Γιατί φλέγεται το Ιράν: Ο ρόλος των Μπαζάαρι, ο Χαμενεΐ και ο Τραμπ

Η Τεχεράνη μπορεί να κατηγορεί «πράκτορες των ΗΠΑ και του Ισραήλ» για την κοινωνική αναταραχή που έχει βγάλει τους πολίτες στους δρόμους, εκείνοι, όμως, όμως επιμένουν ότι διαμαρτύρονται για τη δεινή κατάσταση της ιρανικής οικονομίας.
Χιλιάδες άνθρωποι συμμετέχουν στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στις 31 επαρχίες του Ιράν, με ανθρωπιστικές οργανώσεις να μιλούν για πάνω από 42 νεκρούς και πάνω από 2.000 συλληφθέντες.
Οι διαδηλωτές συγκρούονται με τις δυνάμεις ασφαλείας και βάζουν φωτιά σε κυβερνητικά κτήρια στην Τεχεράνη, με τις εικόνες να θυμίζουν τη γενικευμένη ταραχή του 2022, που πυροδοτήθηκε από τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί από τη θρησκευτική αστυνομία.
Η κατάρρευση του ριάλ, του εθνικού νομίσματος του Ιράν, αύξησε τις τιμές βασικών προϊόντων ενώ κυβερνητικές παρεμβάσεις εκτίναξαν στη συνέχεια το κόστος της βενζίνης και άλλων αγαθών.
Δύο στοιχεία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις διαμαρτυρίες:
Πρώτον ότι ξεκίνησαν από τους εμπόρους, τους «bazaaris» όπως ονομάζονται, μια τάξη που διαχρονικά θεωρείται πιστή στο καθεστώς.
Και δεύτερον, ότι πραγματοποιούνται εν μέσω εξωτερικών παρεμβάσεων, με τον Τραμπ να προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ θα επέμβουν στρατιωτικά αν οι ιρανικές αρχές σκοτώσουν διαδηλωτές.
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν προέτρεψε σήμερα τον Αμερικανό πρόεδρο να επικεντρωθεί στα προβλήματα των ΗΠΑ και να μην παρεμβαίνει στις υποθέσεις της.
Ο ρόλος των μπαζάαρι
Οι διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν από την Τεχεράνη και τους καταστηματάρχες στο Μεγάλο Παζάρι, ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, που διαμαρτύρονταν για τη μεγάλη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος.
Πλέον στις κινητοποιήσεις, που έχουν εξαπλωθεί και σε άλλες ιρανικές πόλεις, συμμετέχουν άνθρωποι από διάφορους χώρους, στην πλειονότητά τους νεαροί άνδρες.
Πρόκειται για τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έχουν ξεσπάσει στο Ιράν μετά από αυτές που έγιναν μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, έπειτα από τη σύλληψή της από την αστυνομία ηθών.
Αυτή τη φορά ήταν η τάξη των εμπόρων που διαχρονικά θεωρείται πιστή στο καθεστώς που αποφάσισε να ξεσηκωθεί.
Ιστορικά οι έμποροι διαδραμάτισαν κομβικό ρόλο στις εξελίξεις στο Ιράν, κινώντας τα νήματα στις πιο κρίσιμες καμπές της. Ηταν εκείνοι που υποστήριξαν τη θεοκρατία το 1979, παρέχοντας την απαραίτητη οικονομική στήριξη που οδήγησε στην ανατροπή του σάχη και την επαναφορά του Χομεϊνί.
Οι φόβοι για ένα νέο πόλεμο
Παράλληλα εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι επώδυνες κυρώσεις και η πιθανότητα ενός νέου πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, έχουν προκαλέσει πανικό στο κράτος και ανησυχία στον πληθυσμό.
Εξ ου και πολίτες σε περισσότερες από 100 πόλεις έχουν βγει στους δρόμους με το καθεστώς να απαντά για μία ακόμη φορά σκληρή καταστολή αντί για ουσιαστικό διάλογο
Η ΜΚΟ Iran Human Rights (IHRNGO), με έδρα τη Νορβηγία, έκανε λόγο για τουλάχιστον 45 νεκρούς διαδηλωτές από την έναρξη των κινητοποιήσεων, ανάμεσά τους οκτώ παιδιά. Παράλληλα, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν τραυματιστεί, ενώ περισσότερα από 2.000 άτομα έχουν συλληφθεί.
