥΠΕ επικοινώνησε με το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και με εκπροσώπους των συντεχνιών ΠΕΟ και ΣΕΚ για θέματα ασφάλειας και υγείας.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε στο ΚΥΠΕ ο κ. Οικονομίδης, διεξάγονται γύρω στις 5.000 επιθεωρήσεις χώρων εργασίας τον χρόνο. Συνολικά, ανέφερε, στην Κύπρο υπάρχουν 130.000 χώροι εργασίας, στους οποίους περιλαμβάνονται και γύρω στα 10.000 εργοτάξια.
Ερωτηθείς αν ο αριθμός των επιθεωρήσεων που διεξάγει το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας θεωρείται ικανοποιητικός, ο Διευθυντής του ΤΕΕ ανέφερε ότι με βάση τη νομοθεσία η απόλυτη ευθύνη για τους χώρους εργασίας βρίσκεται στον εργοδότη. «Δεν μπορεί να υπάρχει ένας επιθεωρητής σε κάθε χώρο εργασίας», σημείωσε, αναφέροντας ότι το ΤΕΕ επικεντρώνεται εκεί που το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο.
«Προσπαθούμε να ενημερώσουμε, να επιβάλουμε τη νομοθεσία. Δεν μπορούν να επιθεωρηθούν όλα τα υποστατικά με τη δυνατότητα του Τμήματος για 5.000 επιθεωρήσεις τον χρόνο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι πανευρωπαϊκά ισχύουν αντίστοιχα δεδομένα. Ερωτηθείς αν το Τμήμα χρειάζεται ενίσχυση, είπε ότι «σίγουρα θα βοηθούσε».
Σύμφωνα με στοιχεία του ΤΕΕ, από τις 5.000 επιθεωρήσεις που διεξάγονται κάθε χρόνο, οι 3.000 αφορούν τον κατασκευαστικό τομέα. Για το 2025, τα ατυχήματα που καταγράφηκαν στον τομέα των Κατασκευών ανέρχονταν στο 18% των συνολικών. Ακολουθεί ο τομέας της Μεταποίησης με 17,7%, τα Ξενοδοχεία-Εστιατόρια με 17,5%, το Εμπόριο με 14% και η Μεταφορά-Αποθήκευση με 8,7%. Το 24,1% των ατυχημάτων αφορούν τις υπόλοιπες οικονομικές δραστηριότητες.
Όπως σημείωσε, το πρόγραμμα επιθεωρήσεων υλοποιείται λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές δραστηριότητες που έχουν τα περισσότερα ατυχήματα. Ερωτηθείς αναφορικά με τα ατυχήματα που συμβαίνουν εξαιτίας πτώσης από ύψος, που αφορούσαν και τα πρόσφατα περιστατικά, είπε ότι «με βάση στοιχεία που έχουμε, το Τμήμα προγραμματίζει να επιθεωρήσει και να επικεντρωθεί στα ατυχήματα που προκαλούνται από πτώσεις από ύψος, κυρίως στις οικοδομές. Τους επόμενους μήνες θα επικεντρωθούμε σε επιθεωρήσεις για πρόληψη ατυχημάτων από πτώση», είπε.
Ο κ. Οικονομίδης ρωτήθηκε αν προκαλεί ανησυχία για θέματα ασφάλειας και υγείας το γεγονός ότι πέραν του 50% των ξενοδοχείων δεν είναι αδειοδοτημένα. Απάντησε ότι το Τμήμα επιθεωρεί όλους τους χώρους εργασίας, ανεξαρτήτως αν έχουν άδεια οικοδομής ή όχι. Σημείωσε, ακόμα, ότι το Τμήμα συνεργάζεται στενά και με την Πυροσβεστική Υπηρεσία για θέματα πυροπροστασίας, ειδικά για μεγάλους χώρους εργασίας με χημικές ουσίες.
Ο κ. Οικονομίδης επισήμανε ότι ο δείκτης ατυχημάτων μειώθηκε κατά 6,9% το 2025, σε σχέση με το 2024. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία του ΤΕΕ για το 2025, καταγράφηκαν 281,35 ατυχήματα ανά 100.000 εργαζομένους. Το ποσοστό έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, καταγράφοντας μείωση 67,3% από το 2005, όταν καταγράφονταν 859,56 ατυχήματα ανά 100.000 εργαζόμενους, και κατά 32% από το 2020.
Όπως ανέφερε, το ΤΕΕ υλοποιεί εκστρατείες διαφώτισης, προωθεί την ενσωμάτωση των θεμάτων ασφάλειας και υγείας στο εκπαιδευτικό σύστημα και προωθεί μια σειρά από οριζόντιες δράσεις με στόχο την ανάπτυξη θετικής κουλτούρας ασφάλειας και υγείας.
Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι 20.000 εργαζόμενοι συμμετέχουν κάθε χρόνο σε προγράμματα εκπαίδευσης της ΑνΑΔ για θέματα ασφάλειας και υγείας.
