Το ελληνικό έθνος γιορτάζει αυριο την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 όπου η ιστοριογραφία την τοποθετεί χρονολογικά την 25η Μαρτίου. Παράλληλα σε λίγες μέρες, την 1η Απριλίου, ο Κυπριακός Ελληνισμός τιμά την έναρξη του Εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ. Λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν πως αρχικά υπήρχαν σκέψεις όπως ο αγώνας της ΕΟΚΑ ξεκινήσει συμβολικά την 25η Μαρτίου 1955. Ωστόσο στο ημερολόγιο του Γεώργιου Γρίβα Διγενή, αποκαλύπτονται οι λόγοι που ο αρχικός σχεδιασμός εγκαταλείφθηκε για συγκεκριμένους επιχειρησιακούς λόγους.
Σύμφωνα με το κείμενο, η απόφαση για αναβολή της έναρξης του αγώνα λήφθηκε μετά από εισηγήσεις και εκτιμήσεις που σχετίζονταν κυρίως με ζητήματα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων. Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος φέρεται να έκλεινε προς τις 25 Μαρτίου, πρόταση με την οποία είχε επιφυλάξεις ο Αζίνας με τον Γρίβα να αποδέχεται τελικά την αλλαγή.
Ακολουθεί το απόσπασμα
«Και εγώ επίσης είπον εις Αρχιεπίσκοπον ότι δεν θα έπρεπε από τούδε να ορισθή οριστικώς η 25 Μαρτίου διότι η μετάθεσις της ημερομηνίας ενεργείας μέχρι τότε έχει τα εξής μειονεκτήματα.
(1) Κίνδυνος μη τηρήσεως μυστικότητος μέχρι τότε όλων των κινήσεών μας, και συνεπώς κινδυνεύομεν να χάσωμεν το πλεονέκτημα αιφνιδιασμού, όπερ εξασφαλίζει κατά 90% την επιτυχίαν μας. Μέχρι σήμερον οι Άγγλοι δεν έχουν λάβει μέτρα προφυλάξεως των από ημετέραν ενέργειαν καθ’ όσον όλα τα Κυβερνητικά καταστήματα και γραφεία είναι τελείως αφρούρητα και αυτά ακόμη τα στρατιωτικά ελάχιστα φυλάσσονται ώστε ηδυνήθημεν να τα πλησιάσωμεν νυκτός.
(2) Πρέπει να επωφεληθώμεν του χειμώνος όστις είναι υπέρ ημών από απόψεως καιρικών συνθηκών (βροχή, χιών, κ.λπ.) αλλά και από απόψεως μεγαλυτέρων νυκτών αι οποίαι αποκρύπτουν κινήσεις και ενεργείας μας».
Η τελική απόφαση για αλλαγή της ημερομηνίας φαίνεται να ελήφθη με γνώμονα την καλύτερη οργάνωση και τη διασφάλιση του αιφνιδιασμού, που αποτέλεσε βασικό στοιχείο της επιτυχίας των πρώτων ενεργειών της ΕΟΚΑ.
Ο αγώνας τελικά ξεκίνησε την 1η Απριλίου 1955, ημερομηνία που έμελλε να καταγραφεί με χρυσά γράμματα στην σύγχρονη ιστορία της Κύπρου.
Αποκάλυψη του Γρίβα: Γιατί ο αγώνας της ΕΟΚΑ δεν ξεκίνησε την 25η Μαρτίου 1955
Το ημερολόγιο του Γεώργιου Γρίβα Διγενή αποκαλύπτει ότι η έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ δεν είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 25 Μαρτίου 1955. Η αλλαγή της ημερομηνίας αποφασίστηκε για λόγους ασφαλείας και επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, ώστε να διασφαλιστεί ο αιφνιδιασμός των Βρετανών. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος προτιμούσε την 25η Μαρτίου, αλλά ο Γρίβας και ο Αζίνας είχαν επιφυλάξεις λόγω της πιθανότητας διαρροής πληροφοριών και της καλύτερης αξιοποίησης των χειμερινών καιρικών συνθηκών και των μεγάλων νυχτών για την κάλυψη των επιχειρήσεων. Στο ημερολόγιο αναφέρεται ότι η μετάθεση της ημερομηνίας θα εξασφάλιζε τη διατήρηση του αιφνιδιασμού, καθώς μέχρι τότε οι Βρετανοί δεν είχαν λάβει μέτρα προφυλάξεως και τα κυβερνητικά και στρατιωτικά κτίρια ήταν ελάχιστα φυλασσόμενα. Η τελική απόφαση για την έναρξη του αγώνα την 1η Απριλίου 1955 λήφθηκε με γνώμονα την καλύτερη οργάνωση και τη διασφάλιση του αιφνιδιασμού, που θεωρήθηκε κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία των πρώτων ενεργειών της ΕΟΚΑ.
