Αιχμάλωτοι στον λαϊκισμό και τους αυτόκλητους σωτήρες

Δεν γνωρίζω πόσοι έχουν αντιληφθεί το πόσο επικίνδυνα μονοπάτια διανύει πλέον το πολιτικό σκηνικό στην Κύπρο. Εκείνο που είναι βέβαιο, όμως, είναι ότι τα αποτελέσματα αυτού του συλλογικού πολιτικού παραλογισμού που βιώνουμε καθημερινά δεν βρίσκονται στο μακρινό μέλλον. Είναι ανησυχητικά κοντά. Ο χρόνος κυλά αντίστροφα και μαζί του αδειάζει η κλεψύδρα μέχρι το στήσιμο των καλπών για τις βουλευτικές εκλογές. Από το δεύτερο μισό του έτους, δεν αποκλείεται η χώρα να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρά πολιτικά αδιέξοδα, από μια Βουλή κατακερματισμένη, μια πραγματική πολιτική Βαβυλωνία.
Ο θυμός είναι εξαιρετικά κακός σύμβουλος όταν καλείται να καθοδηγήσει πολιτικές συμπεριφορές, αποφάσεις και επιλογές. Δυστυχώς, σήμερα κυριαρχεί σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας. Μέσα σε αυτό το κλίμα αγανάκτησης, ανασφάλειας και απογοήτευσης βρίσκει εύφορο έδαφος να ανθίσει ο λαϊκισμός, αλλά και μια γενικευμένη πολιτική αταξία. Το είδαμε ήδη στις ευρωεκλογές. Ζούμε την πλήρη εκτύλιξη ενός πολιτικού παραλογισμού που όχι μόνο εκδηλώνεται απροκάλυπτα μπροστά στα μάτια μας, αλλά ξεπερνά πλέον και τα σύνορα της χώρας.
Το πολιτικό σύστημα, ωστόσο, αποδείχθηκε ανίκανο και απροετοίμαστο να αντιμετωπίσει τη μετατροπή του δημόσιου πολιτικού διαλόγου σε αρένα και τσίρκο. Σε μια μετεξέλιξη της πολιτικής ζωής σε θέατρο του παραλόγου. Αν διέθετε έγκαιρα τα απαραίτητα αντανακλαστικά, αν υπήρχε αυτοκριτική, θεσμική σοβαρότητα και πολιτικό θάρρος, ενδεχομένως να μην είχαμε φτάσει στο σημερινό σημείο αποσύνθεσης.
Δυστυχώς, ούτε το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα, με τους εκφραστές και τους πρωταγωνιστές του, φαίνεται ικανό να ανατρέψει αυτή την πορεία, ούτε και ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος διαθέτει την απαιτούμενη πολιτική ωριμότητα για να αντιληφθεί τι πραγματικά σημαίνει η επικράτηση στην πολιτική σκηνή των «κλόουν» των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, των ευκαιριακών δημαγωγών και των κάθε λογής πολιτικών τυχοδιωκτών που αυτοανακηρύχθηκαν επαναστάτες.
Το κομματικό σύστημα στην Κύπρο φέρει βαριές και αδιαμφισβήτητες ευθύνες. Ευθύνες τόσο για την άνοδο των λαϊκιστικών μορφωμάτων όσο και για τη γενικότερη απαξίωση της πολιτικής. Όταν το lifestyle και η εικόνα υπερισχύουν των πολιτικών θέσεων αρχής, όταν οι αξίες και οι ιδεολογικές σταθερές υποχωρούν μπροστά σε εύπεπτα συνθήματα, όταν ο φόβος του πολιτικού και κομματικού κόστους παραλύει τη λήψη αποφάσεων και οδηγεί σε πολιτικές ακροβασίες, τότε ναι — οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια στο χάος. Όταν, τέλος, η αποπολιτικοποίηση της πολιτικής επικρατεί έναντι των ιδεολογιών και των πολιτικών πυξίδων, το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι καταστροφικό.
Δεν υπάρχει τίποτα πιο επικίνδυνο από την ισοπεδωτική λογική που εξισώνει τα πάντα. Οι έννοιες δεξιά, αριστερά, κέντρο και οι συναφείς πολιτικοϊδεολογικοί προσδιορισμοί δεν είναι ξεπερασμένες. Αντιθέτως, αποτελούν πολιτικές ταυτότητες μέσα από τις οποίες παράγεται, δομείται και εφαρμόζεται η πολιτική. Η απόρριψή τους στο όνομα μιας δήθεν «υπερβατικής» πολιτικής οδηγεί απλώς σε μια χαοτική κατάσταση, ικανή να σύρει τη χώρα σε τρομακτικά και ενδεχομένως μη αναστρέψιμα αδιέξοδα.
Η αποσύνθεση του παραδοσιακού κομματικού συστήματος στην Κύπρο δεν ξεκίνησε σήμερα. Ακολούθησε μια μακρά εξελικτική πορεία φθοράς, απαξίωσης και αποσύνδεσης από την κοινωνία. Ο κατήφορος δεν είναι πρόσφατος· απλώς σήμερα βρισκόμαστε στη φάση της μέγιστης ταχύτητας προς την καταστροφή. Κάποιοι αδυνατούν ή αρνούνται να το αντιληφθούν. Δεν μπαίνουν καν στη διαδικασία του προβληματισμού, γιατί εδώ και πολύ καιρό τα πολιτικά μηνύματα δεν φτάνουν σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Ίσως έχουμε φτάσει στο σημείο όπου αυτή η πολιτική παραδοξότητα και ο παραλογισμός θα πρέπει πρώτα να κορυφωθούν για να μπορέσουν να εκτονωθούν. Ίσως όταν η μη ψήφιση ενός προϋπολογισμού οδηγήσει σε πάγωμα μισθών και πληρωμών. Ίσως όταν οι λαϊκίστικες προσεγγίσεις και η οχλοκρατία προκαλέσουν οικονομική ασφυξία, πολιτική απομόνωση και επικίνδυνη θεσμική αποσταθεροποίηση. Ίσως τότε επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την πολιτική, τη δημοκρατία και την ευθύνη του πολίτη. Ίσως όμως και όχι…