Θανάσης Γεωργίου: Το έργο απευθύνεται σε όσους αισθάνονται ακόμα την αξία της συλλογικότητας

Συναντήσεις/ Φωτογραφίες: Δημήτρης Λούτσιου
Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά τον Θανάση Γεωργίου που σκηνοθετεί στον ΘΟΚ το έργο της Λούλας Αναγνωστάκη «Σ’ εσάς που με ακούτε»
Επαναστάτες σήμερα είναι όσοι αντιστέκονται στον ομοιόμορφο τροπο σκέψης
«Σ’ εσάς που με ακούτε», ο τίτλος του έργου. Σε ποιους απευθυνόταν η Λούλα Αναγνωστάκη όταν έγραφε το έργο το 2003 και σε ποιους απευθύνεται η δική σας παράσταση;
Στο «Σ’ εσάς που με ακούτε» τα πρόσωπα συναντιούνται στο Βερολίνο, εν μέσω ταραχών και διαδηλώσεων που βάλλονται από τη βιαιότητα της αστυνομίας. Ο Άγης, ένα από τα κεντρικά πρόσωπα, τους παροτρύνει, σαν ένα παιχνίδι, να μιλήσουν σε μια νοητή διαδήλωση. Να αναπαραστήσουν εντός του σπιτιού μια στιγμή επανάστασης, να τολμήσουν να εκθέσουν τις μύχιες σκέψεις τους και να αρθρώσουν δημόσιο λόγο. Να γίνουν, και μέσα από αυτούς και εμείς, αφηγητές της δίκης τους αντίστασης, να δώσουν το δικό τους στίγμα. Αυτή την ποιότητα της δημόσιας εξομολόγησης ήθελα με έναν τρόπο να την τονίσω. Η παράσταση όπως και το έργο απευθύνεται σε όλους όσοι αισθάνονται ακόμα την αξία της συλλογικότητας. Σε εκείνους που κατανοούν πως η αληθινή επικοινωνία είναι η μόνη σταθερή αξία, σε όσους έχουν την ανάγκη να υπερασπιστούν το δικαίωμά τους να είναι διαφορετικοί ή να σκέφτονται διαφορετικά.
Γιατί, κατά τη γνώμη σας, τα έργα της Αναγνωστάκη, αν και πάντοτε πατάνε γερά στην εποχή τους, παραμένουν βαθιά διαχρονικά;
Παρά το γεγονός ότι η γραφή της είναι συνυφασμένη με τα τραύματα και της ήττες του μεταπολεμικού Έλληνα, πιστεύω πως θα ήταν πολύ περιοριστικό αν συσχετίζαμε το σύνολο του έργου της μόνο με το μετεμφυλιακό τραύμα. Η Αναγνωστάκη φωτίζει με μοναδικό τρόπο το βάθος των προσώπων και των καταστάσεων. Εξάλλου τα πρόσωπα της επιδέχονται τόσες ερμηνείες και αναγνώσεις που θα είναι πάντα επίκαιρα και διαχρονικά. Σε όλο της το έργο σχεδόν, υπάρχει ένα κοινό αίτημα για επιστροφή στα ουσιώδη, για αληθινή επικοινωνία, για αναζήτηση της προσωπικής ελευθερίας, της ανθρωπιάς. Σήμερα με χιλιάδες πρόσφυγες εγκλωβισμένους, με την Ακροδεξιά σε έξαρση, την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας, το «Σ’ εσάς που με ακούτε» αποδεικνύεται προφητικό, σχεδόν αποκαλυπτικό.
