Βουλευτική ασυλία και καταγγελία: Τι ισχύει ακόμη κι αν αποσυρθεί

Σαφές είναι το συνταγματικό πλαίσιο σε σχέση με τη βουλευτική ασυλία και τις προϋποθέσεις ποινικής δίωξης εν ενεργεία βουλευτή, όπως ανέφερε ο δικηγόρος Θανάσης Αθανασίου, μιλώντας στο Μεσημέρι και Κάτι, με αφορμή την υπόθεση που αφορά τον βουλευτή Νίκο Σύκα.
Όπως εξήγησε, όσο ένας βουλευτής κατέχει τη βουλευτική του έδρα, δεν μπορεί να διωχθεί ποινικά ούτε να διερευνηθεί οποιοδήποτε αδίκημα εις βάρος του, εάν προηγουμένως δεν αρθεί η βουλευτική του ασυλία. Εξαίρεση αποτελεί μόνο η περίπτωση σύλληψης επ’ αυτοφώρω για αδίκημα που επισύρει ποινή φυλάκισης άνω των πέντε ετών.
Σε κάθε άλλη περίπτωση, τόνισε, απαιτείται άρση της ασυλίας, διαδικασία που προβλέπεται ρητά στο άρθρο 83 του Συντάγματος. Σύμφωνα με τον κ. Αθανασίου, μόνο ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας έχει το δικαίωμα να αποταθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητώντας την άρση της βουλευτικής ασυλίας.
Ακόμη και εάν ο ίδιος ο βουλευτής δεν φέρει ένσταση, το Ανώτατο Δικαστήριο, όπως ανέφερε, οφείλει να εξετάσει δικαστικά κατά πόσο η άρση της ασυλίας εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Πρόκειται, όπως σημείωσε, για εξαιρετικά σπάνια διαδικασία, η οποία έχει εφαρμοστεί μόλις τέσσερις φορές από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τελευταίες περιπτώσεις άρσης ασυλίας ήταν του Ανδρέα Θεμιστοκλέους το 2016 και του Σαρίκα ένα χρόνο νωρίτερα, ενώ προηγούμενα περιστατικά καταγράφηκαν το 1984 και το 1961.
Σε περίπτωση που το Ανώτατο Δικαστήριο εγκρίνει την αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα, τότε οι αρμόδιες αρχές μπορούν να προχωρήσουν σε πλήρη διερεύνηση του αδικήματος, όπως ακριβώς θα συνέβαινε για οποιονδήποτε πολίτη.
Ερωτηθείς κατά πόσο η απόσυρση καταγγελίας επηρεάζει τη διαδικασία, ο κ. Αθανασίου υπενθύμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κυρώσει από το 2017 τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, μέσω της οποίας θεσπίστηκε νομοθεσία για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για σοβαρά αδικήματα, και από τη στιγμή που το κράτος λάβει γνώση καταγγελίας, έχει υποχρέωση να προχωρήσει στη διερεύνησή της, ανεξαρτήτως πιθανής μεταγενέστερης απόσυρσης. Σε περίπτωση καταχώρησης ποινικής υπόθεσης, η απόσυρση του παραπόνου μπορεί να γίνει μόνο με επιστολή προς τον Γενικό Εισαγγελέα, ο οποίος, βάσει του άρθρου 113 του Συντάγματος, έχει την αποκλειστική εξουσία διακοπής ποινικής διαδικασίας.
Ο κ. Αθανασίου υπογράμμισε ότι η άρση της ασυλίας δεν επαφίεται στη βούληση του βουλευτή, αλλά αποτελεί καθαρά δικαστική πράξη που εξετάζεται από το Ανώτατο Δικαστήριο, με μοναδικό κριτήριο το δημόσιο συμφέρον.
Αναφερόμενος στην αποτροπή τέτοιων φαινομένων, ο δικηγόρος σημείωσε ότι αυτή επιτυγχάνεται τόσο μέσω προληπτικών μέτρων, όπως διατάγματα απομάκρυνσης του κατηγορούμενου από το θύμα και απαγόρευση επικοινωνίας, όσο και, κυρίως, μέσω της επιβολής ποινών σε περίπτωση καταδίκης.
Παρότι τα στατιστικά στοιχεία καταγράφουν υψηλούς αριθμούς υποθέσεων ενδοοικογενειακής βίας, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Κύπρος κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, επισημαίνοντας ότι με μεγαλύτερη συνέπεια στην εφαρμογή των ποινών, τα φαινόμενα αυτά μπορούν να περιοριστούν περαιτέρω.
Τέλος, αναφέρθηκε στο φαινόμενο θυμάτων που μετανιώνουν για τις καταγγελίες τους, επισημαίνοντας ότι αυτό συχνά οφείλεται σε ψυχολογικούς και κοινωνικούς λόγους, όπως η ύπαρξη παιδιών, μακροχρόνιες σχέσεις ή συναισθηματικοί δεσμοί. Διευκρίνισε ωστόσο ότι η νομοθεσία δεν κάνει διάκριση ως προς το φύλο των θυμάτων, αν και παρέχει αυξημένη προστασία στις γυναίκες, λόγω της ιστορικά μεγαλύτερης έκθεσής τους σε τέτοια φαινόμενα βίας.
Διαβάστε επίσης: Δίπλαρος: Καμία ανοχή σε καταγγελίες -Υπάρχει το τεκμήριο της αθωότητας