Ανοδική πορεία σε απάτες πληρωμών, στα €4 εκ. το 1ο εξάμηνο 2025

Ο συνολικός όγκος των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές το πρώτο εξάμηνο του 2025 αυξήθηκε κατά 30% στις 16.000 συναλλαγές το πρώτο εξάμηνο του 2025, σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2024, ενώ η συνολική τους αξία αυξήθηκε κατά 66%, σε σχεδόν €4 εκατομμύρια για την ίδια περίοδο, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε τη Δευτέρα η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ).
Πρόκειται για τη δεύτερη σχετική έκθεση που δημοσιεύει η ΚΤΚ και καλύπτει τα περιστατικά απάτης στις πληρωμές, παρέχοντας μια επισκόπηση των περιστατικών απάτης στις πληρωμές για την Κύπρο. Τα περιστατικά απάτης περιλαμβάνουν μη εγκεκριμένες συναλλαγές πληρωμής και συναλλαγές πληρωμής που εκτελούνται ως αποτέλεσμα χειραγώγησης του πληρωτή.
Σύμφωνα με την ΚΤΚ, ο συνολικός όγκος και η αξία των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό στην Κύπρο από ότι στη ζώνη του ευρώ. Ενδεικτικά, στη ζώνη του ευρώ ο συνολικός όγκος το πρώτο εξάμηνο του 2025 παρέμεινε σε σχετικά σταθερά επίπεδα γύρω στα 9 εκ. συναλλαγές σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2024, ενώ η συνολική αξία αυξήθηκε ελαφρώς κατά 6% σε €1,7 δισ. για την ίδια περίοδο.
Ωστόσο, «τα περιστατικά απάτης στην Κύπρο εξακολουθούν να παραμένουν σε αποδεκτά επίπεδα τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους σε όλα τα μέσα πληρωμής, σε σύγκριση με το μέσο όρο της ζώνης του ευρώ», αναφέρει η ΚΤΚ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι πληρωμές με κάρτα αποτελούν το πλέον διαδεδομένο μέσο πληρωμής που υπόκειται σε απάτη (92%), ενώ η μεγαλύτερη αξία σε συναλλαγές απάτης προέρχεται κυρίως από τις μεταφορές πιστώσεων (54%) και ακολούθως από τις πληρωμές με κάρτα (45%) και έφτασαν τα €1,9 εκατομμύρια και €1,6 εκατομμύρια αντίστοιχα. Για τα υπόλοιπα μέσα πληρωμής, η αξία των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές κυμάνθηκε σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα (λιγότερο από €50.000).
Συγκεκριμένα, στην Κύπρο, η υψηλότερη μέση αξία συναλλαγών σε περιστατικά απάτης ανά μέσο πληρωμής για το πρώτο εξάμηνο του 2025 αφορούσε τις μεταφορές πιστώσεων (€5.472), η οποία μάλιστα ήταν υψηλότερη από τη μέση αξία των μεταφορών πιστώσεων γενικά (€4.496) στην Κύπρο για την ίδια περίοδο. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο ότι οι δράστες της απάτης στοχεύουν σε συναλλαγές υψηλής αξίας. Μάλιστα, η Κύπρος κατέγραψε μια από τις υψηλότερες μέσες αξίες περιστατικών απάτης στις μεταφορές πιστώσεων σε όλη τη ζώνη του ευρώ.
Οι μορφές απάτης φαίνεται να διαφέρουν ανά μέσο πληρωμής. Η βασικότερη μορφή απάτης για τις μεταφορές πιστώσεων αποτελεί η εξαπάτηση των κατόχων λογαριασμών για να πραγματοποιήσουν πληρωμές προς τον δράστη της απάτης (59%), ενώ σχεδόν το σύνολο των περιστατικών απάτης στις πληρωμές με κάρτα προκύπτει από κλοπή ή υπεξαίρεση ευαίσθητων δεδομένων πληρωμής (97%) του κατόχου της κάρτας από τον δράστη της απάτης.
Επίσης, όπως καταγράφεται στην έκθεση, τα περιστατικά απάτης των διασυνοριακών πληρωμών είναι πολύ περισσότερα από εκείνα των εγχώριων πληρωμών για όλα τα μέσα πληρωμής. Είναι αξιοσημείωτο ότι ήταν 24 φορές πιο πιθανόν να προκύψει περιστατικό απάτης σε διασυνοριακές πληρωμές με κάρτα παρά σε εγχώριες πληρωμές με κάρτα. Σύμφωνα με την ΚΤΚ, αυτό μπορεί να αποδοθεί στα διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια που διέπουν τις διαφορετικές δικαιοδοσίες των κρατών, καθώς επίσης και σε ανεπαρκή διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των τραπεζών και των ενδιαφερόμενων μερών που εμπλέκονται για την αντιμετώπιση της απάτης.
Επιπλέον, οι πληρωμές με πιστωτική κάρτα εμφανίζονται να επηρεάζονται πιο συχνά από απάτες σε σύγκριση με τις πληρωμές με χρεωστική κάρτα.
Η εφαρμογή κανόνων για την αυστηρή εξακρίβωση ταυτότητας πελάτη (SCA) φαίνεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην αποφυγή της απάτης για τις πληρωμές με κάρτα.
Παρόλο που οι πληρωμές με κάρτα πραγματοποιούνται πιο συχνά σε POSs με φυσική παρουσία (δηλ. στο κατάστημα) αντί διαδικτυακά, η πλειοψηφία των περιστατικών απάτης για τις πληρωμές με κάρτα αφορούσε σχεδόν εξ ολοκλήρου διαδικτυακές πληρωμές (97%) για την Κύπρο.
«Η απάτη μπορεί να λάβει πολλές μορφές, και εντοπίζοντας τα προειδοποιητικά σημάδια είναι κλειδί για την πρόληψη», σημειώνει η ΚΤΚ στην έκθεσή της, προσθέτοντας ότι το ανθρώπινο λάθος συχνά παραμένει ο πιο αδύναμος κρίκος.
«Στο σημερινό περίπλοκο οικονομικό προσκήνιο, η συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας στη μάχη ενάντια της απάτης. Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα πρέπει να αναγνωρίσουν τις αναδυόμενες απειλές, τις πιθανές επιπτώσεις και να συνεχίσουν να επενδύουν στην κατάλληλη ασφάλεια και τεχνολογίες παρακολούθησης καθώς η Κυπριακή Επιτροπή Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας, όπως επίσης και η κοινωνία ευρύτερα εντείνουν τις προσπάθειες τους για ενίσχυση των γνώσεων και συμπεριφορών των πολιτών, ενδυναμώνοντας την ενημέρωση και προωθώντας τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση», αναφέρει καταληκτικά.