Αυξάνονται οι απάτες για συναλλαγές με κάρτες

Οι απάτες με κάρτες πληρωμών εξελίσσονται διαρκώς, ακολουθώντας τον ρυθμό της τεχνολογικής προόδου και εκμεταλλευόμενες τόσο την εμπιστοσύνη όσο και την έλλειψη γνώσεων των χρηστών. Τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Κεντρική Τράπεζα για το πρώτο εξάμηνο του 2025 καταδεικνύουν ότι οι πληρωμές με κάρτα αποτελούν το πλέον διαδεδομένο μέσο πληρωμής που υπόκειται σε απάτη, τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους.
Σε απόλυτους όρους, στην Κύπρο τα περισσότερα περιστατικά απάτης στις συναλλαγές προέκυψαν από πληρωμές με κάρτα, αντιπροσωπεύοντας το 92% του συνόλου, και έφτασαν περίπου τις 15.000 περιπτώσεις το πρώτο εξάμηνο του 2025. Ο αριθμός των περιστατικών απάτης που αφορούσαν τα υπόλοιπα μέσα πληρωμής κυμάνθηκε σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, γύρω στις 1.000 συναλλαγές. Σημειώνεται ότι δεν καταγράφηκε κανένα περιστατικό απάτης σε συναλλαγές που αφορούσαν επιταγές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο συνολικός όγκος των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές το πρώτο εξάμηνο του 2025 αυξήθηκε κατά 30%, φτάνοντας τις 16.000 συναλλαγές, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024, ενώ η συνολική τους αξία αυξήθηκε κατά 66%, αγγίζοντας σχεδόν τα €4 εκατ. για την ίδια περίοδο.
Το υψηλότερο μερίδιο περιστατικών απάτης που προέκυψαν από πληρωμές με κάρτα στην Κύπρο (92%), έναντι της ζώνης του ευρώ (81%), αποδίδεται στη συχνότερη χρήση καρτών πληρωμής στη χώρα. Στην Κύπρο, η μεγαλύτερη αύξηση στον συνολικό όγκο των περιστατικών απάτης από το πρώτο εξάμηνο του 2024 στο πρώτο εξάμηνο του 2025 καταγράφηκε στις πληρωμές με κάρτα, με αύξηση ύψους 30%, ενώ στη ζώνη του ευρώ ο συνολικός όγκος των περιστατικών απάτης στις πληρωμές με κάρτα παρέμεινε σχετικά σταθερός την ίδια περίοδο.
Είναι αξιοσημείωτο, όπως αναφέρει η Κεντρική Τράπεζα, ότι οι πληρωμές με πιστωτική κάρτα φαίνεται να επηρεάζονται συχνότερα από απάτες σε σύγκριση με τις πληρωμές με χρεωστική κάρτα. Συγκεκριμένα, διαχωρίζοντας τις πληρωμές ανά τύπο κάρτας, το ποσοστό απάτης στις πληρωμές με πιστωτική κάρτα το πρώτο εξάμηνο του 2025 (0,017%) ήταν υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό στις πληρωμές με χρεωστική κάρτα (0,012%). Το γεγονός αυτό αποδίδεται στο ότι οι πιστωτικές κάρτες συνήθως προσφέρουν υψηλότερα όρια δαπανών, γεγονός που τις καθιστά ελκυστικότερο στόχο για τους δράστες απάτης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μορφές απάτης διαφέρουν ανά μέσο πληρωμής. Η χειραγώγηση του πληρωτή από τον δράστη της απάτης (δηλαδή η εξαπάτηση των κατόχων λογαριασμών ώστε να πραγματοποιήσουν πληρωμή προς τον δράστη) αποτέλεσε τη βασικότερη μορφή απάτης στις μεταφορές πιστώσεων, αντιπροσωπεύοντας το 59% του συνολικού όγκου, με το υπόλοιπο 41% να αποδίδεται σε μη εγκεκριμένες συναλλαγές πληρωμής, όπως η κλοπή προσωπικών στοιχείων.
Αντίθετα, οι μη εγκεκριμένες συναλλαγές πληρωμής – όπως η κλοπή στοιχείων κάρτας, η απώλεια ή η κλοπή κάρτας – αποτέλεσαν τη βασικότερη μορφή απάτης στις πληρωμές με κάρτα, καλύπτοντας το 97% του συνολικού όγκου, καθώς και στις πληρωμές με ηλεκτρονικό χρήμα, όπου αντιπροσώπευσαν το 100% των περιστατικών.
Παρότι η πλειονότητα των συνολικών συναλλαγών στην Κύπρο αφορά εγχώριες πληρωμές – δηλαδή συναλλαγές στις οποίες τόσο η τράπεζα του πληρωτή όσο και η τράπεζα του δικαιούχου βρίσκονται στην Κύπρο – η πλειονότητα των περιστατικών απάτης αφορά διασυνοριακές πληρωμές, όπου η τράπεζα του πληρωτή είναι στην Κύπρο και η τράπεζα του δικαιούχου στο εξωτερικό.
Η Κεντρική Τράπεζα αναφέρει ότι τα περιστατικά απάτης στις διασυνοριακές πληρωμές ήταν σημαντικά υψηλότερα από εκείνα των εγχώριων πληρωμών για όλα τα μέσα πληρωμής το πρώτο εξάμηνο του 2025. Ειδικότερα, τα περιστατικά απάτης στις πληρωμές με κάρτα ήταν 24 φορές πιο πιθανό να προκύψουν σε διασυνοριακές πληρωμές σε σύγκριση με τις εγχώριες πληρωμές στην Κύπρο.
Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται, σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, στα διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια που ισχύουν στις διάφορες δικαιοδοσίες, καθώς και στην ανεπαρκή διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ τραπεζών και λοιπών εμπλεκόμενων φορέων για την αντιμετώπιση της απάτης.