Καδής: Καθοριστική περίοδος για τη θαλάσσια πολιτική της ΕΕ με αιχμή το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς

Η Κύπρος, ως νησιωτικό κράτος, προωθεί μέσω της Προεδρίας της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εμβληματικές δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις θάλασσες, με έμφαση το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Αλιεία και τους Ωκεανούς, Κώστας Καδής, τόνισε σε συνέντευξή του στο ΚΥΠΕ ότι η Κύπρος συμμετέχει ενεργά στην υλοποίηση του Συμφώνου, αξιοποιώντας τη δυναμική που έχει δημιουργήσει για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας.
Ο κ. Καδής επισήμανε ότι η Προεδρία της Κύπρου στο Συμβούλιο συμπίπτει με μία ιδιαίτερα σημαντική περίοδο για την προστασία των θαλασσών. Όπως ανέφερε, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς, η εμβληματική στρατηγική της ΕΕ στον τομέα αυτό, μέσω της οποίας αναμένεται να αναπτυχθούν συγκεκριμένες δράσεις το επόμενο διάστημα. Το Σύμφωνο αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση και την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής για τη βιώσιμη αξιοποίηση και τη διαφύλαξη της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Τόνισε πως η Κύπρος, από την αρχή, στήριξε αυτή την πρωτοβουλία, συμπληρώνοντας πως το κράτος μας όντας νησιωτική χώρα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τα θέματα που αφορούν τον ωκεανό και τη θάλασσα.
Υπενθύμισε πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ήταν μεταξύ των ηγετών που παρέστησαν στην ειδική εκδήλωση και εκ των ομιλητών κατά την παρουσίαση του Συμφώνου από την Πρόεδρο φον ντερ Λάιεν, η οποία πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούνιο στη Νίκαια της Γαλλίας.
Ο κ. Καδής επισήμανε πως υπάρχει ένας αρκετά καλός συντονισμός μεταξύ της Προεδρίας και της Κομισιόν για την υλοποίηση των δράσεων που περιλαμβάνονται στο Σύμφωνο.
Πρόσθεσε πως το Σύμφωνο έχει δημιουργήσει μία μεγάλη δυναμική γύρω από τις πολιτικές της ΕΕ που συνδέονται με το θαλάσσιο περιβάλλον και έτσι η Κύπρος αξιοποιεί τη δυναμική αυτή συμβάλλοντας, ως Προεδρεύουσα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην υλοποίηση εμβληματικών δράσεων που περιλαμβάνονται στο Σύμφωνο.
Τόνισε πως μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026, υπάρχουν πολύ σημαντικές δράσεις. Συνοψίζοντας τις δράσεις αυτές, ο Επίτροπος έκανε αναφορά σε δύο ιδιαίτερες Στρατηγικές που αφορούν τις Νησιωτικές περιοχές, αλλά και τις Παράκτιες περιοχές.
Εξήγησε πως οι δύο αυτές Στρατηγικές έχουν ως στόχο να καταγραφούν οι ιδιαιτερότητες των περιοχών, να εντοπίσουμε οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, προκλήσεις όπως οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τις οποίες βλέπουμε όλο και συχνότερα, είτε σε επίπεδο ξηρασιών, είτε πλημμυρών, είτε φυσικών καταστροφών κ.ά.
Ο κ. Καδής σημείωσε πως υπάρχουν προκλήσεις που σχετίζονται με τη συνδεσιμότητα, την απομόνωση αυτών των περιοχών, την πολυπλοκότητα της ενεργειακής τους διασύνδεσης και τα σύνθετα προβλήματα στη διαχείριση αποβλήτων. Επισήμανε πως όλες αυτές οι προκλήσεις θα αναλυθούν σε βάθος και θα προταθούν στρατηγικές λύσεις για την αντιμετώπισή τους.
Ανέφερε πως το πλαίσιο αυτό, θα παρουσιαστεί σε ειδική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στο τέλος Ιουνίου. Δήλωσε χαρακτηριστικά πως η Κύπρος αποτελεί ιδανικό μέρος για την παρουσίαση αυτών των στρατηγικών. «Οι προκλήσεις και οι ιδιαιτερότητες που αναφέρονται, για τις νησιωτικές περιοχές και τις παράκτιες περιοχές, τις βιώνει και η Κύπρος», σημείωσε.
