Διάσκεψη Μονάχου: Η «επίθεση γοητείας» των ΗΠΑ και το τελεσίγραφο στην Ευρώπη

Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ που παρέστησαν στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το Σάββατο υιοθέτησαν μια εμφανώς θερμή -έως και φιλική- προσέγγιση προς τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ. Αλλά το μήνυμα που μετέφεραν είναι αδιαπραγμάτευτο: υιοθετείστε την προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) για την αναδιαμόρφωση του κόσμου προς όφελος της Ουάσινγκτον ή παραμερίστε.
Οι ΗΠΑ έστειλαν περισσότερους από μισή δεκάδα ανώτερους αξιωματούχους στην ετήσια παγκόσμια σύναξη κυβερνητικών στελεχών και επαγγελματιών του τομέα της ασφάλειας. Πρόκειται, κατά κάποιο τρόπο, για μια σπάνια περίπτωση όπου η κυβέρνηση Τραμπ συγχρωτίζεται με αυτό ακριβώς το είδος των πολυμερών θεσμών τους οποίους είχε επικρίνει σφόδρα πολλάκις το προηγούμενο έτος.
Ο υφυπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, αρμόδιος για θέματα πολιτικής του Πενταγώνου, Έλμπριζ Κόλμπι, απέσπασε επαίνους στους διαδρόμους του ξενοδοχείου Bayerischer Hof για τις συμφιλιωτικές δηλώσεις του και την έκκληση προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να συνεργαστούν για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, καταχειροκροτήθηκε όταν δήλωσε στην ομιλία του το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη «ανήκουν μαζί».
Αλλά ανάμεσα στις φιλοφρονήσεις στους διαδρόμους και στα πηγαδάκια, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι για μια ακόμη φορά εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους. Ο τόνος της ρητορικής των ΗΠΑ έχει αλλάξει, όπως δήλωσαν οι παρευρισκόμενοι στο Politico, αλλά η αντίληψη πως η κυβέρνηση Τραμπ θα ήθελε μια Ευρώπη «πιο λευκή» και «πιο δεξιά», όχι.
Οι αξιωματούχοι συνειδητοποιούν ότι το αμερικανικό μήνυμα παραμένει αναλλοίωτο: «ελάτε μαζί μας» αλλιώς «αν δεν έρθετε, θα προχωρήσουμε μόνοι μας», όπως σημειώνει Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Φυσικά, θέλουμε να είμαστε με τις ΗΠΑ. Όμως οι ΗΠΑ θέλουν να αναδιαμορφώσουν τη λεγόμενη παγκόσμια τάξη που βασίζεται σε κανόνες, και «για εμάς το θέμα των “κανόνων” είναι πολύ σημαντικό».
Αυτές οι ανησυχίες δεν ενόχλησαν καθόλου την αμερικανική αντιπροσωπεία, η οποία εκπροσωπεί μια κυβέρνηση που έχει αποθρασυνθεί ακόμη περισσότερο μετά την επίθεση του Τραμπ στο Ιράν πέρυσι, τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και την πρόσφατη απειλή για κατάληψη της Γροιλανδίας.
Ο Ρούμπιο συμμετείχε το Σάββατο σε μια συνάντηση της Ομάδας των Επτά (G7). Ωστόσο, σνόμπαρε τη συνάντηση των Ευρωπαίων συμμάχων για την Ουκρανία το βράδυ της Παρασκευής, επικαλούμενος το βεβαρυμένο πρόγραμμά του. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ήθελαν να εκφράσουν τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης φέτος, αλλά «όχι να προκαλέσουν πανικό σε όλους».
Όμως, η κεντρική ομιλία του Ρούμπιο δεν έπεισε ιδιαίτερα. Περισσότεροι από 10 Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι η πολιτική της Αμερικής όσον αφορά την Ευρώπη δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα, παρά την υπόσχεση του Ρούμπιο για «κοινό πεπρωμένο».
Ορισμένοι δε Ευρωπαίοι, οι οποίοι ως «υποδειγματικοί» σύμμαχοι ξόδεψαν δισεκατομμύρια για να ενισχύσουν τα οπλοστάσιά τους με αμερικανικά όπλα, εξακολουθούν να αναρωτιούνται πότε θα φτάσουν επιτέλους τα όπλα που τους έχουν υποσχεθεί τόσο καιρό.
«Το υποβόσκον μήνυμα ήταν το ίδιο: Δεν θέλουμε αδύναμους συμμάχους, μην υπερασπίζεστε την παλαιά τάξη πραγμάτων», δήλωσε πρώην Ευρωπαίος αξιωματούχος, ο οποίος -όπως και οι υπόλοιποι- μίλησε ανώνυμα προκειμένου να μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα για έναν -υποτίθεται- στενό σύμμαχο.
«Αν οι μόνοι κοινοί παρονομαστές που μπορούν να βρουν οι Αμερικανοί είναι η κοινή μας ιστορία που πάει πίσω ως τον Κολόμβο, τα στενά εθνικά συμφέροντα ασφαλείας και ο κοινός πολιτισμός, αυτό και μόνο δείχνει πόσο απομακρύνονται Ευρώπη και ΗΠΑ», πρόσθεσε.
Και παρότι ορισμένα σημεία της ομιλίας του Ρούμπιο άρεσαν στους Ευρωπαίους, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν απέφυγε τις αναφορές στον πολιτιστικό πόλεμο του MAGA που κάποιοι στην κυβέρνηση Τραμπ επιχειρούν να «εξάγουν» στην ήπειρο. Ο Φινλανδός πρωθυπουργός Αλεξάντερ Στουμπ, Ευρωπαίος ηγέτης που ως γνωστόν διατηρεί από τις πιο θερμές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο, δήλωσε ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να υιοθετήσει αυτά τα ιδανικά.