Ερωτηθείς για το πρόγραμμα Safepass, που επικεντρώνεται στη βασική εκπαίδευση των εργαζόμενων στον κλάδο των οικοδομών, είπε ότι προς το παρόν είναι σε εθελοντική βάση, με στόχο την εκπαίδευση 15.000 εργαζομένων και υλοποιείται με τη βοήθεια της ΑνΑΔ. Απαντώντας κατά πόσο θα προωθηθεί η υποχρεωτική εφαρμογή του από όλους τους εργαζόμενους του κλάδου, είπε ότι το ζήτημα θα εξεταστεί σε συνεννόηση με τους κοινωνικούς εταίρους το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Όσον αφορά την επιβολή προστίμων, σημείωσε ότι την τελευταία τριετία εκδικάστηκαν 42 υποθέσεις από τα Επαρχιακά Δικαστήρια, τα οποία επέβαλαν συνολικά πρόστιμα ύψους €533.200 και σε πολλές περιπτώσεις φυλάκιση με αναστολή ή χωρίς αναστολή σε μεμονωμένες περιπτώσεις.
Ερωτηθείς αν η επιβολή αυτών των ποινών από τα Δικαστήρια θεωρείται αρκούντως αποτρεπτική, είπε ότι δεν επιθυμεί να σχολιάσει αποφάσεις Δικαστηρίου. Επισήμανε, ωστόσο, ότι πέρα από αυτές, υπάρχουν και τα εξώδικα που επιβάλλει ο Αρχιεπιθεωρητής. Συγκεκριμένα, είπε ότι τα τελευταία τρία χρόνια επιβλήθηκαν 405 εξώδικα, συνολικού ύψους €567.800, που μαζί με τις αποφάσεις των Δικαστηρίων ανεβάζουν το συνολικό ποσό προστίμων που επιβλήθηκε στο €1.101.000.
Επιπλέον, αναφέρθηκε και σε άλλο εργαλείο που κατέχει στα χέρια του το ΤΕΕ, που αφορά την ειδοποίηση απαγόρευσης εργασιών, σε περιπτώσεις που εντοπίζονται παραβιάσεις των κανονισμών ασφάλειας και υγείας, μέχρι τη συμμόρφωση του εργοδότη. «Εκδώσαμε 1052 ειδοποιήσεις τα τελευταία τρία χρόνια», είπε.
Εξάλλου, απαντώντας κατά πόσο για την καταγραφή ατυχημάτων εξαρτώνται αποκλειστικά από την αναφορά των εργοδοτών ή των εργαζομένων, είπε ότι είναι βασική υποχρέωση του εργοδότη που προβλέπεται από τον νόμο η γνωστοποίηση εργατικού ατυχήματος, σημειώνοντας ότι αποτελεί ποινικό αδίκημα η μη γνωστοποίηση, με σχετικές περιπτώσεις να έχουν οδηγηθεί στο Δικαστήριο.
Παρόλα αυτά, επισήμανε ότι υπάρχει συνεργασία του Τμήματος με τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις και στις περιπτώσεις που εργαζόμενος κάνει αίτημα για επίδομα σωματικής βλάβης, «ενημερωνόμαστε και αν δεν έχει γνωστοποιηθεί, επεμβαίνουμε».
Το ΚΥΠΕ επικοινώνησε και με εκπροσώπους των συντεχνιών ΠΕΟ και ΣΕΚ για θέματα ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας, με αφορμή τα πρόσφατα εργατικά ατυχήματα. Ο εκπρόσωπος της ΠΕΟ, Νίκος Αντρέου, είπε ότι χρειάζεται να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας «και οι εργοδότες πρέπει να καταλάβουν ότι πρέπει να προστατεύουν τους εργαζόμενους από ατυχήματα».
Είπε ότι αν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των χώρων εργασίας που πρέπει να επιθεωρηθούν και ο αριθμός των επιθεωρητών που είναι στην πρώτη γραμμή, «οι έλεγχοι είναι ελλιπείς».
Αναφορικά με τα πρόσφατα ατυχήματα, είπε ότι ο κλάδος με τα πιο σοβαρά ατυχήματα και πρώτος στα θανατηφόρα είναι ο κλάδος των κατασκευών. «Και οι δύο περιπτώσεις αφορούσαν πτώση από ύψος, που είναι ο πρώτος λόγος ατυχημάτων», είπε, σημειώνοντας ότι δεν λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των εργαζόμενων.
Ο κ. Αντρέου αναφέρθηκε στο πιλοτικό πρόγραμμα safepass, σημειώνοντας ότι ακόμα δεν ολοκληρώθηκε. «Πιστεύουμε ότι πρέπει να γίνει υποχρεωτικό για όλους τους εργαζόμενους στις κατασκευές και να εκδοθεί ταυτότητα, χωρίς την οποία να μην μπορούν να εργαστούν στον κλάδο των κατασκευών. Όταν ο εργαζόμενος είναι εκπαιδευμένος δημιουργείται κουλτούρα ασφάλειας, θα διεκδικεί τα δικαιώματα του», είπε.
