ΔΟΜ: Η ΕΕ έχει μοναδική ευκαιρία να ενισχύσει τη συνεργασία στη μετανάστευση

Η ΕΕ έχει μια μοναδική ευκαιρία αυτή τη στιγμή, ειδικά καθώς προχωρά με την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, να αποδείξει ότι με τη συνεργασία μπορεί να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα από ό,τι με την απομόνωση και που θα της επιτρέψει να γίνει ισχυρότερη, να έχει μεγαλύτερη επιρροή και, τελικά, να προσφέρει περισσότερα στους λαούς της Ευρώπης, δήλωσε η Amy Pope, Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (IOM), σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΚΥΠΕ, με την ευκαιρία της διήμερης επίσκεψής της στην Κύπρο στις 22 και 23 Ιανουαρίου 2026.
Αναφέρθηκε επίσης στην πολύ εποικοδομητική σχέση μεταξύ της αποστολής του ΔΟΜ στην Κύπρο και της κυπριακής κυβέρνησης όσον αφορά στη διαχείριση της μετανάστευσης, προσθέτοντας ότι είναι ζωτικής σημασίας για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποδείξουν ότι διαθέτουν σχέδια και στρατηγικές για τη διαχείριση της παράτυπης μετανάστευσης και ώστε τα άτομα που διαθέτουν τις δεξιότητες που χρειάζεται μια χώρα να μπορούν να εισέρχονται νόμιμα με βίζα.
Ερωτηθείσα αρχικά για τον σκοπό της επίσκεψής της, η κ. Pope είπε ότι η Κύπρος είναι μια χώρα όπου η αποστολή του ΔΟΜ έχει αναπτυχθεί αρκετά τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς έχει γίνει όλο και πιο σαφές πόσο σημαντική είναι η Κύπρος για την κατάσταση που αφορά τους μετανάστες.
Πρόσθεσε ότι η επίσκεψή της πραγματοποιείται με αφορμή την έναρξη της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και το έργο που έχουν να επιτελέσουν όλοι οι Υπουργοί, καθώς πλησιάζει η προθεσμία για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
«Ο πρωταρχικός σκοπός για μένα ήταν να διασφαλίσω ότι παραμένουμε σε πλήρη ευθυγράμμιση με τα κράτη μέλη μας, καθώς αντιμετωπίζουν αυτή την πρόκληση, και στη συνέχεια να συζητήσουμε για την παράτυπη μετανάστευση και τον τρόπο με τον οποίο τα Υπουργεία μπορούν να συνεργαστούν σε όλη την Ευρώπη για την καταπολέμηση των δικτύων εμπορίας προσώπων και τη διασφάλιση ότι η μετανάστευση είναι ασφαλέστερη, νόμιμη και λειτουργεί καλά για όλους», σημείωσε.
Σε ερώτηση για τα βασικά συμπεράσματα από τη συμμετοχή της την Πέμπτη στην πρώτη ημέρα της άτυπης συνάντησης των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στη Λευκωσία, η επικεφαλής του ΔΟΜ είπε ότι ήταν πολύ ενθαρρυντική η συζήτηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζονται οι αναπτυξιακές δράσεις με τη μετανάστευση και τις επιστροφές.
«Γνωρίζουμε, ειδικά επειδή ο ΔΟΜ συνεργάζεται με κοινότητες που συχνά εγκαταλείπουν τη χώρα τους λόγω έλλειψης ευκαιριών, ότι υποστηρίζουμε καταστάσεις όπου οι μετανάστες, ίσως αντιμετωπίζουν κλιματικές καταστροφές στη χώρα τους και δεν έχουν πλέον σπίτι ή δουλειά ή απλά δεν υπάρχουν αρκετές θέσεις εργασίας για όλους τους νέους» είπε.
«Τελικά, όταν εξετάζεις τον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του ζητήματος, συχνά η λύση είναι η ανάπτυξη, το να σκεφτούμε πώς συνδέουμε την ανάπτυξη με τη μεταναστευτική πολιτική και, όταν οι μετανάστες επιστρέφουν στην πατρίδα τους, πώς διασφαλίζουμε ότι θα γίνουν μέρος της ανάπτυξης της χώρας τους γενικότερα», εξήγησε.