Στις διαδηλώσεις ακούστηκαν συνθήματα που παραπέμπουν ανοιχτά σε αλλαγή καθεστώτος. Ορισμένοι διαδηλωτές φαίνεται να ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του εξόριστου πρίγκιπα διαδόχου Ρεζά Παχλεβί, με συνθήματα όπως «Αυτή είναι η τελευταία μάχη, ο Παχλεβί θα επιστρέψει».
Ο ίδιος, μέσω αναρτήσεων στην πλατφόρμα Χ, κάλεσε τους Ιρανούς να ενωθούν και να διεκδικήσουν συλλογικά τα αιτήματά τους, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Ξύπνα, Ιράν».
Μήνυμα με πολλούς αποδέκτες από τον Χαμενεΐ
Αποκαλυπτικές για το πόσο έχει τρομάξει το καθεστώς από το κύμα διαδηλώσεων είναι οι δηλώσεις του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την Παρασκευή (9/1) για έξωθεν παράγοντες που θέλουν την αποσταθεροποίηση της χώρας, ενώ σφοδρά ήταν τα πυρά που εξαπέλυσε κατά του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο 88χρονος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, σε ομιλία του που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση υποστήριξε ότι «υπάρχουν κάποιοι ταραχοποιοί» που, όπως είπε, επιδιώκουν να ευχαριστήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ προκαλώντας ζημιές σε δημόσιες περιουσίες.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν πρόκειται να ανεχθεί μισθοφόρους που ενεργούν για λογαριασμό ξένων», στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι σε όσους κατηγορούνται για υπονόμευση της χώρας.
Ο Χαμενεΐ, που φοβάται ότι θα έχει την τύχη του Μπασάρ Αλ Άσαντ της Συρίας, απηύθυνε, επίσης, μήνυμα προς τον Ντόναλντ Τραμπ, καλώντας τον να επικεντρωθεί στα εσωτερικά προβλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών και να μην παρεμβαίνει στις υποθέσεις του Ιράν.
Ειδικά για τον πρόεδρο των ΗΠΑ υποστήριξε ότι: «Τα χέρια του είναι βαμμένα με το αίμα χιλιάδων Ιρανών. Στον πόλεμο των δώδεκα ημερών, πάνω από 1.000 συμπατριώτες μας —εκτός από τους διοικητές, τους επιστήμονες και τους αξιωματούχους, από τους απλούς ανθρώπους— μαρτύρησαν. Αυτό το άτομο είπε: «Έδωσα την εντολή. Έτσι, ομολόγησε ότι τα χέρια του είναι βαμμένα με το αίμα των Ιρανών», τόνισε.
Νωρίτερα η ιρανική κρατική τηλεόραση ανακοίνωσε ότι βλέπει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ πίσω από τις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη χώρα ισχυριζόμενη ότι «τρομοκράτες πράκτορες» από τις δύο αυτές χώρες πυροδότησαν τη βία.
Τραμπ: «Το ιρανικό καθεστώς έχει χάσει τον έλεγχο της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης»
Από την πλευρά του ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, που δεν απέκλεισε ένα νέο χτύπημα σε βάρος του Ιράν, δημοσίευσε ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ισχυριζόμενος ότι το καθεστώς έχει χάσει τον έλεγχο της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του, αφού εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους εκεί.
Συγκεκριμένα ο Αμερικανός πρόεδρος κοινοποίησε ένα βίντεο στο Truth Social από το Kanal 13 με τη λεζάντα: «Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι διαδηλώνουν: Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν υπό τον έλεγχο των διαδηλωτών, οι δυνάμεις του καθεστώτος αποχωρούν».
Το βίντεο, η αξιοπιστία του οποίου δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, δείχνει πλήθη συγκεντρωμένα σε αυτό που ισχυρίζεται ότι είναι η πόλη Μασχάντ. Το βίντεο ισχυρίζεται ότι οι διαδηλωτές έχουν καταλάβει την πόλη και ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν αποχωρήσει.
Το Kanal13 είναι ένα ανεξάρτητο αζερικό μέσο.
Το γεγονός μάλιστα ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση παρακολούθησης της κυβερνοασφάλειας Netblocks καθιστά δύσκολο να υπάρχει μία σαφής εικόνα για το τι γίνεται στο Ιράν αυτή τη στιγμή, τι έκταση έχουν πάρει οι διαδηλώσεις και πόσοι είναι οι νεκροί.
«Το Ιράν είναι πλέον αποσυνδεδεμένο εδώ και 12 ώρες» επεσήμανε η ΜΚΟ στον λογαριασμό της στο Χ, «σε μια προσπάθεια να καταπνιγεί το κίνημα διαμαρτυρίας».
Πηγή: cnn.gr