«Άνοιξη» στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις αλλά με τα πολλά αγκάθια

Θετικά αποτιμήθηκε στην Αθήνα και την Άγκυρα η συνάντηση του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, στις 11 Φεβρουαρίου 2026 στο παλάτι του σουλτάνου. Με κάποια καθυστέρηση μετά την ακύρωση από την Άγκυρα της συνάντησης που είχε προγραμματιστεί για το 2025. Οι δύο ηγέτες προέδρευσαν και της Συνόδου του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος – Τουρκίας. Σε επίπεδο εικόνας δεν φάνηκε να υπήρξαν εντάσεις, βάσει του σεναρίου που είχε προσχεδιαστεί.
Στις δηλώσεις των δυο ηγετών έμφαση δόθηκε στην προοπτική περαιτέρω ανάπτυξης των εμπορικών ανταλλαγών, με στόχο να φτάσουν τα δέκα δισ., καθώς και στην διατήρηση της ηρεμίας στο Αιγαίο. Εν ολίγοις προωθήθηκαν συμφωνίες «χαμηλής πολιτικής» μεταξύ των δυο χωρών που δεν άπτονται των σοβαρών γεωπολιτικών θεμάτων/διαφορών, διατηρώντας η κάθε πλευρά τις θέσεις της στο θέμα των θαλασσίων ζωνών και της υφαλοκρηπίδας αφ’ ενός και του Αιγαίου αφ’ ετέρου όπως και του casus belli. Ο Ερντογάν δεν παρέλειψε, όμως, στις δηλώσεις του να αναφερθεί και στην μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη για να πάρει την κατάλληλη απάντηση, με ήπιο τόνο, από τον Πρωθυπουργό.
Είναι φανερό, και ούτε άλλωστε ανέμενε κανείς, ότι δεν μπορούσε να υπάρξει χαραμάδα ελπίδας για συμφωνία επί των ακανθωδών ζητημάτων. Παρόλο τούτο, η πολιτισμένη εικόνα της συνάντησης στέλνει μηνύματα τόσο στο εσωτερικό των δύο χωρών όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι οι δυο κυβερνήσεις παρά τις διαφορές τους συνεργάζονται αποφεύγοντας την δημιουργία κρίσης. Πόσο αυτό θα κρατήσει, θα διαφανεί. Η εξέλιξη αυτή βολεύει και τις Βρυξέλλες καθώς και εκείνες τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιθυμούν και προωθούν στενότερη συνεργασία με την Τουρκία στην νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα SAFE, που αποτελεί στόχο της ίδιας της Τουρκίας. Σημειώνεται η επί του προκειμένου αποκαλυπτική για τις προθέσεις της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών δήλωση της Επιτρόπου για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος, ότι η συνεργασία με την Τουρκία είναι ιδιαίτερης σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τόνισε, επίσης, ότι ενόψει των νέων οικονομικών και γεωπολιτικών δεδομένων, οι σχέσεις Τουρκίας – Ε. Ε. εισέρχονται σε μια νέα φάση. Τούτο εξυπακούει σύσφιγξη των σχέσεων στον τομέα του εμπορίου με την αναβάθμιση της συμφωνίας τελωνειακής ένωσης με την Ε. Ε. και συμμετοχή της Άγκυρας στο πρόγραμμα SAFE.
Ως θετική διαφοροποίηση των προθέσεων της Άγκυρας θεωρήθηκε από κάποιους πολιτικούς αναλυτές η δήλωση του Τούρκου προέδρου στην ανάγκη επίλυσης των προβλημάτων βάσει του διεθνούς δικαίου, επομένως και αυτών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Για τους γνώστες της διαχρονικής τουρκικής πολιτικής και διπλωματίας έναντι των ζητημάτων τα οποία θεωρούνται ως εθνικά, η κατά Ερντογάν έννοια του διεθνούς δικαίου είναι το δίκαιο της ισχύος, η εφαρμογή του δικαίου του ισχυρού.
Το τί συζητήθηκε για το Κυπριακό στην κατ’ ιδίαν συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν δεν έχει γίνει ακόμα γνωστό. Στις δηλώσεις τους μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών σημειώθηκε το γεγονός ότι ο Ερντογάν απέφυγε να προβεί σε σχετική δήλωση και απλώς άκουσε τις τοποθετήσεις του Έλληνα πρωθυπουργού. Προφανώς για μη διαταραχθεί το ήπιο κλίμα. Βεβαίως, η Άγκυρα, αμέσως μετά, έσπευσε να τοποθετηθεί επί του θέματος δια στόματος του αντιπροέδρου της Τουρκίας, Τζεβτέτ Γιλμάζ, ο οποίος επανέλαβε το «όραμα» και την υποστήριξη της χώρας του στη λύση δυο κρατών στην Κύπρο. Επανέλαβε δε εμφαντικά την επιβεβλημένη ανάγκη κατοχύρωσης της κυριαρχικής ισότητας των Τουρκοκυπρίων ως προϋπόθεσης! Όσο για τον Τουφάν Ερχιουρμάν, στα πλαίσια που καθόρισε η Άγκυρα, καταβάλλει προσπάθεια για αποφυγή σύγκλησης της πενταμερούς επικαλούμενος την μη ύπαρξη προόδου στο θέμα της διάνοιξης νέων διόδων διακίνησης και απαιτώντας αποδοχή των όρων και προϋποθέσεων της μεθοδολογίας του. Με πραγματικό στόχο το ροκάνισμα του χρόνου. Κάποτε κορδακίζετο ότι θα προέβαινε σε άνοιγμα διόδων μονονερώς.
Όπως αποδεικνύεται, η κατά καιρούς «άνοιξη» στις σχέσεις Αθηνών -Αγκύρας δεν φαίνεται να επηρεάζει θετικά τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού ζητήματος βάσει του Διεθνούς Δικαίου και των σχετικών ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών.
Υ. Γ.: Πολιτικό ατόπημα εις βάρος της Κύπρου η επίρριψη της ευθύνης από τον Χάρη Θεοχάρη, στην Κυπριακή Δημοκρατία για την μη πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Κρήτης και όχι στην Τουρκία. Ξέπλυνε πλήρως την Άγκυρα. Υπενθυμίζεται δήλωση Ερντογάν ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει στη Μεσόγειο χωρίς την Τουρκία.
*Πρέσβης ε.τ.