Ο Επίτροπος έφερε ως παράδειγμα τα ζητήματα υπερβολικής ρύπανσης, την παρατεταμένη ανομβρία που είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, τις φυσικές καταστροφές, όπως οι πυρκαγιές. «Όλα αυτά τα ζητήματα, που αφορούν τις νησιωτικές περιοχές και παρουσιάζονται ως προκλήσεις, συνδέονται άμεσα με την κυπριακή πραγματικότητα. Και για συμβολικούς λόγους, μπορούσαμε να έχουμε καλύτερο χώρο για την παρουσίαση της στρατηγικής από την Κύπρο», εξήγησε.
Αναπτύσσοντας μία άλλη πολύ σημαντική δράση που θα αρχίσει να υλοποιείται κατά την Κυπριακή Προεδρία, αυτή της Πρωτοβουλίας Παρατήρησης των Ωκεανών, ο Επίτροπος τόνισε πως ο στόχος της είναι να έχουμε πιο αξιόπιστα δεδομένα για τον βυθό. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Καδής εξήγησε πως η Πρωτοβουλία, που εντάσσεται στο Σύμφωνο, περιλαμβάνει τη συνεχή παρακολούθηση και έρευνα στον βυθό, με τα δεδομένα να συλλέγονται τόσο από μέσα όσο και από πάνω από τη θάλασσα, αλλά και από την επιφάνειά της.
Στόχος, συνέχισε ο Επίτροπος, είναι να έχουμε ανά πάσα στιγμή σαφή εικόνα της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος — είτε πρόκειται για ζητήματα αλιείας, ρύπανσης και διάσωσης ή μετακίνησης θαλάσσιων ειδών, είτε για τη ναυσιπλοΐα και τις αλιευτικές δραστηριότητες, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να συνδέονται με παράνομες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων των «σκιωδών» στόλων.
Πρόκειται, εξήγησε ο κ. Καδής, για ένα εργαλείο που θα παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για την αποτελεσματική προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και για την πρόληψη και αντιμετώπιση κινδύνων που ενδέχεται να προκύψουν από διάφορους παράγοντες.
Γνωστοποίησε πως η Πρόεδρος της Κομισιόν στηρίζει έμπρακτα την Πρωτοβουλία και αποτελεί μία από τις πλέον θερμές υποστηρίκτριες της.
Κοινή Αλιευτική Πολιτική
Ταυτόχρονα, ο Επίτροπος τόνισε πως ολοκληρώνεται η αξιολόγηση του Κανονισμού της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, που αποτελεί το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αλιευτικές δραστηριότητες στην ΕΕ. Πρόσθεσε πως τα αποτελέσματα της αξιολόγησης θα παρουσιαστούν σε άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Αλιείας, που θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο στην Κύπρο και στη βάση της συζήτησης που θα ακολουθήσει θα αποφασιστεί κατά πόσο χρειάζεται να προχωρήσουμε σε στοχευμένες βελτιώσεις.
Ο κ. Καδής τόνισε πως ο εν λόγω Κανονισμός ρυθμίζει τον τρόπο διεξαγωγής των αλιευτικών δραστηριοτήτων και ρυθμίζει την υδατοκαλλιέργεια σε ολόκληρη την ΕΕ.
Αναφερόμενος στη σημασία της εκδήλωσης, τη χαρακτήρισε ως ιδιαίτερα σημαντική καθώς, ανάλογα με τα αποτελέσματα και τις συζητήσεις που θα ακολουθήσουν, θα αποφασιστεί αν πρέπει να γίνουν στοχευμένες βελτιώσεις στο πλαίσιο αυτό. Εξήγησε πως ο αυτός Κανονισμός, καθώς έχει από το 2013 να αναθεωρηθεί, έχουν προκύψει νέα δεδομένα προκλήσεις που θα πρέπει να ληφθούν υπόψιν για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου. «Θεωρώ πολύ σημαντικό ότι το πρώτο μεγάλο βήμα σε αυτή τη διαδικασία θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο, μέσω του άτυπου Συμβουλίου», συμπλήρωσε.
