Η ενίσχυση του φυτικού μέλλοντος της Ευρώπης και οι ευκαιρίες για την Κύπρο

Στις 20 Φεβρουαρίου 2026, πολιτικοί, ερευνητές, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, επενδυτές και φορείς του αγροδιατροφικού τομέα θα συμμετάσχουν στην εκδήλωση «Ενισχύοντας το Φυτικό Μέλλον της Ευρώπης: Εμπειρίες από τη Δανία και Προοπτικές για την Κύπρο και την ΕΕ», η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο της Λεβέντειου Πινακοθήκης και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Η εκδήλωση αυτή συνδιοργανώνεται από τη ΜΚΟ Animal Advocacy & Food Transition, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και την Πρωτοβουλία Danish Plant-Based Diplomacy και σηματοδοτεί ένα κρίσιμο σημείο στην ευρύτερη συζήτηση που διεξάγεται στην Ευρώπη σχετικά με τα συστήματα διατροφής, τη βιωσιμότητα, την υγεία και την ανθεκτικότητα.
Η εκδήλωση θα ξεκινήσει με την εναρκτήρια ομιλία της Μαρίας Παναγιώτου, Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, και θα ακολουθήσει μήνυμα του Jacob Jensen, Υπουργού Τροφίμων, Γεωργίας και Αλιείας της Δανίας. Η συζήτηση με συντονιστές τον καθηγητή Δημήτρη Τσάλτα και την Όλγα Κήκου θα συγκεντρώσει εκπροσώπους της δημόσιας διοίκησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας, του επενδυτικού και βιομηχανικού τομέα, της κοινωνίας των πολιτών και του αγροδιατροφικού τομέα, πριν ανοίξει η συζήτηση με το κοινό. Η Όλγα Κήκου θα παρουσιάσει, επίσης, τον οδικό χάρτη για ένα Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τα Φυτικά Τρόφιμα, ένα σχέδιο πολιτικής που αναπτύχθηκε μέσω ευρείας ευρωπαϊκής συνεργασίας.
Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Η πρόσφατη προεδρία της Δανίας στην ΕΕ συνέβαλε στο να τεθούν τα φυτικά τρόφιμα και η διαφοροποίηση των πρωτεϊνών σταθερά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Τώρα, με την Κύπρο να αναλαμβάνει έναν πιο σημαντικό ρόλο στην Ευρώπη, παρουσιάζεται μια μοναδική ευκαιρία να αξιοποιήσει αυτήν τη δυναμική, να έχει ηγετικό ρόλο και να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού και βιώσιμου συστήματος διατροφής.
Διαβάστε επίσης: Εκδήλωση υψηλού επιπέδου για τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης στην Κύπρο
Η χώρα αντιμετωπίζει αυξανόμενες πυρκαγιές και ξηρασίες, έλλειψη νερού και ανησυχητικές τάσεις στη διατροφή, γεγονός που κάνει τη συζήτηση για την παραγωγή και την κατανάλωση φυτικών προϊόντων πιο αναγκαία από ποτέ. Οι πρόσφατες δηλώσεις της Κύπρου στο Συμβούλιο Γεωργίας της ΕΕ, στις οποίες υπογραμμίζεται η εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές, η ανάγκη για εναλλακτικές πρωτεΐνες και η σημασία της μεσογειακής διατροφής, τοποθετούν την Κύπρο ως αξιόπιστο και σημαντικό παράγοντα στην προώθηση αυτής της συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Όλγα Κήκου, διευθύντρια της ΜΚΟ Animal Advocacy & Food Transition, μίλησε στο Sigmalive, εξηγώντας γιατί αυτό το χρονικό διάστημα είναι σημαντικό, ενώ αναφέρθηκε, ταυτόχρονα, στα ευρύτερα σχέδια δράσης, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα τρόφιμα.
Γιατί αυτή η εκδήλωση είναι σημαντική για την Κύπρο και την Ευρώπη αυτήν τη στιγμή;
Η εκδήλωση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την ευρωπαϊκή πολιτική για τα τρόφιμα. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει να γίνεται αντιληπτό ότι τα συστήματα διατροφής μας βρίσκονται υπό πίεση. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η έλλειψη νερού, οι προκλήσεις για τη δημόσια υγεία και η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η Προεδρία της Δανίας έθεσε τα φυτικά τρόφιμα και τη διαφοροποίηση των πρωτεϊνών σταθερά στο χάρτη της πολιτικής. Το ερώτημα είναι πώς να μετατρέψουμε αυτήν τη δυναμική σε μια συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση.
