Η μεγάλη φορολογική τομή μετά από 23 χρόνια – Ο Έφορος Φορολογίας αποκαλύπτει με ποιο τρόπο θα διαχειριστεί τις νέες του εξουσίες

Συνολικά 23 ολόκληρα χρόνια μετά την προηγούμενη φορολογική μεταρρύθμιση, η Βουλή ψήφισε στην τελευταία συνεδρία της πριν τα Χριστούγεννα, τη νέα ρύθμιση. Έπειτα από μήνες αναμονής, έντονων συζητήσεων και σφοδρών αντιπαραθέσεων, οι πολίτες έχουν πλέον ενώπιον τους όλες τις αλλαγές. Τα μέτρα αγγίζουν φυσικά και νομικά πρόσωπα, ενώ την ιδιαίτερη σημασία τους έχουν τα νέα «όπλα» στη φαρέτρα του Τμήματος Φορολογίας για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Στον «Φ της Κυριακής» ο Έφορος Φορολογίας, Σωτήρης Μαρκίδης, απαριθμεί τα σημαντικότερα κατά τον ίδιο σημεία της μεταρρύθμισης και τοποθετείται για τον τρόπο με τον οποίο θα αξιοποιήσει τις νέες εξουσίες που του δίνει ο νόμος, με κυριότερες την σφράγιση επιχειρήσεων και την δέσμευση μετοχών. Σε πολιτικό πλαίσιο καταθέτουν τις απόψεις τους η πρόεδρος της επιτροπής Οικονομικών της Βουλής και βουλεύτρια του ΔΗΚΟ Χριστιάνα Ερωτοκρίτου και το μέλος της επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ Άντρος Καυκαλιάς.
Τι αλλάζει
Σε ό,τι αφορά τα φυσικά πρόσωπα, βασικός άξονας είναι η αύξηση του αφορολόγητου ορίου στις €22.000, ενώ προβλέπονται επιπρόσθετες φορολογικές εκπτώσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων και το ύψος των εισοδημάτων. Για οικογένειες με ένα ή δύο τέκνα το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις €100.000, για τρία ή τέσσερα τέκνα το όριο αυξάνεται στις €150.000, ενώ για πολύτεκνες οικογένειες με πέντε ή περισσότερα τέκνα το ανώτατο όριο καθορίζεται στις €200.000.
Παράλληλα, οι φοροεκπτώσεις καθίστανται πλέον κλιμακωτές. Για το πρώτο τέκνο ή φοιτητή η έκπτωση ανέρχεται στα €1.000, για το δεύτερο αυξάνεται στα €1.250, ενώ από το τρίτο και κάθε επόμενο τέκνο η φορολογική απαλλαγή φθάνει τα €1.500. Πρόσθετες εκπτώσεις προβλέπονται για τόκους εξυπηρετούμενων δανείων και για ενοίκια, μέχρι €2.000, καθώς και για πράσινες επενδύσεις σε οικίες ή για την αγορά ηλεκτρικού οχήματος, με έκπτωση €1.000. Επιπλέον, εισάγεται φορολογική έκπτωση έως €500 επί του φορολογητέου εισοδήματος για ασφάλιστρα κατοικίας έναντι φυσικών καταστροφών, με διευκρίνιση ότι οι απαλλαγές αυτές δεν περιλαμβάνουν το γνωστό 1/5 του εισοδήματος.
Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται και από την υιοθέτηση νέων φορολογικών κλιμάκων. Εισοδήματα από €22.001 έως €32.000 με συντελεστή 20%, από €32.001 έως €42.000 με 25%, από €42.001 έως €72.000 με 30%, ενώ για εισοδήματα πέραν των €72.001 στο 35%.
Καταργείται ο φόρος για την άμυνα
Για τις κυπριακές επιχειρήσεις, από την 1η Ιανουαρίου 2026 καταργείται η λογιζόμενη διανομή μερίσματος για κέρδη που αποκτώνται μετά την ημερομηνία αυτή, ενώ μειώνεται δραστικά ο συντελεστής της έκτακτης αμυντικής εισφοράς επί της πραγματικής διανομής μερίσματος από 17% σε 5%. Παράλληλα, καταργείται πλήρως η επιβολή έκτακτης αμυντικής εισφοράς στο εισόδημα από ενοίκια.
