Γιώργος Χρ. Κυθραιώτης: Στην κοιλάδα του μπετόν μια άλλη Λευκωσία αναβλύζει

O συγγραφέας Γιώργος Χρ. Κυθραιώτης έχει γράψει ο ίδιος αρκετά βιβλία, λογοτεχνία, ποίηση, πεζογραφία, δοκίμιο, αποδόσεις από τα Αρχαία Ελληνικά καθώς και μεταφράσεις από τα Γαλλικά, ενώ συμμετείχε με κείμενά του σε συλλογικές εκδόσεις. Μιλά στον Πολίτη με αφορμή την Άλλη Λευκωσία, ένα λεύκωμα του οποίου είχε τη γενική επιμέλεια και κέρδισε έτσι ένα σημείο για να βλέπει την πόλη που γεννήθηκε από πολλές οπτικές.
Το λεύκωμα «Η Άλλη Λευκωσία· Μια Πόλη Χτισμένη με Λέξεις και Εικόνες» έχει εκδοθεί από την Κεντρική Ασφαλιστική και αποτελεί συλλογή από λογοτεχνικά κείμενα και εικαστικά έργα που διαλέγονται, το καθένα με τον δικό του τρόπο, με την πόλη της Λευκωσίας. «Ο σκοπός ήταν να δείξουμε πώς έχει αποδοθεί στην κυπριακή τέχνη η ζωή της πόλης με όλα τα δεδομένα της», ανέφερε στον «Π».
Ο Γιώργος Κυθραιώτης αποφάσισε να ασχοληθεί με την πόλη του, που -από τον καιρό που θυμάται- ολοένα και χτίζεται διά μπετόν και σιδήρου. Για αυτό και έψαξε την άλλη Λευκωσία, αυτήν που μπορεί να δει κανείς μέσα από τη ματιά των δημιουργών, που ο ίδιος προσκάλεσε για να συμμετάσχουν.
«Τον ίδιο καιρό, στον ίδιο τόπο, σ’ αυτήν εδώ την κοιλάδα του μπετόν, υφαίνεται μυστικά ο ιστός μιας άλλης πόλης. Παραλλήλως και παραπλεύρως χτίζεται μια άλλη Λευκωσία, έκκεντρη, αναβλύζουσα, ανυπόταχτη. Με άλλης λογής υλικά όμως αυτή, αγνώστου προελεύσεως. Που, καταλλήλως μεταποιημένα σε κάτι κρυφά εργοτάξια, σκάνε ενίοτε σε λέξεις και εικόνες», αναφέρει.
Τα έργα τέχνης, προσθέτει, είτε του λόγου είτε της εικόνας, ενώ συνεχίζουν τη μορφολογική τους έρευνα και τους ευρύτερους προβληματισμούς τους, εξακολουθούν να «διαλέγονται με την πραγματικότητα της πόλης». «Η άλλη Λευκωσία είναι κατά βάθος πεθυμιά της πραγματικής Λευκωσίας. Οπόταν είναι εδώ και δεν είναι εδώ. Το ότι αναβλύζει ατάκτως μέσα από λόγια και εικόνες αποτελεί αδιάψευστη μαρτυρία για την ύπαρξή της. Την ίδια στιγμή όμως, όντας του μέσα κόσμου, είναι αδύνατο να γνωριστεί διά ψηλαφήσεως. Για αυτό αγωνιά για το επόμενο ραντεβού, στο επόμενο ποίημα, στην επόμενη ιστορία, στην επόμενη ζωγραφιά, στην επόμενη φωτογραφία, στο επόμενο γλυπτό», σημειώνει.
Το κριτήριο των επιλογών στο λεύκωμα ήταν ο διάλογος των δημιουργών με την πόλη. Εκ των υστέρων, λέει ο Γιώργος Κυθραιώτης, είδε και άλλα πράγματα για τη Λευκωσία: «Μετά από 3.000 χρόνια, εξακολουθεί να γράφει λογοτεχνία και ποίηση στα Ελληνικά και συνεχίζει να υπηρετεί πανάρχαιες εικαστικές τέχνες, χωρίς να χάνει την επαφή με τη σύγχρονη πραγματικότητα».
