Γιατί μερικοί αντέχουν το κρύο περισσότερο από άλλους

Παρά τη δημοσιότητα γύρω από τα οφέλη της κολύμβησης σε κρύο νερό για την ψυχική υγεία, τα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα και βασίζονται κυρίως σε μεμονωμένες περιπτώσεις
Οι παγοκολυμβήσεις και τα ice baths μετά την προπόνηση έχουν γίνει δημοφιλή, ιδιαίτερα μεταξύ επαγγελματιών αθλητών. Ωστόσο, για τους περισσότερους ανθρώπους που προσπαθούν να διατηρήσουν τη φυσική τους κατάσταση τον χειμώνα, το κρύο μπορεί να είναι εξίσου σκληρό όσο και αναζωογονητικό.
Η Ματίλντα Χέι, ερασιτέχνις κολυμβήτρια, δεν έχει δίλημμα ανάμεσα σε θερμαινόμενη πισίνα και κολύμβηση σε παγωμένα ανοιχτά νερά. Όπως λέει στο BBC, όταν δοκίμασε κολύμβηση σε φυσικό, κρύο νερό, άντεξε μόνο λίγα λεπτά. «Η αδελφή μου μένει μέσα πολύ περισσότερο από μένα. Απλώς νομίζω ότι αντέχουμε το κρύο διαφορετικά», αναφέρει.
Παρά τη δημοσιότητα γύρω από τα οφέλη της κολύμβησης σε κρύο νερό για την ψυχική υγεία, τα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα και βασίζονται κυρίως σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει: είναι κάποιοι άνθρωποι πραγματικά πιο ανθεκτικοί στο κρύο;
Πώς το κρύο επηρεάζει την απόδοση
Οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τη μυϊκή λειτουργία. Οι μύες συσπώνται πιο αργά, μειώνεται η ικανότητα για εκρηκτική κίνηση και περιορίζεται η συνολική παραγόμενη δύναμη — κάτι που μπορεί να βελτιωθεί με σωστή προθέρμανση.
Η αντοχή στο κρύο εξαρτάται από παράγοντες όπως η γενετική, το υποδόριο λίπος και το μέγεθος του σώματος. Μία θεωρία υποστηρίζει ότι όταν το σώμα ψύχεται, μειώνεται ο ρυθμός απελευθέρωσης ενέργειας στα μυϊκά κύτταρα.
Παράλληλα, η άσκηση στο κρύο έχει συνδεθεί με οφέλη όπως καλύτερη καρδιακή υγεία, ενίσχυση του ανοσοποιητικού και μετατροπή του λευκού λίπους σε καφέ λίπος, γεγονός που συμβάλλει στην απώλεια βάρους. Εφόσον γίνεται με ασφάλεια, μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη.
Το «γονίδιο της ταχύτητας»
Περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους δεν διαθέτει την πρωτεΐνη α-ακτινίνη-3 (α-actinin-3), η οποία βρίσκεται στις μυϊκές ίνες ταχείας συστολής. Η πρωτεΐνη αυτή συνδέεται με εκρηκτική δύναμη και γρήγορη αποκατάσταση. Η απουσία της ρίχνει φως στην εξελικτική μας ιστορία και εξηγεί γιατί κάποιοι αθλητές διαπρέπουν στο κρύο, ενώ άλλοι δυσκολεύονται.
Οι σκελετικοί μύες αποτελούνται από δύο τύπους ινών: βραδείας (slow-twitch) και ταχείας συστολής (fast-twitch). Οι πρώτες είναι υπεύθυνες για αντοχή και αερόβια δραστηριότητα, διατηρούν το σώμα σε στάση και λειτουργούν συνεχώς σε χαμηλή ένταση. Οι δεύτερες ενεργοποιούνται σε εκρηκτικές κινήσεις, όπως σπριντ ή άλματα, αλλά κουράζονται πιο γρήγορα.
Στους κορυφαίους αθλητές, έως και το 80% των μυϊκών ινών μπορεί να είναι ενός τύπου — είτε βραδείας είτε ταχείας συστολής — κάτι που καθορίζεται από τη γέννηση και δεν αλλάζει με την άσκηση.
Η διαφορά μπορεί να γίνει αντιληπτή αν συγκρίνει κανείς το σκούρο κρέας κοτόπουλου (πλούσιο σε βραδείες ίνες και μυοσφαιρίνη) με το λευκό στήθος (πλούσιο σε ταχείες ίνες).
Ρίγος και θερμορύθμιση
Όταν κρυώνουμε, οι ταχείες μυϊκές ίνες συσπώνται γρήγορα και επαναλαμβανόμενα — το γνωστό ρίγος — παράγοντας θερμότητα με ενεργοβόρο τρόπο. Αντίθετα, οι βραδείες ίνες συμβάλλουν στη σταθερή παραγωγή θερμότητας μέσω του μυϊκού τόνου.
Η πρωτεΐνη α-ακτινίνη-3 απουσιάζει πλήρως σε περίπου 1,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η γενετική αυτή μετάλλαξη εμφανίστηκε στους πληθυσμούς που μετανάστευσαν από την Αφρική προς την Ευρώπη πριν από περίπου 50.000 χρόνια και ενδέχεται να προσέφερε πλεονέκτημα σε ψυχρότερα κλίματα, επιτρέποντας πιο αποδοτική παραγωγή θερμότητας με μικρότερη ενεργειακή σπατάλη.
Η συγκεκριμένη γονιδιακή παραλλαγή είναι λιγότερο συχνή σε πληθυσμούς θερμών περιοχών (1% σε Κενυάτες και Νιγηριανούς) και πιο συχνή σε πληθυσμούς ψυχρότερων περιοχών (18% σε Καυκάσιους, 25% σε Ασιάτες).
Το καφέ λίπος
Πέρα από τους μύες, σημαντικό ρόλο παίζει και το καφέ λίπος, το οποίο παράγει θερμότητα χωρίς ρίγος. Η έκθεση στο κρύο ενεργοποιεί το καφέ λίπος και μπορεί να συμβάλει σε απώλεια βάρους. Ωστόσο, η άσκηση φαίνεται να περιορίζει αυτή τη δράση, πιθανόν επειδή το σώμα παράγει ήδη αρκετή θερμότητα.
Κρύο και επιδόσεις
Παρά τις δυσκολίες, η σωστή προθέρμανση επιτρέπει στο σώμα να προσαρμοστεί. Μάλιστα, οι καλύτεροι χρόνοι μαραθωνίου καταγράφονται συχνά σε χαμηλές θερμοκρασίες, καθώς το κρύο βοηθά στην αποβολή της παραγόμενης θερμότητας.
Ωστόσο, το κρύο μπορεί να επιδεινώσει το άσθμα που προκαλείται από την άσκηση — πρόβλημα που επηρεάζει πάνω από το 35% των αθλητών των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Ο ψυχρός αέρας είναι λιγότερο υγρός και μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη αντίδραση στους πνεύμονες.
Το συμπέρασμα
Η αντοχή στο κρύο δεν είναι ίδια για όλους. Γενετικοί παράγοντες, μυϊκή σύσταση και σύσταση λίπους παίζουν καθοριστικό ρόλο. Για κάποιους, η παγωμένη θάλασσα τα χαράματα μπορεί να είναι πρόκληση που αντέχεται. Για άλλους, μια θερμαινόμενη πισίνα παραμένει η πιο ρεαλιστική επιλογή.
Πηγή: protothema.gr