Για την Κύπρο, αυτή η συζήτηση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές κλιματικές επιπτώσεις, όπως ξηρασίες και πυρκαγιές, διαθέτει περιορισμένους υδάτινους πόρους και εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων. Ταυτόχρονα, οι διατροφικές συνήθειες είναι σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένες προς τα ζωικά προϊόντα, γεγονός που δεν συμβάλλει στην διατήρηση καλής υγείας. Επομένως, δεν πρόκειται απλώς για μια ευρωπαϊκή στρατηγική. Πρόκειται για τη διασφάλιση του μέλλοντος του αγροδιατροφικού τομέα. Η Κύπρος μπορεί να γίνει γεφυροποιός, αντλώντας διδάγματα από την εμπειρία της Δανίας και εισάγοντας τις πραγματικότητες της Μεσογείου στη συζήτηση, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής ευρωπαϊκής προσέγγισης για τα φυτικά συστήματα διατροφής.
Τι πέτυχε η Δανική Προεδρία της ΕΕ σε αυτό το θέμα και γιατί είναι σημαντικό;
Η Δανία έδειξε ότι η πολιτική για τα φυτικά τρόφιμα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα σοβαρό, κεντρικό πολιτικό ζήτημα που συνδέεται με την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, τα μέσα διαβίωσης των αγροτών, την υγεία και τη βιωσιμότητα, και όχι μόνο με τους κλιματικούς στόχους. Κατά τη διάρκεια της Προεδρίας της, η Δανία έδειξε ότι η διαφοροποίηση των πρωτεϊνών και η εφοδιαστική αλυσίδα φυτικών προϊόντων είναι σημαντικές σε επίπεδο ΕΕ, όπως και κάθε άλλη γεωργική ή βιομηχανική μετάβαση.
Αυτό είναι σημαντικό, επειδή η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερο συντονισμό και μακροπρόθεσμη πολιτική κατεύθυνση. Το έργο της Δανίας συνέβαλε στο άνοιγμα του πολιτικού χώρου για μια πιο δομημένη συζήτηση σχετικά με τον τρόπο υποστήριξης των αγροτών, των επιχειρήσεων τροφίμων, των ερευνητών και των επενδυτών στην ανάπτυξη ισχυρών ευρωπαϊκών τομέων φυτικών προϊόντων.
Η εκδήλωση στη Λευκωσία θέτει το ερώτημα: πώς θα προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα και πώς θα διασφαλίσουμε ότι αυτό το πρόγραμμα θα συνεχιστεί σε όλες τις Προεδρίες και θα οδηγήσει σε ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης;
Τι είναι το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τα φυτικά τρόφιμα και γιατί είναι απαραίτητο;
Το Σχέδιο είναι ένας οδικός χάρτης πολιτικής στο οποίο συνέβαλαν πολλοί ενδιαφερόμενοι φορείς από όλη την Ευρώπη. Αναγνωρίζει ότι τα φυτικά τρόφιμα ήδη αναπτύσσονται ραγδαία όσον αφορά την καινοτομία και τη ζήτηση των καταναλωτών, ωστόσο η δημόσια πολιτική δεν συμβαδίζει ακόμη με τις τάσεις στην αγορά.
Σήμερα, η στήριξη των αλυσίδων φυτικών προϊόντων είναι κατακερματισμένη. Οι αγρότες που επιθυμούν να στραφούν προς τις φυτικές πρωτεΐνες συχνά δεν έχουν την αναγκαία τεχνική υποστήριξη. Υπάρχουν εμπόδια στις επενδύσεις. Οι καταναλωτές λαμβάνουν συγκεχυμένα μηνύματα, παρά τις ισχυρές ενδείξεις ότι η διατροφή πλούσια σε φυτικά προϊόντα ωφελεί τόσο την υγεία, όσο και το περιβάλλον.
Το Σχέδιο προτείνει μια συντονισμένη προσέγγιση της ΕΕ: την ευθυγράμμιση της γεωργικής πολιτικής, της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας, της βιομηχανικής στρατηγικής, των δημόσιων συμβάσεων και των πολιτικών για τη διατροφή γύρω από έναν κοινό στόχο: να καταστούν οι βιώσιμες, υγιεινές, φυτικές επιλογές πιο προσιτές και ελκυστικές. Πρόκειται για τη δημιουργία δίκαιων συνθηκών για έναν τομέα που αποτελεί μέρος του μέλλοντος της Ευρώπης.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η στροφή προς μια παραγωγή και κατανάλωση με βάση τα φυτικά προϊόντα;
Υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα από πολλές πλευρές. Από περιβαλλοντική άποψη, η κτηνοτροφία είναι ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στην αυξανόμενη χρήση της γης, στην απώλεια της βιοποικιλότητας και στην έλλειψη νερού. Στις μεσογειακές περιοχές, όπου η έλλειψη νερού αποτελεί ήδη ένα κρίσιμο ζήτημα, η κατάσταση δεν είναι πια βιώσιμη.