Ευρωπαϊκή Ημέρα της Θάλασσας
Παράλληλα, ο Επίτροπος αναφέρθηκε και στην Ευρωπαϊκή Ημέρα της Θάλασσας, όπου μαζί με την Κυπριακή Προεδρία και σε συνεργασία με τον Δήμο Λεμεσού, διοργανώνεται τον Μάιο στη Λεμεσό.
Πρόκειται για μία εκδήλωση, συνέχισε ο κ. Καδής, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο σε διαφορετική παραθαλάσσια περιοχή. Τόνισε ότι η εκδήλωση θα φέρει διάφορους φορείς, είτε κυβερνητικούς, είτε εκπροσώπους της βιομηχανίας, μη κυβερνητικές οργανώσεις, ακαδημαϊκούς φορείς, οι οποίοι σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη θάλασσα, για να παρουσιάσουν δραστηριότητες που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά και για να συζητήσουν πολιτικές που επηρεάζουν τη θάλασσα.
Την ίδια ώρα, ανέφερε πως η Κυπριακή Προεδρία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των θαλασσών, όπου και θα πραγματοποιήσει υψηλού επιπέδου σχετική συνάντηση στη Λάρνακα στις 20 Μαρτίου, με τη συμμετοχή του ίδιου του Επιτρόπου.
Άμυνα, ασφάλεια και υποδομές
Ερωτηθείς για ζητήματα θαλάσσιας άμυνας και ασφάλειας, o κ. Καδής τόνισε πως το θαλάσσιο περιβάλλον φιλοξενεί τεράστιας σημασίας υποδομές. Επισήμανε πως το 97% της πανευρωπαϊκής διαδικτυακής κυκλοφορίας, των δεδομένων δηλαδή που μεταφέρονται στα κινητά και στους υπολογιστές, αλλά και για να λειτουργούν οι θεσμοί και οι υπηρεσίες, μεταφέρεται μέσω της θάλασσας.
Παράλληλα, σημείωσε πως το 75% του εμπορίου της ΕΕ, διεξάγεται μέσω της ναυσιπλοΐας, αλλά και φιλοξενώντας την ίδια ώρα ενεργειακές υποδομές, όπως φυσικό αέριο και πετρέλαιο, αλλά και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες συνεχώς αυξάνονται.
Επομένως, πρόσθεσε, υπάρχουν πολλές υποδομές εξαιρετικής σημασίας για την ποιότητα ζωής των πολιτών της Ευρώπης. Συνεπώς, ανέφερε ο κ. Καδής, οι υποδομές πρέπει να προστατεύονται. Υπογράμμισε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης, για την ενίσχυση της συντήρησης των υποδομών και την πρόληψη επιθέσεων.
Στο πλαίσιο της Συμφωνίας για τον Ωκεανό, ο Επίτροπος επισήμανε πως υπάρχει μία συγκεκριμένη δράση που αφορά την ανάπτυξη μη επανδρωμένων μέσων για καλύτερη επιτήρηση της θαλάσσιας περιοχής.
Συγκεκριμένα, ανέφερε πως η ανάπτυξη και χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στοχεύει στην εξασφάλιση της θαλάσσιας ασφάλειας.
Παράλληλα με τις δράσεις που λαμβάνουν χώρα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε επίπεδο κρατών μελών, ο κ. Καδής τόνισε πως οι ιδιωτικές εταιρείες που διαχειρίζονται αυτές τις υποδομές, πρέπει να συνεργάζονται με τα κράτη και τις στρατιωτικές Αρχές, να συμμετέχουν σε ασκήσεις ετοιμότητας και να εφαρμόζουν μέτρα ασφαλείας, έχοντας την οικονομική και θεσμική στήριξη της ΕΕ.
Εισαγωγές θαλάσσιων προϊόντων
Κληθείς να τοποθετηθεί για τις προσπάθειες μείωσης των εισαγωγών των θαλασσίων προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διατηρώντας παράλληλα τα οικοσυστήματα του ευρωπαϊκού χώρου, ο κ. Καδής ανέφερε πως είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστεί.
