Η φούσκα των 650 δισ. δολαρίων: Γιατί η Κίνα κερδίζει την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης με 24 φορές λιγότερο κόστος

Ένα άνευ προηγουμένου κύμα επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τέσσερις τεχνολογικούς κολοσσούς να δεσμεύουν συνολικά 650 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε μόλις έναν χρόνο, πυροδοτώντας συζητήσεις για τη δημιουργία μιας νέας «φούσκας» στην παγκόσμια αγορά AI.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Amazon σκοπεύει να δαπανήσει φέτος περίπου 200 δισ. δολάρια για τεχνητή νοημοσύνη, η Google 185 δισ., η Meta 135 δισ. και η Microsoft άλλα 105 δισ. δολάρια. Οι επενδύσεις αυτές κατευθύνονται κυρίως σε data centres, εξειδικευμένα chips, υπολογιστική ισχύ και κρίσιμες υποδομές AI.
Μαζί, τέσσερις αμερικανικές εταιρείες θα ρίξουν 650 δισεκατομμύρια δολάρια σε data centers, chips και υποδομές AI μέσα σε δώδεκα μήνες, το μεγαλύτερο capital deployment που έχει δει η ανθρωπότητα από την εποχή των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα.
Όταν έγιναν αυτές οι ανακοινώσεις τον Φεβρουάριο, η Wall Street πάγωσε. 950 δισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαιοποίησης εξαφανίστηκαν σε μία εβδομάδα. Από την άλλη πλευρά, ολόκληρη η Κίνα – όλες οι εταιρείες της, όλες οι κυβερνητικές επενδύσεις, όλα τα ερευνητικά κέντρα – θα διαθέσει φέτος 27 δισεκατομμύρια για AI, το 1:24 του αμερικανικού budget. Και παρά το τεράστιο κενό, το Πεκίνο μπορεί να κερδίζει τη μάχη.
“Build It and AGI Will Come”
Το στοίχημα της Silicon Valley είναι απλό: ρίξε αρκετά δισεκατομμύρια σε GPUs και data centers, και το Artificial General Intelligence θα φτάσει σύντομα.
Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του CNBC, το επενδυτικό κενό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει φτάσει σε ιστορικά επίπεδα, με τις αμερικανικές Big Tech να αυξάνουν τις κεφαλαιακές δαπάνες κατά 67% σε ένα χρόνο. Όπως σημειώνει το Bloomberg, πρόκειται για “boom χωρίς αντίστοιχο τον 21ο αιώνα”. Κάθε μία από τις τέσσερις εταιρείες ξοδεύει περισσότερα από ό,τι οι 21 μεγαλύτερες αμερικανικές βιομηχανίες μαζί.
Η αντίδραση της αγοράς, όμως, ήταν ενδεικτική ανησυχίας. Όπως ανέφερε το Reuters, η ανακοίνωση της Amazon για capex 200 δισ. οδήγησε σε πτώση 7% την ίδια μέρα. Η Alphabet έχασε 8% ενδοσυνεδριακά μετά τη δική της ανακοίνωση. Οι software εταιρείες κατέρρευσαν: η Oracle -60% από το υψηλό της, η RELX -17% σε μία εβδομάδα. «Δεν είναι μόνο το ROI που ανησυχεί τους επενδυτές, αλλά και ο κίνδυνος όtι η ηγεσία της αγοράς παραμένει περιορισμένη σε μια χούφτα mega-cap εταιρειών» επισημαίνει αναλύτρια της St. James’s Place στο Bloomberg.
Το Κινεζικό Anti-Model: Φθηνά, Γρήγορα, Αποτελεσματικά
Ενώ η Αμερική ποντάρει στο μέλλον, η Κίνα κερδίζει το παρόν. Με μόλις 27 δισ. δολάρια επένδυση, το 4% του αμερικανικού budget, το Πεκίνο έχει υιοθετήσει μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση που αποδίδει ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η πρώτη διαφορά είναι οικονομική. Το DeepSeek, κινεζικό AI model που προκάλεσε σεισμό στη βιομηχανία, κόστισε μόλις 5,6 εκατομμύρια δολάρια για training, έναντι 100+ εκατομμυρίων που κοστίζει το OpenAI GPT-4, σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs. Δηλαδή 18 φορές φθηνότερο, με performance που πλησιάζει τα αμερικανικά μοντέλα σε πολλά benchmarks.
