Θητείες κατά βούληση και έδρες κατά περίσταση

Η Ειρήνη Χαραλαμπίδου ολοκληρώνει τρίτη βουλευτική θητεία και βρίσκεται πλέον εκτός κοινοβουλευτικής ομάδας του ΑΚΕΛ, επειδή άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να διεκδικήσει τέταρτη, είτε με εξαίρεση εντός ΑΚΕΛ, είτε με άλλο πολιτικό σχήμα.
Το κόμμα ζητά να επιστρέψει την έδρα, επικαλούμενο πολιτική ηθική και τη διαχρονική θέση ότι οι έδρες ανήκουν στα κόμματα. Η ίδια αρνείται, υπενθυμίζοντας ότι οι βουλευτές εκλέγονται με σταυρό προτίμησης και όχι με λίστες κατάταξης, άρα η έδρα δεν είναι κομματική «περιουσία» προς ανάκληση.
Λίγο πολύ, αυτά είναι τα δεδομένα, τα οποία ξεδιπλώνουν το γνωστό και γνώριμο πλέον κυπριακό παράδοξο, όλοι να μιλούν για αρχές, μέχρι να φτάσει η ώρα που οι αρχές έχουν κόστος για τους ίδιους.
Το ΑΚΕΛ θυμίζει ότι είχε θεσπιστεί όριο τριών θητειών από το 1991 και ότι το μείωσε σε δύο στο συνέδριο του 2023, με δυνατότητα εξαίρεσης μόνο για ηγετικά στελέχη και μόνο για μία επιπλέον θητεία. Δηλώνει επίσης ότι είχε προτείνει στην Ειρήνη Χαραλαμπίδου ρόλο εκτός ψηφοδελτίου, ως επικεφαλής σε παρατηρητήριο για τη διαπλοκή και τη διαφθορά, ακριβώς επειδή αναγνωρίζει τη δράση της σε αυτόν τον τομέα… και βεβαίως για να χρυσώσει το χάπι.
Μόνο που το ίδιο το κόμμα έχει ήδη ενεργοποιήσει τη δυνατότητα εξαίρεσης για άλλα στελέχη, με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, ώστε να χωρέσουν στο ψηφοδέλτιο. Άρα το όριο θητειών, όσο κι αν παρουσιάζεται ως απαράβατος κανόνας αρχής, στην πράξη λειτουργεί και ως εργαλείο εσωκομματικής διαχείρισης. Αυτό δεν ακυρώνει τον κανόνα, αλλά τον χαλαρώνει και τον καθιστά κάτι λιγότερο απόλυτο από όσο ακούγεται στις επίσημε ανακοινώσεις.
Από την άλλη, η θέση της Ειρήνης Χαραλαμπίδου για την έδρα έχει νομική και συνταγματική βάση. Ο σταυρός προτίμησης δεν είναι διακοσμητική παρέμβαση στο ψηφοδέλτιο, αλλά πρόκειται για σφραγίδα προσωπικής νομιμοποίησης.
Μπαίνει όμως ένα θέμα δεοντολογίας. Αν ένας βουλευτής εκλέγεται μέσα από κομματικές διαδικασίες, εντάσσεται σε κομματικό ψηφοδέλτιο, αποκτά κομματική ταυτότητα (έστω και ως Νέες Δυνάμεις), πόσο «προσωπική» είναι η έδρα όταν η αποχώρηση γίνεται για να παρακαμφθεί ένας κομματικός κανόνας που γνώριζε από την αρχή;
Και αν δεν αρκεί αυτό, υπάρχει και δεύτερο σκέλος της αντίφασης. Η Ειρήνη Χαραλαμπίδου εμφανίζεται να προσανατολίζεται προς την ένταξη της στο ψηφοδέλτιο του «ΑΛΜΑ» του Οδυσσέα Μιχαηλίδη. Την ίδια στιγμή, το ίδιο το καταστατικό του «ΑΛΜΑ» προβλέπει ότι βουλευτές που διανύουν την τρίτη συνεχόμενη θητεία τους δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στο ψηφοδέλτιο. Δηλαδή, το «καταφύγιο» που συζητείται, έχει κλειστή την πόρτα για περιπτώσεις όπως της Ειρήνης Χαραλαμπίδου και φαίνεται πρόθυμο να την μισανοίξει και να την παρακάμψει.
Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, σε δημόσιες τοποθετήσεις, έχει δηλώσεις ότι έχουν τεθεί κριτήρια για τους υποψήφιους και ότι υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση για να συζητηθεί η συμπόρευση με την Ειρήνη Χαραλαμπίδου, υπογραμμίζοντας μάλιστα πως «δεν αποτελεί ιδιοκτησία κάποιου ένας άνθρωπος». Ωραία ατάκα, μόνο που η πολιτική δεν κρίνεται στις ατάκες αλλά στην εφαρμογή των κανόνων όταν αυτοί θα πρέπει να εφαρμοστούν.
Το συμπέρασμα είναι απλό και καθόλου ευχάριστο και για ο ΑΚΕΛ και για την Ειρήνη Χαραλαμπίδου. Ή οι περιορισμένες θητείες είναι σωστές και τότε ισχύουν για όλους, χωρίς «δημιουργικές» εξαιρέσεις που αλλάζουν την ουσία τους, ή είναι λάθος και τότε ας σταματήσουν στο ΑΚΕΛ να τις επικαλούνται ως άλλοθι ανανέωσης. Αντιστοίχως για την Ειρήνη Χαραλαμπίδου, ή η έδρα είναι κομματική και τότε χρειάζεται θεσμική ρύθμιση και ξεκάθαρο συμβόλαιο με τους ψηφοφόρους πριν από τις κάλπες, ή ανήκει αποκλειστικά στον βουλευτή και τότε όποιος αποχωρεί, παραμένει ανεξάρτητος χωρίς να απαιτεί να κρατά και το «ηθικό κεφάλαιο» της παράταξης που αφήνει πίσω του.
Στην πολιτική, η συνέπεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το τελευταίο ίχνος σοβαρότητας που ξεχωρίζει την αρχή από τη δικαιολογία.