Αυτός ο κόσμος που αλλάζει…

Εκείνο το τραγούδι του Αλκίνοου Ιωαννίδη «Αυτός ο κόσμος που αλλάζει» έμεινε κολλημένο στο μυαλό σαν βελόνα σε παλιό πικάπ. Θα μου πεις κάθε χρόνο είμαστε τόσο μίζεροι που έπρεπε να ανασύρουμε το άσμα του συμπατριώτη μας; Όχι, αλλά το 2025, ήταν όμως μια χρονιά αλλόκοτη, διαφορετική. Ήταν σαν ένα τέλος μιας παλιάς εποχής και το ξεκίνημα μιας νέας, άγνωστης. Θες ο Τραμπ που ξαναβγήκε στην εξουσία και αλωνίζει δεξιά και αριστερά; Θες οι προθέσεις του κοινού για αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό, όπως το γνωρίζαμε τόσα χρόνια; Θες οι κοσμογονικές αλλαγές που ζούμε με την Τεχνητή Νοημοσύνη που πλέον άρχισε να ορίζει τη ζωή μας θετικά και αρνητικά, με αποτέλεσμα να μην ξέρουμε τι είναι αλήθεια και τι ψέμα; Ένα είναι το σίγουρο. Το 2025 μας βρήκε κουβαλώντας όλες τις πολιτικές εκκρεμότητες της προηγούμενης χρονιάς, σαν βαλίτσες που κανείς δεν θέλει να ανοίξει. Εκλογές που δεν έλυσαν προβλήματα αλλά τα ανακύκλωσαν. Κυβερνήσεις που υπόσχονται «σταθερότητα» σε έναν κόσμο που τρέμει από αστάθεια. Αντιπολιτεύσεις που φωνάζουν χωρίς να πείθουν και πολίτες που έχουν κουραστεί να διαλέγουν το «λιγότερο κακό» λες και παίζουμε με τα μαθηματικά στην πρώτη τάξη γυμνασίου. Ή πάμε σε αντίθετες επιλογές, σε εκείνους τους άλλους που είναι το άγνωστο με βάρκα την ελπίδα.
Ζούμε σε ένα τέλος εποχής. Εκείνο το τέλος, όπου ο πολιτικός λόγος έχει απλοποιηθεί τόσο, ώστε να χωρά σε συνθήματα, και η οργή έχει γίνει το πιο εύκολο πολιτικό νόμισμα. Ένα είναι το σίγουρο. Πως οδηγούμαστε πλέον στα άκρα. Ποια είναι αυτά; Ουδείς μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα. Πόσο θα διαρκέσουν και πόση ζημιά θα μας κάνουν; Φαίνεται πως ούτε αυτό το ξέρουμε, κι αυτό γιατί δεν ξέρουμε πόσο… άκρα είναι, αφού πλέον δεν έρχονται με μπότες και στολές, αλλά με hashtags, αλγόριθμους και κράξιμο του συστήματος που χωράει σε 280 χαρακτήρες. Δεν χρειάζεται να πείσεις, αρκεί να θυμώσεις.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα στον θυμό και στην εξάντληση, μπαίνει κι ο παράγοντας της τεχνολογίας, ο οποίος έρχεται να μας μπερδέψει ακόμη περισσότερο. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εδώ, γράφει, απαντά, προβλέπει, προτείνει. Και εμείς την εμπιστευόμαστε τυφλά και πλέον εννοείται πως φταίει ο αλγόριθμος, όπως κάποτε έφταιγε το σύστημα.
Το πρόβλημα εν τέλει δεν είναι ότι οι μηχανές γίνονται πιο έξυπνες. Το πρόβλημα είναι ότι εμείς δείχνουμε όλο και λιγότερη διάθεση να είμαστε. Να διασταυρώσουμε, να μάθουμε να ενημερωθούμε σωστά. Γι’ αυτό και σε αυτή την αλλόκοτη κανονικότητα, τίποτα δεν μοιάζει πια δεδομένο, ούτε οι συμμαχίες, ούτε οι αξίες, ούτε καν η ίδια η αλήθεια και μοιάζουν όλα ρευστά, προσωρινά, αναλώσιμα. Σήμερα χειροκροτούμε, αύριο αποδομούμε. Αυτό που δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμη είναι κατά πόσον τελικά αυτός ο κόσμος που αλλάζει μας τρομάζει, όχι επειδή είναι καινούργιος, αλλά επειδή δεν είμαστε σίγουροι αν έχουμε θέση μέσα του ως ενεργοί πολίτες ή απλώς ως θεατές. Αν θα τον διαμορφώσουμε ή αν θα τον αφήσουμε να μας προσπεράσει. Γιατί ο κόσμος αλλάζει, κι εμείς ακόμα αναρωτιόμαστε αν φταίει το σύστημα ή απλώς η απουσία μας.