Εορτολόγιο: Καθαρά Δευτέρα, αρχή Μεγάλης Τεσαρακοστής Ποιοι γιορτάζουν 23 Φεβρουαρίου

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 23 Φεβρουαρίου, την Καθαρά Δευτέρα, ημέρα που σηματοδοτεί την έναρξη της Α’ Εβδομάδας των Νηστειών και την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Είναι ημέρα πνευματικής ανανέωσης, νηστείας, προσευχής και εσωτερικού καθαρμού.
Η Καθαρά Δευτέρα δεν αφορά μόνο τη διατροφική αποχή από ζωικά προϊόντα, αλλά κυρίως την «κάθαρση» της καρδιάς.
Η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να εισέλθουν στη Σαρακοστή με μετάνοια, συγχώρεση και ταπείνωση, αφήνοντας πίσω πικρίες και πάθη. Ο δρόμος προς το Πάσχα ξεκινά με εσωτερική απόφαση αλλαγής.
Την ίδια ημέρα τιμάται ο Άγιος Πολύκαρπος ο Επίσκοπος Σμύρνης και Ιερομάρτυρας, μία από τις σημαντικότερες μορφές της αποστολικής εποχής. Μαθητής του Αποστόλου Ιωάννη, υπήρξε ζωντανός κρίκος μεταξύ των Αποστόλων και της επόμενης γενιάς της Εκκλησίας. Σε βαθιά γεράματα, όταν του ζητήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό, απάντησε: «Ογδοήκοντα και έξ έτη Αυτόν δουλεύω και ουδέν με ηδίκησεν· πώς δύναμαι βλασφημήσαι τον Βασιλέα μου;». Παραδόθηκε στη φωτιά και έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου.
Αρχή Μεγάλης Τεσσαρακοστής
Η Α’ Εβδομάδα των Νηστειών χαρακτηρίζεται από κατανυκτικές ακολουθίες και έντονο πνευματικό κλίμα. Η νηστεία γίνεται αυστηρότερη, ενώ η προσευχή και η αυτοσυγκέντρωση αποκτούν κεντρική θέση. Η Εκκλησία καλεί σε αγώνα όχι μόνο κατά της τροφής, αλλά κυρίως κατά του εγωισμού και της αδιαφορίας.
Η Καθαρά Δευτέρα ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής – από την πτώση στη χάρη, από τη ρουτίνα στην εγρήγορση, από την αυτάρκεια στη μετάνοια.
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, τιμώνται επίσης:
Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι τα εξής:
Άγιος Πολύκαρπος Επίσκοπος Σμύρνης
Ο Άγιος Πολύκαρπος γεννήθηκε περί το 80 μ.Χ. από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς, τον Παγκράτιο και τη Θεοδώρα, που είχαν εγκλειστεί στη φυλακή για την πίστη του Χριστού, και βαπτίσθηκε Χριστιανός σε νεαρή ηλικία. Υπήρξε μαζί με τον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη. Λίγο πριν αναχωρήσει από τον πρόσκαιρο αυτό βίο ο Άγιος Βουκόλος, Επίσκοπος Σμύρνης, χειροτόνησε μετά των Αγίων Αποστόλων, ως διάδοχό του, τον Άγιο Πολύκαρπο και μετά κοιμήθηκε με ειρήνη.
Ο Άγιος παρακολούθησε με αγωνία και προσευχή τη σύλληψη του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, Επισκόπου Αντιοχείας και τα μαρτύρια αυτού. Η αγάπη του προς τον θεοφόρο Πατέρα μαρτυρείται και από την Επιστολή την οποία έγραψε προς τους Φιλιππησίους. Σε αυτή την επιστολή τους συγχαίρει για την φιλοξενία, την οποία παρείχαν στον Άγιο Ιγνάτιο, όταν αυτός διήλθε από την πόλη τους. Το κείμενο αυτό του Αγίου Πολυκάρπου διακρίνεται για τον αποστολικό, θεολογικό και ποιμαντικό χαρακτήρα του.
