Γιατί φυλακίζονται ακόμα έχουν οφειλές στο κράτος;

Το παράδειγμα των Κεντρικών Φυλακών είναι το πιο κραυγαλέο. Για το ότι σε πολλά προβλήματα φτάσαμε στα όρια. Και για να βρεθούν λύσεις πρέπει το κράτος να αποκτήσει ταχύτητα και ευελιξία. Στο πλαίσιο των νόμων και των κανονισμών πάντα, αλλά στο πνεύμα τους, όχι στο γράμμα τους, για να το βρίσκουν ως άλλοθι της απραξίας.
Οι φυλακές έχουν υποδομές για 650 με 720 άτομα, αλλά αυτή τη στιγμή βρίσκονται εκεί 1.164 άτομα. Είναι αδύνατο να λειτουργεί και να ελέγχεται σωστά τέτοιος υπερπληθυσμός. Άντε και θα προσληφθούν ακόμα μερικοί δεσμοφύλακες. Οι χώροι παραμένουν λίγοι. Άντε και θα σχεδιαστούν καινούργιες φυλακές, που θα έπρεπε να γίνουν από χρόνια. Σε πόσα τέρμινα θα πραγματοποιηθούν τα σχέδια; Το ζήτημα είναι ότι χρειάζονται γρήγορες λύσεις.
Αποφάσισαν να αποφυλακίσουν μερικούς με προεδρική χάρη. Έστειλαν μια λίστα στην Εισαγγελία και τους την επέστρεψε να την αξιολογήσουν ξανά γιατί η Εισαγγελία είχε διαφωνίες. Δηλαδή, ούτε αυτό μπορεί να γίνει με την ταχύτητα που χρειάζεται. Αλλού είναι όμως το πρόβλημα. Ότι ανάμεσα στους φυλακισμένους υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα έπρεπε να είναι.
Για παράδειγμα, το 55% είναι αλλοδαποί. Είναι όλοι για βαριά ποινικά αδικήματα που καλώς φυλακίστηκαν; Δεν είναι. Όταν, για παράδειγμα, συλλαμβάνονται αλλοδαποί που επιχειρούν να ταξιδεύσουν για άλλη χώρα με πλαστά διαβατήρια, εντοπίζονται στα αεροδρόμια και καταλήγουν στα δικαστήρια. Εκεί καταδικάζονται σε φυλάκιση και καταλήγουν στις Κεντρικές. Θα έπρεπε ο αστυνομικός στο αεροδρόμιο να κάνει τα στραβά μάτια και να τον αφήσει να αναχωρήσει; Όχι ασφαλώς. Θα έπρεπε το δικαστήριο να μην τον καταδικάσει; Ούτε. Αλλά θα μπορούσε η νομοθεσία να προβλέπει άμεση απέλαση και όχι πρώτα φυλάκιση και μετά απέλαση. Παρομοίως και για άλλα αδικήματα. Όπως όταν συλλαμβάνονται αλλοδαποί που εργάζονται παράνομα. Γιατί φυλακίζονται; Για να συνετιστούν;
Αλλά, δεν είναι μόνο οι αλλοδαποί. Αυτή τη στιγμή στον υπερπληθυσμό των φυλακών είναι και 17 πολίτες της Δημοκρατίας οι οποίοι εκτίουν ποινές για οικονομικές οφειλές. Ιδίως προς το κράτος ή για διατροφές. Σε μια δεκαετία εκτίουν ποινές φυλάκισης για οφειλές στο δημόσιο και για διατροφές περίπου 1.500 άτομα. Στην πλειοψηφία τους πρόκειται για ανθρώπους οι οποίοι αδυνατούν να πληρώσουν. Άνεργοι, εργάτες, συνταξιούχοι, ακόμα και λήπτες δημόσιων βοηθημάτων. Αν φυλακιστούν θα βρουν λεφτά να πληρώσουν; Αδύνατο.
Το 1996 έγινε νομοθεσία ώστε να εφαρμοστεί για ελαφροποινίτες ο θεσμός της κοινωνικής εργασίας. Όμως πολύ σπάνια εφαρμόζεται, σχεδόν καθόλου. Έγινε παλιότερα και μια συζήτηση στη Βουλή για να βρεθεί ένας τρόπος να μην οδηγούνται οφειλέτες του δημοσίου στη φυλακή και να τους επιβάλλεται η εναλλακτική ποινή της κοινωνικής εργασίας με αμοιβή, σε δήμους και σε κυβερνητικές υπηρεσίες, με σκοπό ένα μέρος της αμοιβής τους να πηγαίνει στην αποπληρωμή των οφειλών τους. Αλλά η συζήτηση σταμάτησε και ξεχάστηκε.
Σε ευρωπαϊκές χώρες, ποινή φυλάκισης επιβάλλεται μόνο για οφειλές πέραν των €100.000, ενώ για μικρότερα ποσά επιβάλλονται εναλλακτικές ποινές, όπως η κοινωνική εργασία. Στην Κύπρο ακόμα και €2.000 να χρωστάς στο κράτος καταλήγεις στη φυλακή μαζί με δολοφόνους και μαφιόζους.
Εκτός, λοιπόν, από καινούργιες φυλακές, που σε βάθος χρόνου θα λύσουν το πρόβλημα προσωρινά (προσωρινά διότι το έγκλημα αυξάνεται επομένως και οι φυλακισμένοι θα αυξάνονται και ως γνωστό, η ποιότητα μιας κοινωνίας φαίνεται από το μέγεθος των φυλακών της), χρειάζονται και κάποια πιο γρήγορα μέτρα σε συνεργασία κυβέρνησης και βουλής. Αν μπορούν δηλαδή να συνεννοηθούν στο πλαίσιο μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης που θέλει διεξόδους, σχεδόν όπως τα μέτρα έκτακτης ανάγκης στην πανδημία, που επιτρέπουν ακόμα και παράκαμψη νομοθεσιών.
Υ.Γ. Μια και μιλάμε για τον υπερπληθυσμό στις Κεντρικές Φυλακές, παρακαλείται ο υπουργός Δικαιοσύνης να δώσει μια εξήγηση: Γιατί έμεινε φυλακισμένος στις Κεντρικές πάνω από έξι μήνες ο Κούρδος αγωνιστής Κενάν Αγιάζ; Τον θεωρεί τρομοκράτη η Κυπριακή Δημοκρατία;