Ο επιμελητής της έκδοσης προσθέτει πως αυτή η επαφή της σύγχρονης κυπριακής τέχνης με την πόλη, μέσα από τη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες, αποτελεί ένα από τα δυνατά σημεία της, σημειώνοντας πως «ο τόπος γίνεται πρώτη ύλη για την τέχνη και αυτό αποτυπώνεται σε αυτό το λεύκωμα». Για τον Γιώργο Κυθραιώτη το λεύκωμα συγκέντρωσε υλικό για τη Λευκωσία ή αποτέλεσε την αφετηρία για τη δημιουργία έργων με το σκεπτικό, ενώ ο ίδιος κέρδισε ένα σημείο από το οποίο μπορεί να βλέπει διάφορες απόψεις. «Μπορεί να μην είναι οι δικές μου αλλά τις συστεγάζω και τους δίνω χώρο να πουν τον λόγο τους», σημειώνει.
Μέσα από την εμπειρία του λευκώματος, ο Γιώργος Κυθραιώτης είχε την ευκαιρία να δει ακόμα την εκπληκτική διάρκεια της πρωτεύουσας, την επιμονή της να βγαίνει μέσα από αντιξοότητες και να διατηρεί την ταυτότητά της. «Την αγαπήσαμε, τη μισήσαμε, την είδαμε να γίνεται αφιλόξενη αλλά σε τελική ανάλυση η πόλη μας είναι ο καθρέφτης μας», λέει, προσθέτοντας πως σίγουρα η Λευκωσία είναι η κυπριακή πόλη «με τα περισσότερα κατάλοιπα» από ιστορικά βιώματα.
Δοκίμιο, βιβλίο, γλώσσα
Οι δύο προηγούμενες δουλειές του συγγραφέα ήταν δύο δοκιμιακά πονήματα, για τους μεγάλους Ντοστογιέφσκι και Παπαδιαμάντη. «Το δοκίμιο είναι ένας κριτικός λόγος που μας επαναφέρει στα όρια της λογικής, ενώ η λογοτεχνία είναι υπέρβαση σε επίπεδο γλώσσας, αφού διευρύνει τα όρια», εξηγεί.
«Το να επιμένεις να γράφεις δεν είναι κάτι που ελέγχεται, ενδεχομένως να μην είναι μια συνειδητή απόφαση. Οι περισσότεροι το έχουμε από μικρή ηλικία αυτό το "ελάττωμα”. Είναι ένα μεράκι που γίνεται η κλίση σου, αυτό που μπορείς να κάνεις», σημειώνει όσον αφορά τη σχέση του με τη γραφή.
Ο Γιώργος Κυθραιώτης δεν πιστεύει πως ο κόσμος σταμάτησε να διαβάζει βιβλία, σημειώνοντας πως, και στην Ελλάδα, οι στατιστικές δείχνουν ότι τόσο οι εκδόσεις όσο και το αναγνωστικό κοινό έχουν αυξηθεί.
Ωστόσο, πιστεύει πως υπάρχει πρόβλημα στη χρήση της γλώσσας, ως συνέπεια των νέων τεχνολογιών, καθώς και στη συναίσθηση που έχουμε για τη χρήση της γλώσσας: «Υπάρχει μια φτώχεια στην έκφραση, που είναι πρωτίστως πρόβλημα παιδείας, έχουμε χαλάσει την παιδεία μας εγκαταλείποντας μεγάλες περιοχές της ελληνικής γλώσσας».
Πιστεύει πως στο πλαίσιο της Παιδείας τα Αρχαία Ελληνικά δεν θα έπρεπε να προσεγγίζονται απόμακρα και απομονωμένα, σαν ξένη γλώσσα, αλλά να εξηγηθεί η σχέση τους με τη νέα γλώσσα μέσα από τις διάφορες εποχές. Οι στατιστικές, όπως λέει, είναι ξεκάθαρες ότι η γλώσσα του Ομήρου υπάρχει. Ένα μεγάλο ποσοστό λέξεων της Νέας Ελληνικής προέρχονται από τον Όμηρο και από τη γλώσσα του Ευαγγελίου. «Αυτό θα έπρεπε να δείξουμε στα παιδιά. Ότι είναι η ίδια γλώσσα και φτάνει μέχρι σήμερα περνώντας από διάφορες φάσεις, τα δημοτικά ποιήματα του Μεσαίωνα, τον Ερωτόκριτο, το έπος του Διγενή κ.λπ. Όλα αυτά φαντάζουν σήμερα σαν ξένες γλώσσες, ενώ πρόκειται για την εξέλιξη της ίδιας γλώσσας», σημειώνει.