Για όλες τις επιχειρήσεις, κυπριακές και ξένες, η μεταρρύθμιση προβλέπει αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15% από 12,5%, ειδικό τρόπο φορολόγησης των κερδών από τη διάθεση κρυπτοστοιχείων με συντελεστή 8% όταν αυτά εντάσσονται στο φορολογητέο κέρδος, καθώς και επέκταση της περιόδου μεταφοράς ζημιών από πέντε σε επτά έτη. Την ίδια στιγμή, παρατείνεται μέχρι το 2030 η υπερέκπτωση 120% για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης άυλων περιουσιακών στοιχείων, ενώ αυξάνεται από τις €17.086 στις €30.000 το ανώτατο όριο εξόδων ψυχαγωγίας που εκπίπτει για φορολογικούς σκοπούς.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη φορολόγηση των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών (stock options), τα οποία θα φορολογούνται με σταθερό συντελεστή 8% στο πλαίσιο εγκεκριμένων σχεδίων παροχής εργοδότη. Επιπλέον, οι χαριστικές πληρωμές που καταβάλλονται εφάπαξ από εργοδότη θα υπόκεινται σε οριζόντιο φορολογικό συντελεστή 20%, με την πρόνοια αφορολόγητου ποσού μέχρι €200.000 στις περιπτώσεις αποζημιώσεων λόγω τερματισμού εργοδότησης.
Ισχυρό σκέλος της μεταρρύθμισης αποτελούν και τα μέτρα κατά της φοροδιαφυγής. Από την 1η Ιουλίου 2026 καθίσταται υποχρεωτική η πληρωμή ενοικίων άνω των €500 μέσω τραπεζικού εμβάσματος ή ηλεκτρονικής πληρωμής, ενώ θεσπίζεται η υποχρεωτική υποβολή φορολογικής δήλωσης από την ηλικία των 25 ετών. Ο Έφορος Φορολογίας αποκτά ενισχυμένες εξουσίες, με δυνατότητα απαίτησης κατάστασης ενεργητικού και παθητικού που να καλύπτει περίοδο έξι ετών, υποχρεωτικής τήρησης στοιχείων για το ίδιο χρονικό διάστημα, καθώς και πρόσβασης σε τραπεζικά φορολογικά δεδομένα από πιστωτικά ιδρύματα στην Κύπρο.
Καθοριστικής σημασίας αλλαγή θεωρείται η δυνατότητα σφράγισης επιχειρήσεων σε περιπτώσεις μη υποβολής φορολογικών δηλώσεων, μη έκδοσης νόμιμων αποδείξεων ή ύπαρξης φορολογικών οφειλών, με δικαίωμα δικαστικής αμφισβήτησης της απόφασης από τον φορολογούμενο. Ακόμα, εισάγεται η δέσμευση μετοχών εταιρειών για φορολογικές οφειλές που υπερβαίνουν τις €100.000.
Έφορος Φορολογίας: Οι νέες εξουσίες θα χρησιμοποιούνται με φειδώ
Ο Έφορος Φορολογίας, Σωτήρης Μαρκίδης, μιλώντας στον «Φ» αναφέρθηκε στα σημαντικότερα σημεία της μεταρρύθμισης, χωρίζοντας τις αλλαγές σε τρεις παραμέτρους. Αυτή που επηρεάζει τα φυσικά πρόσωπα, αυτή που επηρεάζει τα νομικά πρόσωπα και αυτή που έδωσε επιπρόσθετα εργαλεία στο Τμήμα Φορολογίας ώστε να αυξήσει την εισπραξιμότητα του, να αυξήσει τη φορολογική συμμόρφωση και να διευρύνει τη φορολογική βάση. Όσον αφορά την πρώτη, ο Έφορος ξεχώρισε τις καινούριες εκπτώσεις που έχουν να κάνουν με την οικογενειακή κατάσταση, τις εκπτώσεις για τους τόκους των στεγαστικών δανείων ή τα ενοίκια για την πρώτη κατοικία και τις εκπτώσεις για πράσινες δαπάνες. Στη δεύτερη παράμετρο, έκανε λόγο για «μεγάλες αλλαγές». Την αύξηση του φορολογικού συντελεστή από 12.5% σε 15% με την ταυτόχρονη μείωση του συντελεστή της άμυνας από 17% σε 5% και την κατάργηση της λογιζόμενης διανομής μερίσματος. Για την τρίτη παράμετρο, ο Έφορος Φορολογίας πρόταξε τις πρόνοιες σε σχέση με το σφράγισμα των υποστατικών επιχείρησης, το οποίο σύμφωνα με τον Σωτήρη Μαρκίδη είναι ένα σημαντικό εργαλείο στα χέρια του Τμήματος Φορολογίας το οποίο θα βοηθήσει πολύ στην αύξηση της συμμόρφωσης και της είσπραξης. Από εκεί και πέρα, ξεχώρισε και το μέτρο της δέσμευσης των μετοχών όταν η οφειλή είναι πάνω από 100 χιλιάδες ευρώ.
