Εγκαινιάζεται ο ευρωπαϊκός κόμβος πυρόσβεσης στην Κύπρο

Τα εγκαίνια του νέου ευρωπαϊκού Κόμβου Πυρόσβεσης, με έδρα την Κύπρο, θα τελεστούν στην Πάφο, στο περιθώριο της Άτυπης Συνόδου Κορυφής, που θα πραγματοποιηθεί στο νησί, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, στις 23 και 24 Απριλίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Τετάρτη μετά το πέρας της συνεδρίασης του Κολλεγίου των Επιτρόπων τη νέα ολοκλήρωμένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνου, που αποτελεί απάντηση στη διαρκώς εντονότερη και πανευρωπαϊκή απειλή των δασικών πυρκαγιών, με αιχμή του δόρατος για την περιοχή τη δημιουργία ευρωπαϊκού Κόμβου Πυρόσβεσης στην Κύπρο, τα εγκαίνια του οποίου αναμένονται να πραγματοποιηθούν στον χώρο του αεροδρόμιου της Πάφου, στο περιθώριο της Άτυπης Συνόδου Κορυφής, στις 23-24 Απριλίου.
Η Επίτροπος για την Ανθρωπιστική Βοήθεια και Διαχείριση Κρίσεων, Χάτζα Λαμπίμπ, δήλωσε, απαντώντας σε ερώτηση του ΚΥΠΕ, πως ο Κόμβος που θα εγκαινιαστεί στο περιθώριο του Άτυπου Συμβουλίου στις 23 και 24 Απριλίου στην Κύπρο, στο αεροδρόμιο της Πάφου, δημιουργείται με συγχρηματοδότηση. «Η Κύπρος φροντίζει και υλοποιεί τις υποδομές και εμείς συμβάλλουμε μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (UCPM), στην εκπαίδευση, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την προετοιμασία και ούτω καθεξής», ανέφερε.
Η πρωτοβουλία της Κομισιόν, που έρχεται σε συνέχεια της ανακοίνωσης δημιουργίας του Κόμβου από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης τον περασμένο Σεπτέμβριο, τοποθετεί την Κύπρο στο, χάρτη της ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας και την αναδεικνύει σε περιφερειακό κόμβο για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως επισημάνθηκε από Ευρωπαίο αξιωματούχο κατά την ενημέρωση Τύπου στις Βρυξέλλες, ο νέος Κόμβος «θα έχει διπλό ρόλο: επιχειρησιακό και εκπαιδευτικό», λειτουργώντας παράλληλα ως κέντρο αριστείας για εκπαίδευση, ασκήσεις και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το υπό σύσταση ευρωπαϊκό hub στην Κύπρο θα φιλοξενεί ένα «κέντρο αριστείας» με έμφαση στην ενίσχυση δυνατοτήτων, την εκπαίδευση, τις ασκήσεις και την εποχική ετοιμότητα, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και τους πόρους τόσο της ΕΕ όσο και των χωρών της Νότιας Γειτονίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διεθνή διάσταση της πρωτοβουλίας, καθώς όπως αναφέρεται το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο αναγνωρίζει την ετοιμότητα για πυρκαγιές, την πολιτική προστασία και τη διαχείριση πολλαπλών κινδύνων ως βασικούς τομείς συνεργασίας με τις χώρες της Νότιας Γειτονίας, με το νέο κέντρο στην Κύπρο να ενισχύει περαιτέρω αυτή τη διασυνοριακή συνεργασία.
Σχετικά με την ανάγκη για τη νέα στρατηγική, αυτή σύμφωνα με την Κομισιόν προκύπτει από τη δραματική επιδείνωση της κατάστασης: το 2025 καταγράφηκε η χειρότερη περίοδος πυρκαγιών στην Ευρώπη, με πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια καμένης γης, έκταση που όπως επισημαίνεται ήταν μεγαλύτερη από ολόκληρη την Κύπρο. Οι πυρκαγιές, ωστόσο, δεν αποτελούν μόνο περιβαλλοντική απειλή αλλά και σοβαρό οικονομικό βάρος, με τις ζημιές να εκτιμώνται σε περίπου €2,5 δισ. ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επηρεάζοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία, τις αγροτικές παραγωγές και κρίσιμες υποδομές.