Ερωτηθείσα για την άποψη του ΔΟΜ σχετικά με το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και την επικείμενη εφαρμογή του, η κ. Pope είπε ότι είναι ένα αρκετά σημαντικό ορόσημο το γεγονός ότι τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατάφεραν να συνεννοηθούν και να καταλήξουν σε αυτό το σύμφωνο.
«Από το έργο μας σε όλο τον κόσμο γνωρίζουμε ότι όσο περισσότερες χώρες μπορούν να μοιράζονται πληροφορίες, όσο περισσότερες κοινές προδιαγραφές έχουν, όσο περισσότερο συνεργάζονται σε κοινές πολιτικές, τόσο πιο επιτυχημένες μπορούν να είναι όσον αφορά στη διαχείριση του ζητήματος», ανέφερε.
«Από τη δική μας σκοπιά, το γεγονός ότι υπάρχει ένα σύμφωνο είναι ήδη εξαιρετικά σημαντικό. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι χώρες έχουν την υποστήριξη που χρειάζονται όταν εξετάζουν την εφαρμογή της συμφωνίας και επίσης να διασφαλίσουμε ότι η εφαρμογή παραμένει δίκαιη και ανθρώπινη και τελικά σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των ανθρώπων», σημείωσε περαιτέρω.
Κληθείσα να αναδείξει συγκεκριμένα έργα ή δραστηριότητες που αναλαμβάνει ο ΔΟΜ στην Κύπρο, η κ. Pope είπε ότι το κύριο ζήτημα που πραγματικά συνέβαλε στην ανάπτυξη σχέσεων με την κυβέρνηση της Κύπρου ήταν η δέσμευση για τα ασυνόδευτα παιδιά που έρχονται στο νησί.
«Υπήρξε ένας αρκετά σημαντικός αριθμός, ειδικά Σύρων, νεαρών ανδρών, εφήβων αγοριών από τη Συρία. Συνεργαστήκαμε με την κυβέρνηση καθώς προσπαθούσε να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα με δίκαιο και ανθρώπινο τρόπο, διασφαλίζοντας ότι εντοπίστηκαν οι ευάλωτες ομάδες, προσδιορίστηκαν οι ανάγκες προστασίας, αλλά και την ίδια την υλικοτεχνική διαχείριση», συνέχισε.
«Μέσω αυτού, η σχέση με την κυβέρνηση έχει αναπτυχθεί και έχουμε δει την κυβέρνηση να αναλαμβάνει θέματα όπως η ένταξη ή η επαγγελματική κατάρτιση ή η εκπαίδευση δεξιοτήτων για τους μετανάστες που βρίσκονται εδώ, αλλά και να προσπαθεί να βρει τρόπους διαχείρισης της μετανάστευσης με τρόπο που να είναι υπεύθυνος απέναντι στον λαό της Κύπρου», ανέφερε.
«Είναι μια πολύ εποικοδομητική σχέση, εκτιμούμε πραγματικά την υποστήριξη που λαμβάνουμε από την κυβέρνηση και τη δυνατότητά μας να συνεργαζόμαστε με τις κοινότητες», πρόσθεσε σχετικά με το θέμα.
Σε ερώτηση για την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τη μετανάστευση στην ευρύτερη περιοχή, η επικεφαλής του ΔΟΜ είπε ότι η συζήτηση ξεκινά με τους παράγοντες που οδηγούν στη μετανάστευση, τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι φεύγουν.
«Επειδή γνωρίζουμε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν να φύγουν από το σπίτι τους, και σίγουρα δεν θέλουν να φύγουν από το σπίτι τους υπό τις συνθήκες υπό τις οποίες φεύγουν, συχνά πολύ επικίνδυνες, συχνά εκμεταλλευόμενοι, συχνά μεταφέροντας πολύ λίγα από την πατρίδα τους μαζί τους. Αν κοιτάξετε αυτή την περιοχή, βλέπουμε τόση ανασφάλεια και αστάθεια και, φυσικά, η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, συχνά η χώρα είναι ο πρώτος προορισμός για τους μετανάστες που έρχονται», είπε.