Κληθείς να σχολιάσει τις νέες αυτές τις δύο πολύ σημαντικές εξουσίες που αποκτά ο Έφορος Φορολογίας μέσω της μεταρρύθμισης και να εξηγήσει πώς σκοπεύει να τις αξιοποιήσει, ο Σωτήρης Μαρκίδης εκτίμησε ότι θα είναι πάρα πολύ βοηθητικές για την πάταξη της φοροδιαφυγής, την αύξηση της συμμόρφωσης, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την αύξηση της εισπραξιμότητας. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «και τα δύο μέτρα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από το Τμήμα με φειδώ». Πρόσθεσε πως ιδιαίτερα το μέτρο της σφράγισης των επιχειρήσεων είναι ιδιαίτερα τιμωρητικό, γι’ αυτό εξάλλου υπάρχει και η πρόνοια για τρεις προειδοποιήσεις μέσα στη νομοθεσία και το δικαίωμα του φορολογούμενου να προσφεύγει στο δικαστήριο πριν τη σφράγιση. «Πρέπει να τις αξιοποιήσουμε τις εξουσίες αυτές αλλά σε καμία περίπτωση όχι εις βαρός φορολογουμένων οι οποίοι καταβάλλουν προσπάθειες για να συμμορφωθούν», τόνισε ο Σωτήρης Μαρκίδης.
Ενημέρωση μισθωτών και εργοδοτών
Σύμφωνα με τον Έφορο Φορολογίας, οι προετοιμασίες για ομαλή μετάβαση από το παλιό καθεστώς στο νέο άρχισαν αμέσως. Όπως εξήγησε, προέχει η ενημέρωση των μισθωτών, των εργοδοτών και των επαγγελματιών αναφορικά με τις αλλαγές που αφορούν στα φυσικά πρόσωπα μισθωτούς/εργοδοτούμενους.
Ακόμη, προγραμματίζονται, σε συνεργασία με την ΟΕΒ, διαδικτυακά σεμινάρια στα μέσα Ιανουαρίου για ενημέρωση των εργοδοτών αλλά και ενημερωτικές ημερίδες, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου. Ο Έφορος δήλωσε επίσης στον «Φ» ότι οι πρώτοι που θα επηρεαστούν από το νέο καθεστώς είναι οι μισθωτοί, καθώς ο Ιανουάριος του 2026 θα είναι ο πρώτος μήνας κατά τον οποίον θα γίνει η παρακράτηση του Φόρου Εισοδήματος. Γι΄ αυτό και τους προέτρεψε να συμπληρώσουν ξανά το νέο έντυπο της ετήσιας βεβαίωσης αποδοχών (Τ.Φ. 59) και να το παραδώσουν στους εργοδότες τους για να γίνεται η σωστή παρακράτηση του Φόρου Εισοδήματος που τους αναλογεί κάθε μήνα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από την Παρασκευή έχουν ήδη αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Τμήματος Φορολογίας -στην ενότητα «Φορολογική Μεταρρύθμιση 2026»- η νέα ρύθμιση των φορολογικών εκπτώσεων (Τ.Φ. 59), βοηθητικός οδηγός που αφορά τους φορολογικούς κατοίκους Κύπρου (φυσικά πρόσωπα), συχνές ερωτήσεις-απαντήσεις αλλά και παραδείγματα για να γίνει πιο κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού των εκπτώσεων.
Χριστιάνα Ερωτοκρίτου: Οι φορολογούμενοι θα πληρώνουν λιγότερα
Η φορολογική μεταρρύθμιση που ισχύει πλέον στη χώρα μας από την 1/1/2026 είναι μία ουσιαστική, θεσμική τομή, που απαντά στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας και αποδεικνύει τι μπορεί να επιτευχθεί όταν επικρατεί η σοβαρότητα, η πολιτική και τεχνοκρατική επεξεργασία, ο διάλογος και η καθαρή στόχευση.
Από την πρώτη μέρα της έναρξης της συζήτησης στην Επιτροπή Οικονομικών, θέσαμε ως στόχο η φορολογική μεταρρύθμιση να είναι δίκαιη, αναπτυξιακή και αξιόπιστη. Να ελαφρύνει τη μεσαία τάξη και τους συνεπείς φορολογούμενους, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και ταυτόχρονα να διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.
Με συστηματική επεξεργασία και ουσιαστικό διάλογο με κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς, πετύχαμε σημαντικές βελτιώσεις στο αρχικό κείμενο: αύξηση του αφορολόγητου, διεύρυνση των φορολογικών κλιμάκων, φορολογική στήριξη οικογενειών με παιδιά και φοιτητές, με στεγαστικά δάνεια ή καταβολή ενοικίων, δικαιότερη κατανομή των βαρών, ενίσχυση κινήτρων για επενδύσεις, καινοτομία, ιδιωτική πρωτοβουλία και εργασία, καθώς και πρόνοιες που να αντιμετωπίζουν τη φοροδιαφυγή χωρίς να υπονομεύεται η υγιής επιχειρηματικότητα. Το τελικό αποτέλεσμα είναι το εξής: από την 1/1/2026 όλοι οι φορολογούμενοι πολίτες, θα πληρώνουν λιγότερα ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης της οικονομίας μας τα τελευταία χρόνια.
