Έτσι γεννήθηκαν οι ψηφιακοί τιμωροί

Το φαινόμενο δεν είναι απλώς ενοχλητικό, είναι βαθιά προβληματικό και ενδεικτικό μιας κοινωνίας που έχει μπερδέψει την αποκάλυψη με τον σαματά, τη δικαιοσύνη με το θέαμα και την ευθύνη με τα «κλικ». Δεν πρόκειται για μια αθώα πράξη ενδιαφέροντος ή ευαισθησίας απέναντι στα κακώς έχοντα του τόπου. Πρόκειται για μια επικίνδυνη στρέβλωση της δημόσιας συζήτησης, όπου ο επικριτής ή αυτοανακηρυγμένος σωτήρας εκμεταλλευόμενος την σκανδαλοθηρική δίψα και την ελεύθερη πρόσβαση πλέον στο βήμα της έκφρασης έχει αποκτήσει τέτοιο εκτόπισμα που έφτασε σε σημείο να υποκαθιστά θεσμούς, διαδικασίες και, τελικά, την ίδια τη λογική.
Και να φανταστείτε είμαστε ακόμη στην αρχή. Σήμερα βλέπουμε να εμφανίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το δείγμα. Που όμως, αγκαλιάστηκε με πρωτοφανή ανταπόκριση και δεν άφησε αδιάφορα ούτε και τα ΜΜΕ τα οποία αναπαράγουν κάθε πορδή -για ευνόητους βέβαια λόγους-. Το φαινόμενο έχει πάρει απρόβλεπτες διαστάσεις. Τι θα γίνει αύριο που το δείγμα θα γίνει ο κανόνας;
Το μείζων θέμα είναι η παράκαμψη -όπως αναφέρω και πιο πάνω- των θεσμών, διαδικασιών και ακόμη της ίδιας της λογικής. Κάποια πιθανόν να έχουν βάση, και, με έστω αμφίβολα αποδεικτικά στοιχεία να χρήζουν διερεύνησης από τις αρμόδιες Αρχές. Τι γίνεται όμως και στην περίπτωση που απλά εξυπηρετούν σκοπιμότητες, αντιπάθειες και εκδικητικές τάσεις; Αμφότερες οι περιπτώσεις εκθέτουν πρόσωπα, τα οποία -αναφερόμενα πρόσωπα- καταδικάζουν κοινωνικά.
Τους αφήνουν -όπως λέμε- την τάτσα και άντε μετά να την ξεπλύνουν. Ενώ, οι επικριτές τους απολαμβάνουν την «δημοφιλία» από το βήμα που τους προσφέρεται από τα Μέσα για να εκφράσουν τις «αποκαλύψεις» τους. Και το κοινό αποχαυνωμένο τους παρακολουθεί με ευλάβεια ωσάν να είναι οι σωτήρες του. Και όλοι έχουν κοινά χαρακτηριστικά. Καθημερινές παρεμβάσεις ως άμεμπτοι, αμόλυντοι, ηθικολόγοι κριτές των πάντων. Το φωτοστέφανο τους λείπει.
Για να λέμε όμως τα πράγματα με το όνομα τους, η κατάσταση προφανώς οδηγήθηκε σε αυτό το σημείο εξαιτίας της έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η οποία γέννησε τους ψηφιακούς τιμωρούς.
Κι από την μία άκρη φτάσαμε στην άλλη.
Το φαινόμενο το βλέπουμε άλλωστε καθημερινά κι από ανθρώπους του περίγυρου και της διπλανής πόρτας. Εμφανίζεται μια φιγούρα που παρουσιάζεται ως παντογνώστης. Γνωρίζει τα πάντα, βλέπει τα πάντα, καταγγέλλει τα πάντα. Χωρίς θεσμικό ρόλο, χωρίς λογοδοσία, χωρίς να υπόκειται σε κανέναν έλεγχο. Όσο περισσότερο τρέφεται αυτός ο μηχανισμός προσοχής, τόσο περισσότερο διογκώνεται η αυτοπεποίθηση του «κράχτη», αμολά νέες καταγγελίες, νέα υπονοούμενα, νέα θραύσματα «αποκαλύψεων». Δεν πρόκειται για αγώνα κατά της διαφθοράς, πρόκειται για μια καλοστημένη παράσταση.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι επισημαίνονται προβλήματα. Τα προβλήματα υπάρχουν και πρέπει να αναδεικνύονται. Το ανησυχητικό είναι ο τρόπος: Αφιλτράριστος, αποσπασματικός, βασισμένος σε εξ ακοής πληροφορίες, σε επιλεκτικά έγγραφα αμφίβολης προέλευσης, σε ένα ακατάσχετο μπλα-μπλα που αφήνει «τάτσα» σε όποιον πάρουν στο στόμα τους. Η κοινωνία καλείται να καταδικάσει πριν κατανοήσει, να εξοργιστεί πριν ελέγξει, να χειροκροτήσει πριν σκεφτεί. Αυτό δεν είναι δημοκρατία, είναι όχλος με ψηφιακή μορφή.