«Το MAGA σημαίνει αντι-ΕΕ. Σημαίνει αντι-φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη. Σημαίνει άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό είναι το ιδεολογικό υπόστρωμα» στο οποίο εδράζεται η αμερικανική εξωτερική πολιτική, σχολίασε σε συνέντευξη που παραχώρησε το Σάββατο στο Politico Pub.
Πίσω από tiw κλειστές πόρτες, oi Αμερικανοί αξιωματούχοι ήταν πιο ωμοί. Ο Κόλμπι, για παράδειγμα, δήλωσε δηκτικά στο ακροατήριο ιδιωτικής παράλληλης εκδήλωσης στο Μόναχο ότι οι ΗΠΑ έχουν κοινά συμφέροντα, αλλά όχι κοινές αξίες με την Ευρώπη.
«Εξέφρασε την ετοιμότητα να συνεργαστούμε, αλλά με σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα και ότι έχουμε περάσει πλέον από έναν “κόσμο που βασίζεται σε αξίες” σε έναν “κόσμο που βασίζεται στο συμφέρον”», σχολίασε ένας από τους παρευρισκόμενους.
Ωστόσο, στο περιθώριο της περσινής Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εμφανίστηκαν σοκαρισμένοι μετά τη σκληρή κριτική του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς στις χώρες της ηπείρου. Αυτό το Σαββατοκύριακο στο Μόναχο, υπήρχε τουλάχιστον η εικόνα μιας κάποιας «αποκατάστασης» σχέσεων.
Μετά την ομιλία του Ρούμπιο, διπλωμάτες που κρατούσαν έως τότε την ανάσα τους περιμένοντας άλλη μια επίπληξη από την Αμερική, βρήκαν χρόνο -ανάμεσα σε διαδοχικές διμερείς συναντήσεις- για να καπνίσουν και να παίξουν σκάκι. Ακόμη και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, που πέρυσι κρατούσαν αποστάσεις από τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους, είχαν αρκετές συναντήσεις στους διαδρόμους και στο περιθώριο των συζητήσεων.
Ο Γουίτακερ, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, πέρασε πολύ χρόνο στο Politico Pub, κάνοντας παρέα με ομολόγους του από συμμαχικές χώρες και στήνοντας ένα αυτοσχέδιο «γραφείο» σε μια καμπάνα του ξενοδοχείο. Είχε και μια εγκάρδια, τυχαία συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γιενς-Φρέντερικ Νίλσεν, σε ένα αίθριο ανάμεσα στα δύο ξενοδοχεία που φιλοξένησαν τη διάσκεψη.
Όμως, όσα έλαβαν και θα λάβουν χώρα στο ετήσιο φόρουμ δύσκολα θα έχουν μεγάλη απήχηση στην Ουάσιγκτον. Οι σύμβουλοι του Τραμπ θέλουν ο πρόεδρος να επικεντρωθεί περισσότερο στα εσωτερικά ζητήματα των ΗΠΑ. Και η ομάδα του Βανς δήλωσε σε Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι δεν θα παραστεί στη συνάντηση -όπως συνήθως κάνουν οι αντιπρόεδροι- ώστε να επικεντρωθεί περισσότερο στην εσωτερική ατζέντα της κυβέρνησης Τραμπ, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πάντως επεσήμαναν ότι η στρατηγική επικοινωνία της Ουάσιγκτον δεν μπορεί να συγκαλύψει την προσέγγισή που ακολουθεί όσον αφορά την Ευρώπη από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία.
«Ανησυχώ για την άρνηση», δήλωσε σε δημοσιογράφους η Αλίς Ρουφό, υφυπουργός Άμυνας της Γαλλίας, αναφερόμενη στην εθνική στρατηγική ασφάλειας που δημοσιεύτηκε προς τα τέλη της περασμένης χρονιάς και η οποία υπονοεί την πολιτισμική παρακμή της Ευρώπης. «Πρέπει να διαβάζουμε τα έγγραφα [της αμερικανικής κυβέρνησης]. Είναι πολύ ξεκάθαρα», πρόσθεσε.
Παρότι δε ο Ρούμπιο είπε από το βήμα της Διάσκεψης αυτά που έπρεπε, το ταξίδι του την Κυριακή και τη Δευτέρα σε Ουγγαρία και Σλοβακία -δύο χώρες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που έχουν διολισθήσει προς μια πιο εθνικιστική και φιλορωσική κατεύθυνση- στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα.
«Ο Μάρκο Ρούμπιο ήρθε με συμφιλιωτικό τόνο, αλλά μετά πάει στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Τι μήνυμα στέλνει αυτό;», αναρωτήθηκε Ευρωπαίος βουλευτής.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, πάντως, σημείωσαν ότι ο Ρούμπιο μετέφερε ένα αυστηρό μήνυμα που η ήπειρος πρέπει να λάβει υπόψη της.
«Μας είπε με πιο ήπιο τρόπο ότι τελείωσε η εποχή με τους μονόκερους που κάνουν ποδήλατο πάνω σε ουράνια τόξα τελείωσε», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ. «Δεν πρόκειται για το αν νιώθουμε ανακουφισμένοι ή όχι. Αλλά για το αν θέλουμε να ζούμε στην πραγματικότητα ή σε ένα φανταστικό κόσμο», κατέληξε.
Πηγή: skai.gr