Ο Άγιος Πολύκαρπος, διακρινόταν για την σωφροσύνη, τη θεολογική κατάρτιση και την αφοσίωση στη διδασκαλία του Ευαγγελίου, καθώς μιλούσε πάντα σύμφωνα με τις Γραφές. Ήταν ο γνησιότατος εκπρόσωπος της αποστολικής διδασκαλίας σε όλες τις Εκκλησίες της Ασίας. Ο Άγιος παρέχει την πληροφορία ότι ο Άγιος Πολύκαρπος μετέστρεψε πολλούς από τις αιρέσεις του Βαλεντίνου και του Μαρκίωνος στην Εκκλησία του Θεού.
Οι Εκκλησίες της Μικράς Ασίας εόρταζαν το Πάσχα στις 14 του μηνός Νισσάν, σε οποιαδήποτε ημέρα και αν τύχαινε αυτό. Αντίθετα οι άλλες Εκκλησίες δεν εόρταζαν καθόλου το Πάσχα, αλλά αρκούνταν στον εβδομαδιαίο κατά Κυριακή εορτασμό της Αναστάσεως, τονίζοντας ασφαλώς περισσότερο τον εορτασμό της πρώτης Κυριακής μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας. Επειδή λόγω της διαφοράς αυτής η Εκκλησία της Ρώμης τηρούσε αυστηρή στάση έναντι των Μικρασιατών, ο Άγιος Πολύκαρπος αναγκάσθηκε να μεταβεί στη Ρώμη, για να διευθετήσει το ζήτημα και άλλα δευτερεύοντα θέματα, με τον Επίσκοπο Ρώμης Ανίκητο.
Μετά την επιστροφή του από την Ρώμη, υπέργηρος πλέον, συνέχισε την αποστολική δράση του με τόση επιτυχία, ώστε προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών. Αυτή η προδιάθεση ήταν φυσικό να προκαλέσει το μαρτύριό του. Ο Κόιντος, ζηλωτής Χριστιανός, ο οποίος ήλθε στη Σμύρνη από τη Φρυγία, παρακίνησε ομάδα Φιλαδελφέων Χριστιανών να προσέλθουν στον ανθύπατο Στάτιο Κοδράτο, για να δηλώσουν σε αυτόν την ιδιότητά τους και την πίστη τους στον Χριστό, πράγμα το οποίο φυσικά προοιώνιζε θάνατο. Τελικά μαρτύρησαν όλοι, εκτός από τον Κόιντο, ο οποίος δειλιάσας την τελευταία στιγμή, θυσίασε στα είδωλα. Ο όχλος, αν και θαύμασε την γενναιότητα των Μαρτύρων, απαιτούσε να εκτελεσθούν οι «άθεοι» και να αναζητηθεί ο Άγιος Πολύκαρπος, ο οποίος πιεζόμενος από τους Χριστιανούς είχε αναχωρήσει σε κάποιο αγρόκτημα. Τελικά ο Άγιος συνελήφθη το έτος 167 μ.Χ. και οδηγήθηκε ενώπιον του ανθυπάτου.
Ο γηραιός Επίσκοπος δεν ταράχθηκε. Το πρόσωπό του ήταν γαλήνιο και λαμπερό. Ο αστυνόμος Ηρώδης και ο πατέρας του Νικήτας προσπάθησαν να πείσουν τον Άγιο να αρνηθεί τον Χριστό. Ο Άγιος όμως, με πνευματική ανδρεία απάντησε ότι υπηρετεί τον Χριστό επί 86 έτη χωρίς καθόλου να Τον εγκαταλείψει. Πως μπορούσε λοιπόν τώρα να Τον βλασφημήσει και να Τον αρνηθεί; Ο ανθύπατος τότε διέταξε να τον ρίξουν στην φωτιά.
Η φωτιά σχημάτισε γύρω από το σώμα του Αγίου Πολυκάρπου καμάρα χωρίς να τον αγγίζει. Τότε στρατιώτης εκτελεστής τελείωσε τον Άγιο Μάρτυρα διά του ξίφους. Έπειτα το Ιερό λείψανο ρίχθηκε στην φωτιά, οι δε πιστοί συνέλεξαν τα ιερά λείψανα αυτού.
*Υπάρχουν και άλλες ημερομηνίες που γιορτάζει αυτό το όνομα.