Η καρδιά δεν είναι ΝΑΤΟ, έτσι να αποχωρούμε (Σ. Καζαντζίδης)

Του Πατριάρχη
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει έναν τρόπο να αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική, σαν να είναι θαμώνας, πρώτο τραπέζι πίστα, σε μπουζουξίδικο. Αν η ορχήστρα δεν παίξει την παραγγελιά του, απειλεί να αναποδογυρίσει το τραπέζι. Αν οι σύμμαχοι δεν μπαίνουν στον πόλεμο που ο ίδιος άνοιξε με το Ιράν χωρίς συνεννόηση, χωρίς κοινό σχεδιασμό και χωρίς στοιχειώδη πολιτική προεργασία, τότε πετάει στο τραπέζι την απειλή για το ΝΑΤΟ. Σαν παιδί που θυμώνει επειδή δεν του έκαναν το χατίρι και αποφασίζει να σπάσει το παιχνίδι όλων. Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για παιχνίδι. Μιλάμε για τη δυτική ασφάλεια, για την παγκόσμια σταθερότητα και για οικονομίες που μπορούν να τιναχθούν στον αέρα από μια απόφαση παρορμητισμού.
Θα μπορούσε κανείς, με μια δόση πικρού χιούμορ, να παραφράσει το γνωστό λαϊκό άσμα του Στέλιου Καζαντζίδη, θυμίζοντας στον ένοικο του Λευκού Οίκου πως «η καρδιά δεν είναι ΝΑΤΟ, έτσι να αποχωρούμε». Μόνο που στην περίπτωση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, η αποχώρηση δεν πληγώνει απλώς μια ευαίσθητη χορδή, αλλά θρυμματίζει τα θεμέλια της παγκόσμιας ασφάλειας.
Ο Τραμπ αντιμετωπίζει μια στρατηγική συμμαχία σαν ερωτική σχέση στην οποία το «όχι» πληγώνει. Σαν κάτι από το οποίο μπορεί να φεύγει όποτε τον πιάσει το πείσμα, αφήνοντας τους άλλους να μαζεύουν τα συντρίμμια. Η αποχώρηση όμως των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ δεν είναι πράξη θεατρικού θυμού. Δεν είναι διαζύγιο της στιγμής. Δεν είναι έξοδος από αίθουσα επειδή του γύρισαν την πλάτη. Είναι απόφαση με τεράστιες γεωπολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές συνέπειες και γι’ αυτό ακριβώς δεν λαμβάνεται με όρους νευρικής κρίσης.
Θεωρητικά, κανένας λογικός Αμερικανός πρόεδρος δεν θα έπαιρνε τέτοια απόφαση. Θα ζύγιζε τα συμφέροντα της χώρας του, την αρχιτεκτονική της δυτικής άμυνας, την αποτροπή απέναντι στη Ρωσία, την ισορροπία απέναντι στην Κίνα, την επιρροή της Ουάσιγκτον στον κόσμο. Θα καταλάβαινε ότι το ΝΑΤΟ δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα υπέρ της Ευρώπης αλλά ο βασικός πολλαπλασιαστής της αμερικανικής ισχύος στη Δύση. Ο Τραμπ όμως δεν είναι ο «κανένας». Είναι ένας πρόεδρος που βλέπει τις συμμαχίες ως συναλλαγές, τους θεσμούς ως εμπόδια και τη στρατηγική ως τηλεοπτικό επεισόδιο με πρωταγωνιστή τον εαυτό του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αύριο το πρωί οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μαζέψουν σημαίες, στρατηγεία και δυνάμεις και θα αποχωρήσουν. Σημαίνει όμως ότι η απειλή του, ακόμη και ως μπλόφα, παράγει αποτέλεσμα. Δηλητηριάζει την εμπιστοσύνη, ενισχύει την αβεβαιότητα και υποχρεώνει την Ευρώπη να δει κατάματα αυτό που για χρόνια απέφευγε. Ότι δεν μπορεί να συμπεριφέρεται σαν καλομαθημένος συγγενής που ζει κάτω από ξένη ομπρέλα ασφαλείας και μετά απορεί όταν ο προστάτης (νταβατζής) γίνεται εκβιαστής.
Η Ευρώπη μπορεί να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της, όχι εύκολα, όχι ανέξοδα και όχι μέσα σε λίγους μήνες, αλλά μπορεί και οφείλει να το κάνει. Όχι επειδή το λέει ο Τραμπ, αλλά επειδή το επιβάλλει η πραγματικότητα. Μια Ήπειρος με οικονομικό βάρος, τεχνολογία, πληθυσμό, βιομηχανική βάση και πολιτική επιρροή δεν γίνεται να παραμένει στρατηγικά εξαρτημένη από τα κέφια του Τραμπ. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να ωριμάσει, αλλά γιατί άργησε τόσο πολύ.
Υπάρχει βέβαια και η ουσία του πολέμου. Το καθεστώς του Ιράν είναι εγκληματικό, καταπιέζει τον λαό του, συντρίβει ελευθερίες, φυλακίζει, βασανίζει και εκτελεί. Η πτώση του θα ήταν λύτρωση για εκατομμύρια Ιρανούς, ενώ ακόμη και η εξωτερική βοήθεια, για να τελειώσει αυτή η τυραννία, θα μπορούσε να θεωρηθεί αποδεκτή υπό προϋποθέσεις. Αυτό όμως απέχει πολύ από έναν γενικευμένο πόλεμο χωρίς διεθνή νομιμοποίηση, χωρίς καθαρό σχέδιο επόμενης ημέρας και χωρίς υπολογισμό των συνεπειών για την παγκόσμια οικονομία και την ασφάλεια.
Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν αρνήθηκαν να εμπλακούν επειδή αγαπούν το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης. Αρνήθηκαν επειδή δεν θέλουν να μπουν τυφλά σε μια σύγκρουση που άλλος ξεκίνησε και τώρα ζητά συλλογική κάλυψη για το ρίσκο που ο ίδιος φόρτωσε σε όλους. Αυτό είναι το πρόβλημα με τον Τραμπ. Δεν θέλει συμμάχους. Θέλει κομπάρσους. Και όταν δεν τους βρίσκει, αρχίζει τις απειλές. Μόνο που η καρδιά μπορεί να μην είναι ΝΑΤΟ, αλλά ούτε το ΝΑΤΟ είναι προσωπικό καπρίτσιο κανενός πλανητάρχη