Σε όλο το έργο της Αναγωνστάκη υπάρχει ένα κοινό αίτημα για επιστροφή στα ουσιώδη, για αληθινή επικοινωνία, για αναζήτηση της προσωπικής ελευθερίας, της ανθρωπιάς
Το συγκεκριμένο έργο γράφτηκε το 2003.Ποια στοιχεία εκείνης της εποχής θεωρείτε ότι συνομιλούν πιο έντονα με το τώρα και ποια έχουν αλλάξει ριζικά;
Όταν γράφτηκε το έργο, η παγκοσμιοποίηση, η νέα τάξη πραγμάτων, το μεταναστευτικό ήταν όροι που δεν είχαν κατανοηθεί πλήρως. Η Ελλάδα ζούσε στους ρυθμούς της νέας χιλιετίας και στην προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων. Ξαφνικά και εν μέσω μιας γενικευμένης ευφορίας, η Αναγνωστάκη γράφει το τελευταίο της έργο και μιλάει για όλες αυτές τις έννοιες , για την ανάγκη μιας προσωπικής αντίστασης και επανάστασης και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου με ένα έργο που τότε προσλήφθηκε ως σκοτεινό και δυσοίωνο. Δε την καταλάβαμε, ή δε την ακούσαμε σωστά. Εικοσιπέντε χρόνια μετά αντιλαμβανόμαστε ακριβώς για ποιό πράγμα μιλούσε.
Ποιοι είναι, κατά τη γνώμη σας, σήμερα οι «επαναστατημένοι» άνθρωποι, που αναφέρονται στο έργο, και πως (ή πόσο) επηρεάζουν ή επηρεάζονται από την εποχή μας;
Οι επαναστάσεις δεν πάνε χωριά από την εποχή τους. Σήμερα όλα είναι λίγο θολά. Οι ιδεολογίες μπερδεύονται, δεν ξέρεις αν οι ανάγκες που έχεις είναι δικές σου ή προϊόν κάποιου μάρκετινγκ. Από που να εμπνευστείς για αγωνιστικό πνεύμα; Η κοινωνία και το κατεστημένο έχουν αποκόψει κάθε είδους σχέση με την πνευματικότητα και τον σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Επαναστάτες σήμερα είναι όσοι αντιστέκονται στον ομοιόμορφο τροπο σκέψης και υπερασπίζονται το δικαίωμα τους, αλλά και των άλλων, στη διαφορετικότητα.
Στο έργο γίνεται αναφορά στην εμφάνιση «ενός νέου είδους ανθρώπου», «επιλεγμένοι», με μια «αφάνταστη τελειότητα». Πιστεύετε ότι έχουν ήδη εμφανιστεί; Υπάρχει ακόμα χώρος στην εποχή μας για «ευσυγκίνητους» ανθρώπους;
Το κυνήγι αυτής της αφάνταστης τελειότητας είναι το χαρακτηριστικό της εποχής μας. Φτάνει μόνο να σκρολάρει κανείς για πέντε λεπτά στο ίνσταγκραμ. Το νέο είδος των ανθρώπων είναι ήδη εδώ μαζί με τα τέλεια φίλτρα του. Το να είναι κανείς σήμερα αναπολογητικά ατελής και περήφανα διαφορετικός είναι ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση. Θέλω να πιστεύω πως πάντα θα υπάρχει χώρος για ενσυναίσθηση και ευγένεια . Πάντα θα υπάρχει η ανάγκη να ακούσουμε και να ακουστούμε. Να συγκινηθούμε από μια απρόβλεπτη συνάντηση, μια ουσιαστική επαφή. Είμαστε πολύ απαραίτητοι ο ένας στον άλλον.