Όσον αφορά τις περιπτώσεις που φτάνουν στα Δικαστήρια, είπε ότι είναι ένα «πονεμένο ζήτημα», καθώς οι ποινές που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια «είναι χάδι για τους εργοδότες» και δεν είναι αποτρεπτικές. Ερωτηθείς αν χρειάζεται τροποποίηση της νομοθεσίας, ανέφερε ότι οι ποινές στον νόμο είναι αυστηρές και προβλέπουν μέχρι €80.000 πρόστιμο ή και 4 χρόνια φυλάκιση.
Ο κ. Αντρέου κάλεσε τους εργαζόμενους «να είναι πιο διεκδικητικοί, να ζητούν μέτρα ασφάλειας και υγείας και εκεί που δεν προσφέρονται να μην αναλαμβάνουν εργασία». Είπε ότι μπορεί αυτό να είναι δύσκολο για τους εργαζόμενους, αλλά είναι προτιμότερο «να μείνει κανείς αρτιμελής, υγιής και ζωντανός, παρά να πάει για μεροκάματο και να χάσει τη ζωή του».
Με τη σειρά του, ο Βαγγέλης Ευαγγέλου, εκπρόσωπος της ΣΕΚ, εξέφρασε βαθιά θλίψη για την απώλεια ζωής των εργαζομένων εν ώρα εργασίας και σημείωσε ότι πίσω από κάθε ατύχημα, «υπάρχει μια οικογένεια, παιδιά, συγγενείς». Πρόσθεσε ότι οι «εργαζόμενοι δεν είναι στατιστικά στοιχεία, αλλά άνθρωποι που πήγαν στη δουλειά τους και δεν επέστρεψαν ποτέ», είπε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι «ο καθένας φεύγει από το σπίτι για τη δουλειά του επιστρέφει αρτιμελής».
Όπως είπε, «το καλύτερο μνημόσυνο για τους εργαζόμενους που έχασαν τη ζωή τους είναι να διασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρξουν άλλα θύματα στο μέλλον. Να μαθαίνουμε και να παίρνουμε μέτρα για να μην ξανασυμβούν», σημειώνοντας ότι αν εφαρμόζονταν τα συστήματα διαχείρισης κινδύνων σωστά, οι πιθανότητες να συνέβαιναν τα ατυχήματα θα ήταν μικρότερες.
Αναφορικά με τα ατυχήματα που προέκυψαν από πτώση από ύψος, είπε ότι με βάση τα στατιστικά αυτά είναι τα περισσότερα θανατηφόρα. «Δεν γίνονται σωστές εκτιμήσεις κινδύνων. Το πιο σημαντικό είναι να γίνεται πριν την εκτέλεση της εργασίας γραπτή εκτίμηση κινδύνου, που να μπορέσει να υποδείξει ξεκάθαρα τις πιθανότητες να συμβεί κίνδυνος και τις επιπτώσεις, για να μπορέσουμε να κατατάξουμε τους κινδύνους σε μια λίστα με ιεραρχία». Αυτό, εξήγησε, δίνει τον οδικό χάρτη για το πού πρέπει να επικεντρωθούν τα μέτρα ασφάλειας. «Για να συνεχίζουν να καταγράφονται τέτοια ατυχήματα, σημαίνει ότι δεν λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη αυτό τον κίνδυνο και δεν κάνουμε κάτι για να τον μετριάσουμε. Αν το κάναμε, δεν θα είχαμε αυτά τα περιστατικά», ανέφερε.
Επισήμανε ότι οι ποινές που προβλέπονται στην εργατική νομοθεσία για αυτές τις παραβιάσεις είναι αρκετά ψηλές. «Εντούτοις, μπορούμε να βάλουμε ποσό στην ανθρώπινη ζωή; Είναι ανεκτίμητη», είπε, σημειώνοντας ότι θα μπορούσαν να είναι πιο ψηλές για να είναι αποτρεπτικές.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι η επιβολή προστίμων από τα Δικαστήρια είναι σχετικά χαμηλή σε σχέση με τις δυνατότητες που δίνει η νομοθεσία.
Καταληκτικά, κάλεσε «να αποκτήσουμε κουλτούρα ασφάλειας και υγείας, να εκπαιδεύουμε τον κόσμο, προσπαθούμε να περάσουμε νομοθεσία για να γίνει υποχρεωτική η εκπαίδευση. Να μη χάνονται ανθρώπινες ζωές», είπε, σημειώνοντας την ετοιμότητα όλων για συνεργασία για να φτάσουμε τους μηδενικούς θανάτους στους χώρους εργασίας.
Πηγή: ΚΥΠΕ