Η δεύτερη διαφορά είναι στρατηγική. Όπως σημειώνει η RAND Corporation, η Κίνα δεν κυνηγά το AGI, κυνηγά την εφαρμογή. Με 800 εκατομμύρια εργάτες σε βιομηχανικούς τομείς, η Κίνα έχει built-in αγορά για εφαρμοσμένη AI που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει. Η κυβερνητική πρωτοβουλία “AI Plus” στοχεύει στην πλήρη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε ολόκληρη την οικονομία έως το 2035.
Bubble ή Breakthrough;
Οι αριθμοί της αγοράς μιλούν από μόνοι τους. Οι Magnificent Seven (Apple, Microsoft, Google, Amazon, Meta, Tesla, Nvidia) έχουν συνολική κεφαλαιοποίηση 13,4 τρισ. δολάρια. Οι κινεζικές BATX (Baidu, Alibaba, Tencent, Xiaomi) μόλις 1,22 τρισ., το 9% των αμερικανικών. Όμως η Κίνα παράγει περισσότερα smartphones, περισσότερα EVs, περισσότερα βιομηχανικά ρομπότ από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Οι νικητές από το αμερικανικό capex frenzy είναι η Nvidia, που ελέγχει το 90% της αγοράς AI chips σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, η TSMC που κατασκευάζει chips για όλους, οι εταιρείες ενέργειας που τροφοδοτούν data centers. Οι χαμένοι; Software εταιρείες που αντιμετωπίζουν υπαρξιακή απειλή από την generative AI, data analytics εταιρείες, και κυρίως οι μέτοχοι που βλέπουν 950 δισ. δολάρια να εξατμίζονται.
Η Ευρώπη σε Αμηχανία… ξανά
Η Ευρώπη παρακολουθεί το θέαμα από τα θεωρεία, χωρίς ούτε το budget της Αμερικής ούτε τη στρατηγική ευελιξία της Κίνας. Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή tech εταιρεία, η SAP, έχει κεφαλαιοποίηση 265 δισ. δολάρια, το 12% της Amazon. Η ΕΕ ανακοίνωσε πρωτοβουλία InvestAI με στόχο 200 δισ. ευρώ σε πέντε χρόνια, ποσό που η Amazon ξοδεύει μόνη της σε έναν χρόνο.
Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, το δίλημμα είναι πρακτικό. Mια μεσαία βιομηχανία με 500 εκατ. ευρώ τζίρο πληρώνει 3-5 εκατ. ευρώ τον χρόνο για λύσεις όπως το Microsoft Copilot, χωρίς εγγυημένη απόδοση και με δέσμευση σε έναν προμηθευτή. Η εναλλακτική είναι φθηνότερα ανοιχτά μοντέλα AI με κινεζική τεχνολογία, που κοστίζουν 300-500 χιλ. ευρώ και δίνουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Το τίμημα; Γεωπολιτικός κίνδυνος.
Ποιος κερδίζει τελικά;
Η ιστορία έχει διδάξει ότι η καινοτομία δεν συνεπάγεται αυτομάτως και εφαρμογή. Οι ΗΠΑ εφηύραν το τηλέφωνο, η Κίνα διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο τηλεπικοινωνιών στον κόσμο. Οι ΗΠΑ δημιούργησαν το internet, η Κίνα το έχει μετατρέψει σε λειτουργικό σύστημα της κοινωνίας. Η Tesla πρωτοπόρησε στα EVs, η BYD κυριαρχεί στις πωλήσεις.
Η Αμερική ποντάρει 650 δισ. δολάρια ότι η υπερ-νοημοσύνη θα έρθει σύντομα, αλλάζοντας τα πάντα σε μία νύχτα, μια επαναστατική στιγμή σαν την εφεύρεση του iPhone για την τεχνητή νοημοσύνη. Η Κίνα ποντάρει 27 δισ. ότι το μέλλον της AI μοιάζει περισσότερο με την ηλεκτρική ενέργεια: σταδιακή ενσωμάτωση, τεράστια κλίμακα, βαθύς μετασχηματισμός.
Και αν η ιστορία επαναληφθεί, το στοίχημα των 27 δισεκατομμυρίων μπορεί να αποδειχθεί η πιο εξυπνη επενδυτική στρατηγική του αιώνα. Αντίθετα, το στοίχημα των 650 δισεκατομμυρίων κινδυνεύει να μπει στα βιβλία δίπλα στη Railway Mania του 1840 και τη φούσκα του Dotcom, ως η μεγαλύτερη μπλόφα που σχεδόν πέτυχε.