«Τώρα, πάρτε την κατάσταση στο Σουδάν. Η σύγκρουση εκεί μαίνεται εδώ και πάνω από δύο χρόνια, έχοντας επιδεινωθεί ιδίως στο Νταρφούρ. Βλέπουμε όλο και περισσότερους ανθρώπους από τη χώρα να φεύγουν αναζητώντας ασφάλεια και όταν φτάνουν σε γειτονικές χώρες, είτε είναι το Τσαντ, τη Λιβύη ή την Αίγυπτο, αν δεν μπορούν να βρουν ασφάλεια, αν δεν μπορούν να βρουν δουλειά, αν τα παιδιά τους δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο, τότε θα μετακινηθούν ξανά», συνέχισε.
«Είναι πραγματικά σημαντικό να εξετάσουμε αυτές τις ευκαιρίες για να υποστηρίξουμε τις κοινότητες την πρώτη φορά που μετακινούνται. Επειδή οι πιέσεις σε μια χώρα όπως το Τσαντ, η Λιβύη ή η Αίγυπτος μπορεί να είναι αρκετά σημαντικές. Συχνά, εκατομμύρια άνθρωποι διασχίζουν τα σύνορά τους, οπότε πρέπει να σκεφτούμε αν υπάρχουν τρόποι να δείξουμε αλληλεγγύη σε αυτές τις χώρες, ώστε οι άνθρωποι να μην αισθάνονται υποχρεωμένοι να μετακινούνται ξανά και ξανά», σημείωσε περαιτέρω.
Ερωτηθείσα για την τρέχουσα πολιτική συζήτηση σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και στις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τη μετανάστευση, η κ. Pope είπε ότι η μετανάστευση συχνά γίνεται υποκατάστατο της ανησυχίας για την κυβερνητική διαχείριση.
«Θα δείτε, όπως έχουμε δει, ότι υπάρχουν πολιτικά κόμματα που θα εκμεταλλευτούν το ζήτημα της μετανάστευσης ως μέσο για να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση. Από τη μία πλευρά, είναι κρίσιμο οι κυβερνήσεις να αποδείξουν ότι έχουν σχέδια, ότι έχουν στρατηγικές για τη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης. Διότι συχνά το κοινό αντιδρά στους μετανάστες που διασχίζουν τη Μεσόγειο ή τη Μάγχη ή την έρημο. Αντιδρούν στην αίσθηση του χάους ή της έλλειψης τάξης. Αυτό είναι το πρώτο, να υπάρχει ένα σχέδιο για τη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης», είπε σχετικά με το θέμα.
«Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε, επειδή το ακούμε από εταιρείες σε όλο τον κόσμο, ειδικά στην Ευρώπη, ότι χρειάζονται μετανάστες επειδή δεν υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι για να καλύψουν ορισμένες θέσεις εργασίας, είτε στον τομέα των κατασκευών, είτε στη γεωργία, είτε στις υπηρεσίες, είτε στην ιατρική, είτε στη μηχανική, είτε στην τεχνολογία. Επομένως, η ύπαρξη σχεδίων ώστε τα άτομα που διαθέτουν τις δεξιότητες που χρειάζεται μια χώρα να μπορούν να εισέρχονται νόμιμα με βίζα, με τα κατάλληλα έγγραφα και με την κατάλληλη διαχείριση, θα είναι τελικά κρίσιμη για την επιτυχία των χωρών εδώ στην Ευρώπη», πρόσθεσε.
Σε ερώτηση για το πώς οι πρόσφατες πολιτικές ή γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν επηρεάσει το έργο και τη δομή του ΔΟΜ ως παγκόσμιο οργανισμό και πώς βλέπει τα επόμενα βήματα όσον αφορά την υλοποίηση των στόχων που έχει θέσει, η επικεφαλής του ΔΟΜ είπε ότι ήταν μια δύσκολη χρονιά για όλους όσους εργάζονται στον ανθρωπιστικό τομέα και σίγουρα ο ΔΟΜ δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
«Εκείνη την περίοδο αναγκαστήκαμε να απολύσουμε μεγάλο μέρος του προσωπικού, επειδή απλά δεν υπήρχαν τα χρήματα για να τους κρατήσουμε και ήταν απαραίτητο για να σωθεί τελικά ο οργανισμός», συνέχισε.
