Γιατί μια κατάρρευση του Ιράν τρομάζει την Άγκυρα

Η κρίση στο Ιράν έδειξε με τον πιο ωμό τρόπο τα όρια τόσο της στρατιωτικής ισχύος όσο και της αυθόρμητης λαϊκής εξέγερσης. Ακόμη και εκτεταμένοι βομβαρδισμοί δεν μπορούν να ρίξουν ένα καθεστώς που διαθέτει σκληρό πυρήνα εξουσίας, πλήρη έλεγχο των μηχανισμών ασφαλείας και ετοιμότητα να χρησιμοποιήσει ακραία βία χωρίς δισταγμό.
Η ανύπαρκτη δημοφιλία του Ιρανικού καθεστώτος, δεν είναι αρκετη για να το ρίξει, όπως έχει αποδειχθεί -το κρίσιμο για την επιβίωση του, είναι η οργάνωση είναι το γεγονός ότι είναι φοβισμένο και άρα τρομερά επιθετικό και αποφασισμένο.
Οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν είχαν ένταση, μαζικότητα και πραγματικό κοινωνικό υπόβαθρο, αλλά στερήθηκαν το κρίσιμο στοιχείο που είναι η ενιαία ηγεσία και επίσης καθοριστικό θα ήταν το λειτουργικό δίκτυο στο εσωτερικό της χώρας, που είναι ανύπαρκτο. Όπως καταλαβαινουμε χωρίς τη δομή, το συντονισμό και χωρίς ανθρώπους επί του εδάφους που να μπορούν να μετατρέψουν την οργή σε πολιτική δύναμη, η εξέγερση ήταν καταδικασμένη.
Ο γιος του Σάχη, λειτουργούσε μεν ως βασικός πομπός μηνυμάτων προς τους διαδηλωτές, είχε όμως περιορισμένη ικανότητα κινητοποίησης, γιατί δεν διέθετε ανθρώπους επί του εδάφους για να οργανώσουν και να στηρίξουν τη διαδικασία. Για αυτόν τον λόγο, αυτή η φάση της εξέγερσης έκλεισε. Η καταστολή που επέβαλαν οι μουλάδες ήταν εξαιρετικά σκληρή, ίσως η πιο άγρια μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν αποκλείεται στο μέλλον να εμφανιστεί μια νέα εξέγερση, αυτη τη φορά περισσότερο οργανωμένη και δικτυωμένη και λιγότερο αυθόρμητη.
Το καθεστώς το γνωρίζει και γι’ αυτό επενδύει στον απόλυτο έλεγχο των πληροφοριών, δεν διστάζει να αποκοψει το λαό από το παγκόσμιο διαδίκτυο, γιατί στην πραγματικότητα αυτό που φοβάται δεν είναι τόσο τις διαδηλώσεις όσο τα δίκτυα πληροφοριων τα οποία και προσπαθεί να ελέγξει.
Οι εξελίξεις στο Ιράν δεν περιορίζονται εντός των συνόρων του, έχουν δημιουργήσει σοβαρούς κραδασμούς σε ολόκληρη την περιοχή και κυρίως στην Τουρκία και εξηγούμαι:
Η παρέμβαση Φινταν παραπέμπει στο «Μην ανοίξετε το κουτί της Πανδώρας»
«Μην πειράξετε το Ιράν, γιατί αν καταρρεύσει, η Τουρκία πληρώνει τον λογαριασμό πρώτη». Τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει ξεκάθαρα ότι η Τουρκία δεν υπερασπίζεται το ιρανικό καθεστώς αλλά τη δική της γεωπολιτική ασφάλεια. Η ενίσχυση κουρδικών αποσχιστικών δυναμικών είναι ίσως το κρισιμότερο για την Τουρκία.
Στο Ιράν ζουν εκατομμύρια Κούρδοι
Αν αποδυναμωθεί το ιρανικό κράτος, ανοίγει παράθυρο για αυτόνομες κουρδικές δομές και σύνδεση με PKK , YPG και άλλους κουρδικούς σχηματισμούς σε Ιράκ και Συρία -κάτι που για την Τουρκία είναι κόκκινη γραμμή υπαρξιακού τύπου.
Άρα, σε περίπτωση κατάρρευσης του Ιράν, το PKK αποκτά στρατηγικό βάθος, πρόσβαση σε όπλα και κυρίως ελεύθερο χώρο κινήσεων που θα οδηγούσε στη de facto σύνδεση των κουρδικών ζωνών σε Ιράν, Ιράκ και Συρία και στη διαμόρφωση ενός ενιαίου κουρδικού διαδρόμου. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο ανατρέπει πλήρως τις ισορροπίες στην περιοχή και αγγίζει τον πυρήνα της τουρκικής κρατικής συνοχής.
Αύξηση ισραηλινής και αμερικανικής παρουσίας δίπλα της
Η Άγκυρα δεν θέλει μόνιμες βάσεις, υπηρεσίες πληροφοριών, proxy δυνάμεις σε ένα Ιράν τύπου Λιβύης ή Συρίας. Ένα τέτοιο Ιράν θα λειτουργούσε ως προκεχωρημένο φυλάκιο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, ακριβώς δίπλα στην Τουρκία.
Απώλεια ρόλου ενδιάμεσου παίκτη
Η Τουρκία θέλει να συνομιλεί και με το Ιράν και με τη Δύση, να παίζει ρόλο μεσολαβητή -περιφερειακής δύναμης. Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν ακυρώνει αυτό το ρόλο και μετατρέπει την περιοχή σε πεδίο όπου άλλοι αποφασίζουν.
Την ίδια στιγμή, στη Συρία, η πίεση προς τις κουρδικές δυνάμεις εντείνεται. Οι Συριακές Δυνάμεις βρίσκονται ανάμεσα σε έναν συριακό στρατό που επιχειρεί να επανακτήσει έδαφος και σε μια Τουρκία που δεν κρύβει ότι θέλει να τελειώνει με κάθε μορφή κουρδικής αυτονομίας. Η στάση των ΗΠΑ παραμένει αμφίσημη, αφήνοντας τους Κούρδους εκτεθειμένους σε έναν πόλεμο φθοράς, ενώ η περιοχή κινείται ξανά προς μια εύθραυστη ισορροπία βίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Ιραν παραμένει κομβικός παίκτης στρατιωτικά, γεωπολιτικά, αλλά και ενεργειακά. Η επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές θα μπορούσε να αλλάξει τις παγκόσμιες ισορροπίες, όμως μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, με τεράστιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά τη σκληρή ρητορική, κανείς δεν επιθυμεί πραγματικά μια άμεση σύγκρουση.
Για τους υποστηρικτές του ιρανικού καθεστώτος στο όνομα του αντι-ιμπεριαλισμου
Οι λογικές αυτές δεν υπερασπιζονται ένα κράτος στο όνομα της αντίθεσης στον ιμπεριαλισμό , καθώς ενα καθεστώς μπορεί να είναι ταυτόχρονα αντίπαλος της Δύσης αλλά και σκληρός καταπιεστής του λαού του, όπως ακριβώς στην περίπτωση του Ιράν.
Και σε αυτή την περίπτωση, η υποστήριξη της κοινωνίας δεν ταυτίζεται, με τον ιμπεριαλισμό αλλά με το αυτονόητο, δηλαδή το δικαίωμα των ανθρώπων να μην ζουν υπό φόβο.
*Δημοσιογράφος