Η εκπαίδευση ενηλίκων ως αναγκαιότητα στη σύγχρονη αγορά εργασίας

Η εκπαίδευση υπήρξε διαχρονικά θεμέλιος λίθος της οικονομικής προόδου και της κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, στις σύγχρονες συνθήκες ραγδαίων αλλαγών στην αγορά εργασίας, καθίσταται πλέον σαφές ότι η αρχική εκπαίδευση δεν επαρκεί για να στηρίξει έναν ολόκληρο επαγγελματικό βίο.
Η ανάγκη για συνεχή αναβάθμιση δεξιοτήτων και προσαρμογή σε νέα δεδομένα καθιστά τη δια βίου μάθηση αναπόσπαστο μέρος της εργασιακής πραγματικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκπαίδευση ενηλίκων δεν συνιστά συμπληρωματική επιλογή αλλά βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας, της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής.
Η κυπριακή αγορά εργασίας μεταβάλλεται με ταχύτητα. Η ψηφιοποίηση, οι νέες τεχνολογίες και οι αλλαγές στους τομείς των υπηρεσιών και της διοίκησης δημιουργούν νέες απαιτήσεις δεξιοτήτων. Παράλληλα, επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σταθερά μεταβάλλονται και προσαρμόζονται, ενώ νέα επαγγέλματα δημιουργούνται μέσα από τις τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οι εργαζόμενοι καλούνται να προσαρμοστούν, χωρίς να διαθέτουν συχνά τα κατάλληλα εργαλεία. Η εκπαίδευση ενηλίκων έρχεται να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό.
Η πρόκληση αυτή δεν αφορά μόνο την Κύπρο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η διά βίου μάθηση αποτελεί κεντρικό άξονα πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από την Ευρωπαϊκή Ατζέντα Δεξιοτήτων, το Σύμφωνο για τις Δεξιότητες, καθώς και τον στόχο για συμμετοχή τουλάχιστον 60% των ενηλίκων σε δράσεις κατάρτισης έως το 2030, αναγνωρίζει ότι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και η κοινωνική συνοχή εξαρτώνται άμεσα από τη συνεχή αναβάθμιση γνώσεων και δεξιοτήτων.
Προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και το Erasmus+ χρηματοδοτούν δράσεις επανεκπαίδευσης, αναβάθμισης δεξιοτήτων και ενίσχυσης της συμμετοχής των ενηλίκων στη μάθηση.
Στο ίδιο πνεύμα, το Quality Jobs Roadmap, που απορρέει από τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική και εντάσσεται στην εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, αναδεικνύει τη δια βίου μάθηση ως βασικό μοχλό για τη δημιουργία και τη διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Η ποιότητα της απασχόλησης δεν περιορίζεται στους όρους και τις αμοιβές εργασίας, αλλά συνδέεται άμεσα με τις πραγματικές δυνατότητες των εργαζομένων να αναβαθμίζουν τις δεξιότητές τους και να εξελίσσονται επαγγελματικά.
Στο πλαίσιο αυτό, το Quality Jobs Roadmap προωθεί τη χρήση εργαλείων όπως η συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση, η επανεκπαίδευση σε νέους τομείς, η επαγγελματική καθοδήγηση, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μηχανισμών και ο κοινωνικός διάλογος με τη συμμετοχή εργοδοτών και εργαζομένων.
Στην Κύπρο, η υιοθέτηση πολιτικών για τη διά βίου μάθηση ενισχύεται μέσα από επιδοτούμενα προγράμματα συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης καθώς και δράσεις για ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες. Παράλληλα, υλοποιούνται προγράμματα κατάρτισης και επανεκπαίδευσης για εργαζομένους και ανέργους, με έμφαση σε δεξιότητες που έχουν πραγματική αξία στην αγορά εργασίας. Η συμμετοχή της Κύπρου σε ευρωπαϊκές στρατηγικές και χρηματοδοτικά εργαλεία δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες. Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει η ίδια: οι πρωτοβουλίες αυτές να μην αντιμετωπίζονται ως αποσπασματικές δράσεις, αλλά ως μέρος μιας συνολικής κουλτούρας δια βίου μάθησης.
Η ευθύνη, επομένως, είναι συλλογική. Οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν συστηματικά στους ανθρώπους τους, δημιουργώντας περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν τη συνεχή ανάπτυξη και η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι οι πολιτικές και τα εργαλεία που διαθέτει είναι προσβάσιμα, κατανοητά και συνδεδεμένα με τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.
Αν θέλουμε μια Κύπρο ανθεκτική στις αλλαγές και ευθυγραμμισμένη με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, η εκπαίδευση ενηλίκων δεν μπορεί να βρίσκεται στο περιθώριο. Πρέπει να αποτελεί σταθερό πυλώνα ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων Κύπρου (ΟΕΒ), μέσα από εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες και στοχευμένα προγράμματα κατάρτισης και επανεκπαίδευσης, προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας, συμβάλλει ουσιαστικά στην αναβάθμιση δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας. Τα προγράμματα της ΟΕΒ καλύπτουν ευρύ φάσμα θεματικών ενοτήτων όπως μεταξύ άλλων, το εργατικό δίκαιο και οι εργασιακές σχέσεις, η ασφάλεια και υγεία στην εργασία, η διαχείριση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού καθώς και θέματα βιώσιμης ανάπτυξης. Η επιλογή και διαμόρφωση της θεματολογίας πραγματοποιείται με γνώμονα τις προτεραιότητες και τις εξειδικευμένες ανάγκες των επιχειρήσεων ή Οργανισμών.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα προγράμματα κατάρτισης και τις δράσεις της ΟΕΒ στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων και της δια βίου μάθησης, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα www.oeb.org.cy.
* Ανώτερη Λειτουργός, Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού (ΟΕΒ)