Η ασυλία δεν είναι πολιτική πανοπλία

Του Πατριάρχη
Η καταγγελία γυναίκας κατά του βουλευτή του ΔΗΣΥ Νίκου Σύκα για ξυλοδαρμό, με το περιστατικό να φέρεται πως συνέβη στην Ελλάδα και να ακολουθεί ιατρική εξέταση με διαπίστωση τραυμάτων μετά την επιστροφή της στην Κύπρο, δεν είναι μια από τις «άβολες» ειδήσεις που ψιθυρίζεται στα κομματικά γραφεία. Είναι δοκιμασία θεσμών, αντανακλαστικών και στοιχειώδους πολιτικής αξιοπρέπειας.
Ο ίδιος ο Νίκος Σύκας αρνείται κατηγορηματικά την καταγγελία, δηλώνει σοκαρισμένος για τη διαρροή και κάνει λόγο για «λαϊκά δικαστήρια» πριν καν κληθεί να καταθέσει, προσθέτοντας ότι είναι έτοιμος να αποκαλύψει «τα πραγματικά γεγονότα». Αυτή η θέση του καταγράφεται και ορθά καταγράφεται ως πρόθεση να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Το τεκμήριο αθωότητας δεν θέμα κατανόησης των ισχυρισμών ενός ανθρώπου που βρίσκεται υπό κατηγορία. Είναι πυλώνας του κράτους δικαίου και άρα προστατεύει τους πάντες.
Από την άλλη, το κράτος δεν έχει την πολυτέλεια της χαλαρότητας, ούτε την άνεση των υπεκφυγών. Η διερεύνηση γίνεται από την Αστυνομία, ενώ ζητούνται οδηγίες από τη Νομική Υπηρεσία τόσο επειδή η καταγγελία αφορά πράξη εκτός Κύπρου όσο και για την ενδεχόμενη άρση ασυλίας. Εδώ υπάρχει μια νομική «λεπτομέρεια» που δεν είναι λεπτομέρεια. Για να αρθεί η ασυλία ενός βουλευτή απαιτείται αίτημα του Γενικού Εισαγγελέα προς το Ανώτατο Δικαστήριο. Η πολιτική δήλωση «αποποιούμαι την ασυλία μου» έχει βαρύτητα ως στάση και πρόθεση διευκόλυνσης της έρευνας, δεν υποκαθιστά όμως τη θεσμική διαδικασία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Αννίτας Δημητρίου να εισηγηθεί όπως τεθεί ο βουλευτής εκτός ψηφοδελτίου ήταν πρακτικά μονόδρομος. Η ίδια μίλησε για μηδενική ανοχή σε καταγγελίες βίας, επανέλαβε τον σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας, αλλά ζήτησε άμεση διερεύνηση «χωρίς σκιές» και κάλεσε τον βουλευτή να αποποιηθεί αυτοβούλως την ασυλία του. Η Πινδάρου ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει να σέρνεται μια υπόθεση μέσα στην προεκλογική εκστρατεία ως στίγμα για ολόκληρο το κόμμα. Το 2021, ο Ανδρέας Ταουξής απέσυρε την υποψηφιότητά του μετά την καταχώριση ποινικής υπόθεσης εναντίον του, μιλώντας τότε για κακόβουλη καταγγελία. Ο ΔΗΣΥ πλήρωσε πολιτικά για αυτή την υπόθεση, ανεξαρτήτως της εξέλιξης που ήταν ο διασυρμός της Κυπριακής Δημοκρατίας μετά την απόφαση του ΕΔΑΔ.
Εδώ όμως είναι το σημείο που χρειάζεται προσοχή, ιδιαίτερα από τον Γενικό Εισαγγελέα. Όχι για να «δικάσει» από τηλεοράσεως ή από ανακοινώσεις, αλλά για να διασφαλίσει ότι η διαδικασία θα είναι υποδειγματική, γρήγορη και θεσμικά άψογη. Η Κύπρος κουβαλά ήδη το στίγμα από το ΕΔΑΔ για τον τρόπο που οι αρχές χειρίστηκαν καταγγελίες σεξουαλικής βίας, με αναφορές σε αποτυχία αποτελεσματικής διερεύνησης και σε αξιολόγηση αξιοπιστίας μέσα από έμφυλα στερεότυπα και λογικές δευτερογενούς ενοχοποίησης του θύματος. Όταν ένα κράτος έχει δεχθεί τέτοια ηχηρά χαστούκια, δεν επιτρέπεται ούτε ίχνος προχειρότητας σε υποθέσεις βίας κατά γυναικών, οποιασδήποτε μορφής.
Το πολιτικό συμπέρασμα είναι απλό και δυσάρεστο. Η ασυλία υπάρχει για να προστατεύει την κοινοβουλευτική λειτουργία, τον λόγο, την ψήφο, την ελευθερία του βουλευτή και δεν υπάρχει για να λειτουργεί ως πανοπλία απέναντι σε καταγγελίες για άσκηση βίας. Αν οι θεσμοί κάνουν σωστά τη δουλειά τους, η αλήθεια θα αποκαλυφθεί χωρίς κραυγές, χωρίς κυνήγι μαγισσών, χωρίς συμψηφισμούς και τότε θα ξέρουμε όλοι, κόμματα και κοινωνία, σε ποιο έδαφος πατάμε.