Από την πλευρά της υγείας, η υπερβολική κατανάλωση ζωικών προϊόντων συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ορισμένων μορφών καρκίνου και άλλων χρόνιων παθήσεων. Παράλληλα, οι διατροφικές συνήθειες που είναι πλουσιότερες σε φυτικά τρόφιμα είναι πιο υγιεινές.
Υπάρχει επίσης η διάσταση της ευζωίας των ζώων, ένα θέμα που ενδιαφέρει σημαντικά τους συμπολίτες μας, όπως και η οικονομική διάσταση, καθώς η αύξηση των εισαγωγών δημιουργεί αστάθεια στην αγορά.
Τα φυτικά συστήματα διατροφής είναι ένας από τους πιο ισχυρούς μοχλούς που διαθέτουμε για ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα διατροφής.
Τι κάνει την Κύπρο μια ιδιαίτερα κατάλληλη χώρα για την προώθηση αυτής της συζήτησης;
Η Κύπρος ήδη βιώνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πιο έντονα από πολλά μέρη της Ευρώπης. Αντιμετωπίζει επίσης υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές, γεγονός που καθιστά την επισιτιστική ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας στρατηγικά ζητήματα.
Ταυτόχρονα, η χώρα έχει πλούσια γεωργική κληρονομιά και συνδέεται στενά με τη μεσογειακή διατροφή, μια διατροφή πλούσια σε όσπρια, λαχανικά, δημητριακά, ξηρούς καρπούς, φρούτα και ελαιόλαδο. Υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία να επανασυνδεθούμε με αυτή την κληρονομιά με έναν σύγχρονο, καινοτόμο τρόπο, υποστηρίζοντας τους αγρότες της χώρας να διαφοροποιήσουν τις καλλιέργειες και δημιουργώντας νέες εφοδιαστικές αλυσίδες για τα φυτικά τρόφιμα.
Είναι σημαντικό ότι η Κύπρος έχει ήδη δηλώσει σε επίπεδο ΕΕ (στο Συμβούλιο των Υπουργών Γεωργίας) ότι επιθυμεί να προωθήσει την κατανάλωση φυτικών πρωτεϊνών και να πιέσει για ένα ρεαλιστικό, προοδευτικό ευρωπαϊκό σχέδιο. Αυτό την καθιστά έναν αξιόπιστο και σημαντικό παράγοντα για τη συνέχιση αυτής της συζήτησης.
Τι ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η Κυπριακή Προεδρία σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Η Κυπριακή Προεδρία μπορεί να κάνει πολλά. Μπορεί να επιδείξει σαφή δέσμευση για μια βιώσιμη μετάβαση στον τομέα των τροφίμων, η οποία θα υποστηρίζει τους αγρότες και θα προστατεύει τους καταναλωτές.
Μπορεί επίσης να προωθήσει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τις φυτικές πρωτεΐνες και τα φυτικά τρόφιμα, διασφαλίζοντας ότι το θέμα αυτό θα γίνει πιο συγκεκριμένο και προσανατολισμένο προς μια πολιτική κατεύθυνση. Η έναρξη μιας συζήτησης για το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σε μία από τις επόμενες συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια της Προεδρίας είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να δείξει η Κύπρος την πρωτοβουλία και αποφασιστικότητα στην αντιμετώπιση του θέματος κατά τη διάρκεια της θητείας της.
Και μπορεί να φέρει κοντά τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους ερευνητές, την κοινωνία των πολιτών, τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις. Η εκδήλωση που διοργανώνουμε είναι ένα τέλειο παράδειγμα αυτής της προσέγγισης που συμβάλλει στη δημιουργία ενός χώρου για διάλογο και πρακτικές λύσεις.
Τι ελπίζετε να προκύψει από αυτή την εκδήλωση;
Θα θέλαμε να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι η Κύπρος επιθυμεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της διαμόρφωσης του μελλοντικού συστήματος διατροφής της Ευρώπης, αξιοποιώντας το έργο που έχει γίνει και συμβάλλοντας στην υλοποίηση προτάσεων.
Θέλουμε επίσης να συνδέσουμε τους ενδιαφερόμενους φορείς και να προσδιορίσουμε τα επόμενα βήματα, όπως πολιτικές πρωτοβουλίες, ερευνητικές προτεραιότητες, επενδυτικές ευκαιρίες ή πιλοτικά έργα στην Κύπρο και πέραν αυτής.
Τέλος, θέλουμε να κατευθύνουμε τη συζήτηση σε λύσεις που είναι κατάλληλες για τον εικοστό πρώτο αιώνα.
Ελπίζουμε ότι αυτή η εκδήλωση θα συμβάλει στο να γίνουν όλα τα παραπάνω αντιληπτά και θα δημιουργήσει δυναμική για ένα Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τα Φυτικά Τρόφιμα.