Την ίδια στιγμή, απορρίψαμε λογικές που αβασάνιστα απλά εισηγούνται αυξήσεις φόρων χωρίς όμως να αναλύουν τις αρνητικές μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις που έχουν τέτοιες πολιτικές ευρύτερα στην οικονομία. Αυξήσεις φόρων που “ντύνονται” όμορφα και που παρουσιάζονται ως κοινωνική δικαιοσύνη, στην πράξη οδηγούν σε συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας, αποθαρρύνουν τις επενδύσεις και αναπόφευκτα οδηγούν σε νέες αυξήσεις φορολογιών. Το είδαμε στην πράξη αυτό να γίνεται στον τόπο μας τα περασμένα χρόνια. Η πραγματικότητα όμως είναι, ότι η αποτελεσματική κοινωνική πολιτική περνά μόνο μέσα από μια οικονομία που μεγαλώνει, όχι από μια οικονομία που συρρικνώνεται.
Η φορολογική μεταρρύθμιση δεν είναι πεδίο συνθημάτων αλλά πεδίο ευθύνης για το σήμερα και το αύριο του τόπου μας. Και η μεταρρύθμιση αυτή στέλνει ένα σαφές μήνυμα, ιδιαίτερα ενόψει των επικείμενων εκλογών: υπάρχει ο δρόμος της σοβαρότητας, της υπευθυνότητας, της γνώσης και της συναίνεσης. Σε αυτό το δρόμο βαδίσαμε και σε αυτόν οφείλουμε να συνεχίσουμε.
Άντρος Καυκαλιάς: Οι εργαζόμενοι δεν πήραν αυτά που δικαιούνταν
Το νέο φορολογικό πλαίσιο, όπως έχει εγκριθεί, δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της μεγάλης πλειοψηφίας της κοινωνίας για δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών. Και αυτό, παρά τις βελτιώσεις που επήλθαν, σε σχέση με την αρχική πρόταση της κυβέρνησης. Βελτιώσεις-αποτέλεσμα των έντονων πιέσεων που ασκήθηκαν και από το ΑΚΕΛ, τόσο για το ύψος του αφορολόγητου ποσού, την αύξηση των εισοδηματικών ορίων και των φορολογικών εκπτώσεων για τέκνα και τις δαπάνες στέγασης, όσο και για την απαλλαγή των ταμείων προνοίας από τη φορολόγηση τους, αλλά και ρυθμίσεις για τα αναδιαρθρωμένα δάνεια.
Η εκτίμηση μας είναι ότι έχει χαθεί μια χρυσή ευκαιρία για αλλαγές για ένα πραγματικό δίκαιο σύστημα το οποίο:
-Να μην αφήνει εκτός το 50% των εργαζομένων που λαμβάνουν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο, στη μέγγενη της ακρίβειας και των υψηλών έμμεσων φορολογιών, χωρίς να επωφεληθούν ούτε ένα ευρώ.
-Να φορολογεί τα πολύ ψηλά εισοδήματα προς όφελος των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων. Δυστυχώς, η τροπολογία μας για επιπρόσθετη φορολογική κλίμακα για εισοδήματα άνω των €100 χιλιάδων με φορολογικό συντελεστή 45%, δεν πέρασε.
-Να αγγίζει την ανισορροπία μεταξύ φορολογικών εσόδων από άμεσες και έμμεσες φορολογίες. Διότι η υψηλή έμμεση φορολογία, ιδίως σε είδη πρώτης ανάγκης, επιβαρύνει δυσανάλογα τα ασθενέστερα εισοδηματικά στρώματα που ξοδεύουν, εκ των πράγματων το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων τους για στέγαση και τρόφιμα.
-Να φορολογεί τον πλούτο, τα υπερκέρδη, τη μεγάλη ακίνητη ιδιοκτησία.
-Να πάρουμε από το πλουσιότερο 1%, το οποίο σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατέχει το 33.4% του συνολικού καθαρού πλούτου της χώρας για να ενισχύσουμε την κοινωνική πολιτική του κράτους.
Είναι για αυτό που καταθέσαμε αριθμό προτάσεων νόμου, για φορολόγηση της μεγάλης ακίνητης ιδιοκτησίας άνω των €3 εκ., για κλιμακωτό τέλος για τις μεγάλες εταιρείες, για τα υπερκέρδη των τραπεζών και των εταιρειών ενέργειας, για μείωση των συντελεστών ΦΠΑ 5% στον ηλεκτρισμό και ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας, για μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης. Προτάσεις που θα επιμένουμε να συζητηθούν, το αμέσως επόμενο διάστημα και εκεί θα ξανακριθούμε όλοι.