Θέλω να πιστεύω πως πάντα θα υπάρχει χώρος για ενσυναίσθηση και ευγένεια. Είμαστε πολύ απαραίτητοι ο ένας στον άλλον
Πώς δουλέψατε το έργο με τους ηθοποιούς, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν λόγο βαθιά εξομολογητικό αλλά και πολιτικό ταυτόχρονα;
Το έργο έχει έναν ιδιότυπο ρεαλισμό. Συμβαίνει κάτι και στο επόμενο λεπτό ανατρέπεται. Ταυτόχρονα στο δεύτερο μέρος σπάει τον τέταρτο τοίχο ανάμεσα στους ηθοποιούς και στους θεατές. Είναι σαν ο ρόλος και ο ηθοποιός που τον υποδύεται να ταυτίζονται. Βλέποντας τους ηθοποιούς στην πρόβα αισθανόμουν πως έβλεπα τα πρόσωπα του έργου. Ο Αντρέας ήταν και ο Άγης, η Νιόβη ήταν η Σοφία, η Σοφία ήταν η Έλσα, ο Κρίς, η Μελίνα, ο Φάνος, ο Σταύρος, η Μαρία και η Ραφαέλα ήταν και οι χαρακτήρες του έργου. Ζήτησα από τους ηθοποιούς να δοκιμάσουμε να ενισχύσουμε αυτή την προσωπική εμπλοκή με το ρόλο και να τον μπολιάσουν με τις δικές τους εμπειρίας, τα δικά τους πιστεύω, τη δίκη τους ανάγκη να επικοινωνήσουν. Σαν μέσα από τα πρόσωπα που υποδύονται να κάνουν τη δίκη τους δημόσια εξομολόγηση. Ό,τι συμβαίνει δηλαδή σε έναν ηθοποιό αλλά αυτή τη φορά πιο συνειδητά.
Το έργο συνδέει το ιδιωτικό τραύμα με τις ευρύτερες ιστορικές ρήξεις. Τι νομίζετε ότι μας λέει το έργο για την Ιστορία και για το αν και πώς αλλάζει η κοινωνία μέσα από ατομικές φωνές;
Στο ‘’Σ’ εσάς που με ακούτε’’ τα πρόσωπα περνούν από την προσωπική εξομολόγηση στη συλλογική διαμαρτυρία. Τα σύνορα ανάμεσα στο μέσα και στο έξω, στο ατομικό και στο συλλογικό σχεδόν καταργούνται. Η διαδρομή του προσώπου ταυτίζεται με τη διαδρομή μιας γενιάς, η ακόμα κι ενός λαού. Αποκτά το μέγεθος και τη βαρύτητα ενός Ιστορικού γεγονότος. Η συλλογική διαμαρτυρία εμπεριέχει την εξομολόγηση του ατόμου αλλά και αντίστροφα. Είναι σαν η Αναγνωστάκη να μας λέει πως το να ακούσουμε και να κατανοήσουμε ο ένας τη φωνή του άλλου είναι ίσως η μόνη πιθανή σωτηρία.
Δε την καταλάβαμε, ή δε την ακούσαμε σωστά. Εικοσιπέντε χρόνια μετά αντιλαμβανόμαστε ακριβώς για ποιό πράγμα μιλούσε
Πού θα θέλατε, ιδανικά, να «φτάσει» αυτό το έργο σήμερα: σε ποιο κοινό και ποια συζήτηση να ανοίξει;
Θα δανειστώ τα λόγια του Λευτέρη Βογιατζη όταν έκανε το δικό του «Σ’ εσάς που με ακούτε». Είχε πει πως ‘’το έργο αυτό υπολογίζει στην ορμή που υπάρχει στη διεκδίκηση του καθενός από μας, για μια αναγνώριση από τον άλλο, για μια επικοινωνία, για μια ένδειξη σεβασμού’’. Αυτή τη συζήτηση θα επιθυμούσα κι εγώ να ανοίξει. Για τους μικρούς, αφανείς ήρωες της ζωής και για ότι υπολογίζεται σαν ανθρώπινη οντότητα.
Παραστάσεις
Λευκωσία, Θέατρο ΘΟΚ - Νέα Σκηνή «Νίκος Χαραλάμπους», Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή μέχρι 1 Μαρτίου
Δημοτικό Θέατρο Σωτήρας, Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026, 20:30
Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας «Γ. Λυκούργος», Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026 στις 20:30
Μαρκίδειο Θέατρο Πάφου, Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026, 20:30
Θέατρο Ριάλτο, Λεμεσός, Σάββατο 14 Μαρτίου 2026 στις 20:30