Θέλει αρετή, τόλμη και σοβαρότητα η ελευθερία

Του Πατριάρχη
Η 25η Μαρτίου δεν είναι μια ημερομηνία που την ξεσκονίζουμε μία φορά τον χρόνο, τη βάζουμε στο μπαλκόνι με σημαίες και εμβατήρια και ύστερα την πακετάρουμε ξανά στο ντουλάπι μαζί με τα επετειακά παρελκόμενα. Είναι μια μέρα που απαιτεί από τον καθένα μας να σταθεί για λίγο απέναντι στον εαυτό του και να αναρωτηθεί αν καταλαβαίνει τι ακριβώς κληρονόμησε;
Οι άνθρωποι του 1821 έδωσαν αίμα για να κερδίσουν ελευθερία και αυτό είναι το μεγάλο, βαρύ και ασήκωτο μέγεθος εκείνης της θυσίας. Σήμερα, κανείς δεν μας ζητά να κάνουμε το ίδιο. Δεν ζούμε σε εποχή που η πατρίδα μάς καλεί να πάρουμε τα γιαταγάνια και τα καριοφίλια και να ανεβούμε στα βουνά. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η ελευθερία ή η δημοκρατία συντηρούνται από μόνες τους, σαν να είναι αυτόματη λειτουργία του κράτους που καταφέραμε να αποκτήσουμε, όπως το αποκτήσαμε στην Ελλάδα και την Κύπρο. Σήμερα έχουμε την δική μας ευθύνη.
Στις μέρες μας οι μάχες είναι άλλες. Δεν έχουν μπαρούτι, αλλά έχουν κόστος. Θέλουν σοβαρότητα, κρίση, συμμετοχή και χαρακτήρα. Θέλουν πολίτες που να μην παραδίδονται στην ευκολία του λαϊκισμού, στην τεμπελιά της αδιαφορίας, στην χυδαιότητα του όχλου που φωνάζει, συχνά με άναρθρες κραυγές. Θέλουν ανθρώπους που να καταλαβαίνουν ότι η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από πραξικοπήματα και τυράννους. Απειλείται και από την ευτέλεια, από την αμορφωσιά που ντύνεται αυθεντικότητα, από την προπαγάνδα που παριστάνει την αλήθεια και από την πολιτική ελαφρότητα που βαφτίζεται δήθεν αντισυστημική τόλμη.
Η 25η Μαρτίου σήμερα σημαίνει κάτι πολύ απλό και ταυτόχρονα περίπλοκο που δεν μας επιτρέπει να φερθούμε σαν κακομαθημένοι κληρονόμοι. Κακώς θεωρούμε δεδομένα όσα άλλοι απέκτησαν με στερήσεις, κινδύνους και θυσίες. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν ζούμε μέσα στη ελευθερία σαν να βρισκόμαστε σε ξενοδοχείο με μόνιμο μπουφέ δικαιωμάτων, όπου μπορούμε να απλώνουμε το χέρι στα πάντα χωρίς να πληρώνουμε τίποτα. Όταν μια κοινωνία πάψει να αισθάνεται υποχρέωση απέναντι στην ελευθερία της, αργά ή γρήγορα την παραδίδει σε επιτήδειους, σε δημαγωγούς, σε εμπόρους οργής.
Η αληθινή τιμή προς το 1821 δεν βρίσκεται στις μεγάλες κουβέντες. Βρίσκεται στη μικρή, επίμονη, καθημερινή μας στάση. Στην υπεράσπιση θεσμών όταν γίνονται στόχος, στην άρνηση του ψέματος, ακόμη κι όταν μας βολεύει, στην απαίτηση καλύτερης παιδείας, καλύτερης πολιτικής και καλύτερου δημόσιου ήθους. Πρέπει να θυμόμαστε ότι η πατρίδα δεν είναι μόνο συγκίνηση. Είναι και καθήκον.
Μην φανταστεί κάποιος ότι κάνω μάθημα από καθέδρας. Τα λέω στον καθρέφτη μου, ίσως γιατί νιώθω πως πρέπει να τα επαναλαμβάνω στον εαυτό μου.
Αυτό είναι το μήνυμα της 25ης Μαρτίου για το σήμερα. Δεν χρειάζεται να χύσουμε το αίμα μας. Χρειάζεται όμως να μην ξεπουλήσουμε από νωθρότητα, ιδιοτέλεια ή ανοησία όσα παραλάβαμε. Χρειάζεται να δώσουμε μάχες για την ελευθερία, την δημοκρατία, την αλήθεια, και τη σοβαρότητα του δημόσιου βίου. Χρειάζεται να αποδείξουμε ότι είμαστε άξιοι μιας ελευθερίας που άλλοι πλήρωσαν πανάκριβα.
Η εθνική μνήμη δεν έχει αξία όταν γίνεται επετειακό εορταστικό σκηνικό. Έχει αξία όταν γίνεται πυξίδα και η 25η Μαρτίου, αν κάτι μας ζητά σήμερα, είναι να πάψουμε να τη χειροκροτούμε από μακριά και να αρχίσουμε να τη δικαιώνουμε με τη στάση μας.