«Ωστόσο, υπάρχει μια πραγματική ευκαιρία να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι διεθνείς οργανισμοί. Οι οργανισμοί που ιδρύθηκαν πριν από 75 χρόνια, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν διαθέτουν απαραίτητα τα κατάλληλα μοντέλα για να προσαρμοστούν στις σημερινές πραγματικότητες, οπότε το βλέπω ως μια ευκαιρία», είπε η κ. Pope.
Έθεσε τα ερωτήματα πώς διασφαλίζουμε ότι είμαστε σχετικοί; Πώς διασφαλίζουμε ότι χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για να αξιοποιούμε με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τους πόρους που διαθέτουμε; Πώς δείχνουμε στο κοινό ότι η επένδυσή του στο έργο είναι πραγματικά σημαντική για αυτό;», απαντώντας πως «Και η επικοινωνία σχετικά με αυτό είναι απαραίτητη. Οι νέοι τρόποι εργασίας είναι απαραίτητοι. Η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα είναι απαραίτητη, αλλά νομίζω ότι είναι η στιγμή για όλους εμάς που εργαζόμαστε στον χώρο να δείξουμε γιατί το έργο μας είναι σημαντικό για τους απλούς ανθρώπους».
Ερωτηθείσα αν είναι αισιόδοξη ότι μπορεί να επιτευχθεί το επίπεδο διεθνούς συνεργασίας που απαιτείται για την επίλυση των παγκόσμιων προβλημάτων, η κ. Pope απάντησε ότι δεν υπάρχει τρόπος για μια χώρα να λύσει μόνη της ζητήματα όπως η μετανάστευση.
«Εξαρτάται από τη συνεργασία πολλών χωρών, είτε πρόκειται για τη χώρα προέλευσης, είτε για τη χώρα διέλευσης, είτε για τη χώρα προορισμού. Τα στοιχεία είναι εκεί και πραγματικά θεωρώ ότι εναπόκειται στις κυβερνήσεις να χρησιμοποιήσουν τους υπάρχοντες θεσμούς», συνέχισε.
«Η εξουσία μου να ενεργώ, η νομιμότητά μας ως οργανισμός προέρχεται από τα κράτη που είναι μέλη του οργανισμού, οπότε πιστεύουμε ότι έχουμε κάτι να τους προσφέρουμε που δεν έχουν από μόνα τους. Τους προσφέρουμε πλατφόρμες συμμετοχής, τρόπους ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, την ικανότητα να τους βοηθήσουμε όταν δεν διαθέτουν την ικανότητα. Τελικά, πιστεύω ότι αυτό είναι ένα πολύτιμο πλεονέκτημα που οι χώρες δεν θα θέλουν να χάσουν», σημείωσε.
Τέλος, κληθείσα να δώσει ένα μήνυμα για την Κυπριακή Προεδρία και την ΕΕ, δεδομένου ότι η ΕΕ είναι σημαντικός παράγοντας σε αυτόν τον τομέα, όχι μόνο όσον αφορά τις πολιτικές αλλά και όσον αφορά τα μέσα και τους πόρους, η κ. Pope είπε ότι το πρώτο σημείο είναι ότι τα κράτη δεν πρέπει να υποτιμούν τον αντίκτυπο της μετανάστευσης με τρόπους που υπερβαίνουν κατά πολύ τη μετακίνηση των ανθρώπων.
«Βλέπουμε ότι η μετανάστευση επηρεάζει τα πολιτικά αποτελέσματα, βλέπουμε ότι οδηγεί σε αλλαγές στις κυβερνήσεις. Και η ΕΕ έχει μια μοναδική ευκαιρία αυτή τη στιγμή, ειδικά καθώς προχωρά με την εφαρμογή του συμφώνου, να αποδείξει ότι με τη συνεργασία μπορεί να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα από ό,τι με την απομόνωση. Αυτό είναι ένα μήνυμα που είναι κρίσιμο αυτή τη στιγμή και που θα επιτρέψει στην ΕΕ να γίνει ισχυρότερη, να έχει μεγαλύτερη επιρροή και, τελικά, να προσφέρει περισσότερα στους λαούς της Ευρώπης», κατέληξε.