Επισήμανε ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ καλύπτουν περίπου το 70% των αναγκών τους από εισαγωγές, είτε πρόκειται για προϊόντα υδατοκαλλιέργειας είτε για αλιευτικά προϊόντα, υπογραμμίζοντας ότι αυτό δεν συμβάλλει στην επισιτιστική ασφάλεια της Ένωσης, αλλά και και στην αυτονομία της.
Γνωστοποίησε πως για να επιτευχθεί η μείωση του εν λόγω ποσοστού, η Κομισιόν κινείται προς δύο κατευθύνσεις.
Καταρχάς, σημείωσε, πρέπει να ληφθεί υπόψιν πως οι θάλασσες της Ευρώπης φθάνουν στα όρια τους, καθώς σε αρκετές περιοχές παρατηρείται υπεραλίευση
Θα πρέπει να στοχεύσουμε, πρόσθεσε, στη συνετή αλιεία, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η αλιεία για τα επόμενα χρόνια. «Δηλαδή, πρέπει να υπάρχει συνετή διαχείριση της αλιείας, με βάση την επιστημονική γνώση», συμπλήρωσε.
Ωστόσο, σημείωσε, ο καθοριστικός παράγοντας που μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό των αναγκών της ΕΕ σε εισαγωγές, είναι η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας. «Η παγκόσμια ιχθυοκαλλιέργεια είναι ίσως ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος τομέας της παραγωγής τροφίμων, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μείνει στάσιμη. Μόνο το 10% των αναγκών μας καλύπτεται από προϊόντα υδατοκαλλιέργειας», παρατήρησε.
Επισήμανε πως η ΕΕ βρίσκεται σε αναζήτηση των αιτιών για τη στασιμότητα που παρατηρείται, τονίζοντας πως οι υδατοκαλλιεργητές κάνουν λόγο για έντονη γραφειοκρατεία. Είναι ένα ζήτημα που εξετάζεται, σημείωσε, προσθέτοντας πως στοχεύουν στην περαιτέρω ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού, για την ποιότητα των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας.
Τόνισε ότι η Κύπρος δεν ακολουθεί την ευρωπαϊκή τάση στον τομέα αυτόν, αλλά αντίθετα αυξάνεται η υδατοκαλλιέργεια.
Το 2025, συνέχισε, έχει ξεκινήσει μία πανευρωπαϊκή εκστρατεία για την προώθηση της υδατοκαλλιέργειας. «Παρουσιάζουμε τις ιστορίες απλών ανθρώπων, παραγωγών προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, για να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση και να ενημερώσουμε για την εργασία τους και την ποιότητα των προϊόντων που παράγονται», συμπλήρωσε.
Την ίδια ώρα τόνισε πως εντός του Συμφώνου για τον Ωκεανό, περιλαμβάνονται ειδικά μέτρα για την υδατοκαλλιέργεια, έχοντας ως στόχο τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές. Υπογράμμισε ότι με την ενδυνάμωση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και εάν οι συνθήκες το επιτρέψουν, η δυνατότητα για εξαγωγές.
Ερωτηθείς εάν υπάρχουν βλέψεις από την πλευρά της ΕΕ για αύξηση των συμφωνιών με τρίτες χώρες για ανάπτυξη της αλιείας στέλνοντας επί τόπου εμπειρογνώμονες από την Ένωση, ο Επίτροπος τόνισε πως είναι μία πολιτική που κινείται προς την ορθή κατεύθυνση.
Η εν λόγω προσέγγιση, ανέφερε, περιορίζει τον κίνδυνο, εξάρτησης από συγκεκριμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ.
Τόνισε ότι πρέπει να γίνει μία σωστή διαχείριση κινδύνου, η οποία συνεπάγεται με περισσότερες επιλογές στο τραπέζι. Έφερε ως παράδειγμα τη Συμφωνία με τη Mercosur, με την Ινδία, ενώ επισήμανε πως θα ακολουθήσουν και άλλες συμφωνίες. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι, όταν πρόκειται για εισαγωγές προϊόντων, πρέπει να προβλέπονται κριτήρια που να διασφαλίζουν ότι προήλθαν μέσω νόμιμων δραστηριοτήτων.