Ελπίδα από τον Υπουργό Εργασίας

Οι προεργασίες για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση βρίσκονται ενώπιόν μας και η συνέντευξη του Υπουργού Εργασίας κ. Μουσιούτα (Φιλελεύθερος, 15/2/2026) μας έδειξε τον δρόμο σε σχέση με τη σημαντικότερη αλλαγή που προετοιμάζεται για τον συνταξιοδοτικό τομέα.
Το πιο θετικό και ουσιαστικό στοιχείο είναι η συμπερίληψη στον δημόσιο διάλογο της αναβάθμισης και ανεξαρτητοποίησης της εποπτικής αρχής για τις συντάξεις. Η προϋπόθεση αυτή δεν είχε τεθεί στις αρχές Ιανουαρίου, όταν δημοσιογραφικές πληροφορίες έκαναν λόγο αποκλειστικά για αλλαγές στον πρώτο πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (βλ. άρθρο Λεύκου Χρίστου, Brief, 15/1/2026).
Θεωρώ την πρόταση του Υπουργού Εργασίας ιδιαίτερα ουσιαστική – ίσως τη σημαντικότερη εξαγγελία σε σχέση με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Παραθέτω πιο κάτω, συνοπτικά, τους λόγους, όπως τους ανέφερα και στη συνέντευξή μου στη Stockwatch (7/2/2026):
• Η Κύπρος είναι μία από τις δύο χώρες στην Ευρώπη χωρίς Ανεξάρτητη Εποπτική Αρχή για τις συντάξεις και μία από τις πέντε χωρίς ενιαία εποπτεία στον τομέα των συντάξεων και των συναφών ασφαλιστικών προϊόντων.
• Η εποπτεία πρέπει να είναι ανεξάρτητη από πολιτικούς κύκλους, καθώς οι πολιτικοί λειτουργούν συνήθως με ορίζοντα πενταετίας, ενώ οι συντάξεις απαιτούν σχεδιασμό άνω των τριάντα ετών.
• Η ανεξαρτησία της εποπτικής αρχής διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων για τον εξορθολογισμό συνταξιοδοτικών ταμείων (π.χ. ελλείμματα περίπου €500 εκατ. σε ταμεία συντάξεων ημικρατικών οργανισμών και τοπικής αυτοδιοίκησης).
• Τα συνταξιοδοτικά ταμεία (Ταμεία Προνοίας και Ασφαλιστικά Προϊόντα Τύπου 7) διαχειρίζονται άνω των €4 δισ. (περίπου 13% του ΑΕΠ), γεγονός που εγείρει και ζητήματα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
• Η ισχυρή εποπτεία ενισχύει την εμπιστοσύνη, καλλιεργεί αποταμιευτική κουλτούρα και συνδέεται άμεσα με τη χρηματοοικονομική παιδεία.
• Οι ευρωπαϊκές εξελίξεις (βλ. Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων – Savings and Investments Union) ενισχύουν την ανάγκη για ανεξάρτητη και αξιόπιστη εποπτεία.
• Μια ανεξάρτητη εποπτική αρχή θα δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για μια ολιστική και μακροχρόνια συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, ξεκινώντας από την εποπτεία και καλύπτοντας στη συνέχεια και τους τρεις πυλώνες του συστήματος.
Ωστόσο, δεν ακούσαμε από τον Υπουργό Εργασίας με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί στην πράξη η ανεξαρτησία της εποπτείας.
• Θα επικαιροποιηθεί το νομοσχέδιο για τη δημιουργία Ανεξάρτητης Εποπτικής Αρχής που είχε υποβληθεί το 2017 και αποσύρθηκε το 2023, ώστε να επανυποβληθεί στη Βουλή;
• Ή θα μεταφερθεί η εποπτεία κάτω από υφιστάμενη ανεξάρτητη αρχή που απολαμβάνει ήδη υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης;
Αναμένουμε τα επόμενα βήματα της κυβέρνησης και των θεσμών, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών κομμάτων, των κοινωνικών εταίρων και των συντεχνιών, σε σχέση με την ανεξαρτητοποίηση της εποπτείας.
Είναι πεποίθησή μου ότι οποιοδήποτε οικονομικό κόστος δημιουργίας μιας ανεξάρτητης εποπτικής αρχής θα είναι σημαντικά χαμηλότερο από το κόστος της μη δημιουργίας της. Ο λόγος είναι ότι βρισκόμαστε ήδη σε συνταξιοδοτική κρίση – ενδεχομένως την τέταρτη χειρότερη στην Ευρώπη (βλ. συνολικό δείκτη αναπλήρωσης συντάξεων της Eurostat για το 2023) – η οποία δύσκολα θα ανατραπεί χωρίς ανεξάρτητη εποπτεία.
Η ανεξάρτητη αρχή πρέπει να προχωρήσει άμεσα, και όχι αργότερα από το τέλος της θητείας της παρούσας κυβέρνησης. Οποιοδήποτε άλλο αποτέλεσμα θα συνιστά αποτυχία.
Καθηγητής Χρηματοοικονομικής
Πανεπιστήμιο Κύπρου