Οι πυρκαγιές πλέον ξεκινούν νωρίτερα, διαρκούν περισσότερο και επεκτείνονται γεωγραφικά πέραν από τη Μεσόγειο, ενώ αυξάνεται και η εμφάνιση των λεγόμενων «megafires», πυρκαγιών πολύ μεγάλης έντασης και έκτασης που είναι δύσκολο να ελεγχθούν με συμβατικά μέσα. «Δεν πρόκειται πλέον μόνο για πρόβλημα του Νότου», σημείωσε ο ίδιος αξιωματούχος. «Χώρες όπως η Σουηδία, η Γερμανία και η Αυστρία ζητούν πλέον βοήθεια, ακόμη και προς τα τέλη Οκτωβρίου, κάτι που δείχνει την επιμήκυνση της αντιπυρικής περιόδου», ανέφερε.
Η νέα προσέγγιση βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: πρόληψη, ετοιμότητα, απόκριση και αποκατάσταση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη μέσω διαχείρισης τοπίου, με εργαλεία όπως η βιώσιμη γεωργία, η βόσκηση και οι ελεγχόμενες καύσεις για τη μείωση της εύφλεκτης βιομάζας.
Η εγκατάλειψη της υπαίθρου αναγνωρίζεται ως βασικός παράγοντας αύξησης του κινδύνου, καθώς οδηγεί σε συσσώρευση καύσιμης ύλης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προωθεί τη δημιουργία «ανθεκτικών τοπίων» και τη σύνδεση της αγροτικής πολιτικής με την πρόληψη πυρκαγιών. Παράλληλα, ενισχύεται το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης μέσω του Ευρωπαϊκού Πληροφοριακού Συστήματος για τις Δασικές Πυρκαγιές, ενώ δρομολογείται και η ανάπτυξη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την πρόβλεψη και διαχείριση κινδύνου, καθώς και κοινών ευρωπαϊκών μοντέλων αξιολόγησης κινδύνου.
Στο σκέλος της απόκρισης, η ΕΕ επεκτείνει τον στόλο rescEU με 12 νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη και 5 ελικόπτερα. Ήδη, ένα ελικόπτερο έχει παραδοθεί και θα είναι επιχειρησιακό εντός του 2026, ενώ συνολικά περίπου €900 εκατ. επενδύονται στην ενίσχυση των εναέριων μέσων.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την Επιτροπή, συνεχίζεται η προ-τοποθέτηση πυροσβεστών σε περιοχές υψηλού κινδύνου και η ανταλλαγή προσωπικού μεταξύ χωρών, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και την εμπειρία, σε ένα πλαίσιο ολοένα στενότερης ευρωπαϊκής συνεργασίας μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο οικονομικό σκέλος της πρόληψης. Σύμφωνα με ανάλυση της Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας, κάθε ευρώ που επενδύεται σε πρόληψη και ετοιμότητα μπορεί να αποδώσει από 1,6 έως και 39 φορές το κόστος του σε αποφυγή ζημιών. «Η πρόληψη έχει κόστος, αλλά είναι εξαιρετικά αποδοτική επένδυση», υπογραμμίστηκε χαρακτηριστικά από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους που ενημέρωσαν τον Τύπο.
Η στρατηγική περιλαμβάνει επιπλέον δράσεις ευαισθητοποίησης, καθώς έως και το 96% των πυρκαγιών αποδίδεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Προωθούνται εκπαιδευτικά προγράμματα, εθελοντισμός και ενίσχυση της ετοιμότητας των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε ζώνες επαφής αστικού και φυσικού περιβάλλοντος.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη φάση της αποκατάστασης, με στόχο την «αναδόμηση καλύτερα» (build back better), ώστε τα οικοσυστήματα να γίνονται πιο ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή. Η Επιτροπή προωθεί την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για την αποκατάσταση μετά από πυρκαγιές, προειδοποιώντας ότι χωρίς σωστή διαχείριση αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσης των εδαφών, απώλειας βιοποικιλότητας και επανάληψης καταστροφικών πυρκαγιών.
Τέλος, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η κύρια ευθύνη για τη διαχείριση των πυρκαγιών παραμένει στα κράτη μέλη, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να λειτουργεί συμπληρωματικά, παρέχοντας χρηματοδότηση, συντονισμό και επιχειρησιακή στήριξη, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης και μακροπρόθεσμης ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Πηγή: ΚΥΠΕ