Η Γροιλανδία και η επικίνδυνη σχολή των νταήδων

Του Πατριάρχη
Η Ευρώπη έχει ζήσει διαφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για το εμπόριο, για κανονισμούς, για προτεραιότητες κλπ. Αυτή τη φορά όμως το θέμα της Γροιλανδίας αγγίζει κάτι πιο βαθύ και ουσιαστικό.
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι θέλει τη Γροιλανδία και ταυτόχρονα επιστρατεύει απειλές και δασμούς για να λυγίσουν οι Ευρωπαίοι, η συζήτηση εκφεύγει των διπλωματιών και συμμαχικών διαφορών και μπαίνει στη ζώνη του εξαναγκασμού, με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη συνοχή της Δύσης, από την οποία οι ΗΠΑ αποστασιοποιούνται κάθε μέρα και περισσότερο. Οι πρακτικές Τραμπ, τόσο στο εσωτερικό όσο και στις διεθνείς σχέσεις, τον κάνουν να μοιάζει όλο και πιο πολύ στους δικτάτορες, που δεν κρύβει πως θαυμάζει.
Η Γροιλανδία είναι αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας και δεν είναι «ακίνητο» στο Μανχάταν, που διατίθεται προς πώληση για μεταβίβαση, ούτε τρόπαιο για να αποδείξει κάποιος πόσο ισχυρός είναι. Η ίδια η πολιτική ηγεσία της Γροιλανδίας έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι το νησί δεν είναι προς πώληση και ότι οι αποφάσεις για το μέλλον του ανήκουν μόνο στους κατοίκους του.
Η παρέμβαση του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι διέσωσε την τιμή και την υπόληψη της Ευρώπης. Στο Νταβός μίλησε για «νέο ιμπεριαλισμό» και «νέα αποικιοκρατία», καθιστώντας σαφές ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να υποκύψει σε «νταήδες». Η ουσία των όσων είπε θα μπορούσε να συμπυκνωθεί σε μια φράση που ήταν το ότι προτιμούμε το κράτος δικαίου από την ωμή βία. Ήταν μια καθαρή προειδοποίηση ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει πως δεν καταλαβαίνει, όταν αμφισβητούνται σύνορα συμμάχου της.
Η συζήτηση όμως δεν αφορά μόνο τη Δανία. Αφορά το σύστημα κανόνων που χτίστηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, ακριβώς για να μην ξαναγυρίσουμε στη λογική του «παίρνω ότι μπορώ»… γιατί μπορώ!
Ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ, απαγορεύει την απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας ενός κράτους. Επίσης η Διακήρυξη για τις Φιλικές Σχέσεις ξεκαθαρίζει ότι κανένα εδαφικό κέρδος που προκύπτει από απειλή ή χρήση βίας δεν αναγνωρίζεται ως νόμιμο. Δεν πρόκειται λεπτομέρειες που θα τις ακούσει κάποιος σε θεωρητικά νομικά συνέδρια, αλλά για τους πυλώνες πάνω στους οποίους χτίστηκε η μεταπολεμική ειρήνη.
Η αντίδραση της ΕΕ έχει σημασία ιδιαιτέρως για εμάς που είμαστε μέλη της. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και της Γροιλανδίας είναι αδιαπραγμάτευτες και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζει πακέτο για την ασφάλεια της Αρκτικής, με επενδύσεις και ενίσχυση δυνατοτήτων. Πρόκειται για μήνυμα ενότητας, παρουσίας και αντοχής στην πίεση.
Υπάρχει κι ένας ακόμη λόγος για να μην χαλαρώσει η Ευρώπη. Κάθε φορά που μια δυτική υπερδύναμη φλερτάρει με πρακτικές εξαναγκασμού για αλλαγή συνόρων, προσφέρει επιχειρήματα στον Πούτιν και ανοίγει την όρεξη του Ερντογάν. Στη δική μας περίπτωση, όπου η Τουρκία έχει κάνει τρόπο πολιτικής τα τετελεσμένα την βία και την απειλή χρήσης βίας, τέτοια παραδείγματα δεν μπορούν να περνούν απαρατήρητα.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να «τσακωθεί» η Ευρώπη με την Αμερική. Είναι να προστατεύσει την ίδια τη Δύση από τη μετάλλαξη της σε κάτι που οι λαοί της πλήρωσαν ακριβά για να ξεπεράσουν. Αν περάσουν τα νταηλίκια του Τραμπ, αύριο κανένα μικρό κράτος δεν θα αισθάνεται ασφαλές.