Christina Constantinou: "Culture is not a favor, it is a political act"

Από τη σκηνή και το συνδικαλισμό στην κάλπη, η υποψήφια βουλεύτρια με το ΑΚΕΛ μιλά για την απαξίωση των καλλιτεχνών, την κοινωνική ένταξη και την ανάγκη θεσμικών τομών
Συνέντευξη στην Ελένη Κωνσταντίνου
Με διαδρομή στο χώρο του θεάτρου, της εκπαίδευσης και του συνδικαλισμού, η Χριστίνα Κωνσταντίνου κάνει το βήμα προς την ενεργό πολιτική διεκδικώντας μια θέση στη Βουλή με το ΑΚΕΛ. Για την ίδια, η μετάβαση από τη σκηνή στην πολιτική δεν αποτελεί ρήξη, αλλά φυσική συνέχεια μιας πορείας διαρκούς διεκδίκησης. Θεωρεί πως ο πολιτισμός στην Κύπρο αντιμετωπίζεται διαχρονικά με προχειρότητα και υποχρηματοδότηση, με τους καλλιτέχνες να βιώνουν επισφάλεια, στασιμότητα και έλλειψη θεσμικής κατοχύρωσης. Ζητά σαφές νομικό πλαίσιο για το καθεστώς του καλλιτέχνη, ουσιαστική αύξηση των κονδυλίων και ανανέωση των συλλογικών συμβάσεων που παραμένουν παγωμένες εδώ και χρόνια. Παράλληλα, αναδεικνύει ως κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα την ένταξη μεταναστών και προσφύγων, υποστηρίζοντας πως η ασφάλεια και η κοινωνική συνοχή χτίζονται με συμπερίληψη και όχι με φόβο. Απαντώντας στη δυσπιστία απέναντι στα «νέα πρόσωπα», τονίζει ότι η πολιτική χρειάζεται τόσο εμπειρία όσο και ανανέωση. Για τη Χριστίνα Κωνσταντίνου, ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στις τέχνες, είναι στάση ζωής, καθημερινή πράξη και βασική προϋπόθεση για μια πιο ανθρώπινη και δημοκρατική κοινωνία.
Προέρχεστε από το χώρο του Θεάτρου και του Πολιτισμού. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να περάσετε από τη σκηνή στην ενεργό πολιτική και γιατί πιστεύετε ότι τώρα είναι η σωστή στιγμή;
Σίγουρα το πέρασμά μου από το συνδικαλισμό λειτούργησε ως μια πολύ ουσιαστική και στέρεη γέφυρα, γιατί στην ουσία στο συνδικαλισμό εμπεριέχονται έννοιες της πολιτικής όπως διεκδίκηση, διαπραγμάτευση, στρατηγική, στόχευση, επίτευξη συμφωνιών κ.λπ. Επιπλέον, όσοι με γνωρίζουν ξέρουν ότι πάντα ήμουν ενεργός πολίτης υπό την έννοια ότι διεκδικώ όχι μόνο για εμένα, αλλά για το σύνολο και ότι μάχομαι για τα πιστεύω και τις θέσεις μου. Τώρα, θεωρώ ότι είμαι σε μια ηλικία και σε μια περίοδο της ζωής μου που συνδυάζω την εμπειρία, την κατάρτιση στους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούμαι, δηλαδή στον πολιτισμό και στην εκπαίδευση, τη βαθιά γνώση των προβλημάτων που υπάρχουν, αλλά και την όρεξη και την ενέργεια ενός νέου ανθρώπου που έχει διάθεση να εργαστεί και να προσφέρει για το κοινό καλό.
Η πορεία σας στον Πολιτισμό και στο Θέατρο σάς έφερε κοντά σε πολλούς εργαζομένους στον καλλιτεχνικό χώρο. Ποιο είναι σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν;
Η απαξίωση της Πολιτείας για τους καλλιτέχνες, με όλες τις συνέπειες που αυτή επιφέρει, είναι το κυριότερο πρόβλημα των εργαζομένων στον καλλιτεχνικό χώρο. Πέρα από το ότι τα κονδύλια που δίνονται ετήσια για τον πολιτισμό συνολικά, δεν αρκούν ούτε για τον μπουφέ και τους καφέδες μιας χολιγουντιανής παραγωγής, έχουμε και αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην προκήρυξη των σχεδίων που αφορούν τον Πολιτισμό, αλλά και την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, οι οποίες απορρυθμίζουν και αποδιοργανώνουν την καλλιτεχνική παραγωγή. Αλλά το πιο τραγικό, είναι η έλλειψη μιας σοβαρής πολιτιστικής πολιτικής με στόχο, πλάνο, όραμα και στρατηγική. Πολλοί συνάδελφοι -με χρόνια εμπειρίας, αναγνώριση και περγαμηνές- αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το χώρο γιατί πολύ απλά δεν μπορούν να ζήσουν με στοιχειώδη αξιοπρέπεια. Πραγματικά, αναρωτιέμαι σε δέκα χρόνια από τώρα πόσοι θα έχουν αντέξει; Ποιο θα είναι το καλλιτεχνικό δυναμικό αυτής της χώρας;
Ως Γραμματέας της Κλαδικής Καλλιτεχνών Θεάτρου της ΣΗΔΗΚΕΚ ΠΕΟ, ποια συγκεκριμένα μέτρα θεωρείτε απολύτως αναγκαία για την προστασία των καλλιτεχνών;
Κατ’ αρχάς, η κατοχύρωση του καθεστώτος Καλλιτέχνη μέσω ενός νομοσχεδίου που δεν θα παραγνωρίζει την επισφάλεια των καλλιτεχνικών επαγγελμάτων, τη διαφορετικότητα των όρων και συνθηκών απασχόλησης και εργοδότησης, τη βραχεία περιοδικότητα της εργασίας και να ρυθμίζει πρακτικά τη σχέση των καλλιτεχνών με το κράτος, όπως η κοινωνική ασφάλιση και οι φορολογικές ρυθμίσεις. Θα πρέπει να αυξηθούν δραματικά τα κονδύλια για τον Πολιτισμό, γιατί έχει καταντήσει ένα κακόγουστο αστείο ο κρατικός προϋπολογισμός για τον Πολιτισμό να είναι μικρότερος του 1%. Πιο πολύ σαν φιλοδώρημα ακούγεται. Κι αυτό επηρεάζει καθοριστικά τους καλλιτέχνες. Επιπλέον, ακόμα κι αν έχουμε καταφέρει να τηρούνται οι Συλλογικές Συμβάσεις των ηθοποιών μέσω του Σχεδίου Θυμέλη, εντούτοις αυτές οι συμβάσεις δεν έχουν ανανεωθεί από το 2012. 14 χρόνια μετά και με τον πληθωρισμό να έχει εκτοξεύσει το κόστος ζωής, δεν μπορούμε να αμειβόμαστε το ίδιο. Επίσης, αυτές οι συμβάσεις εκτός από την επικαιροποίηση χρειάζεται να τηρούνται από όλους, αν
εξαρτήτως αν στηρίζονται ή όχι από το Σχέδιο Θυμέλη.
Η καθημερινή σας επαφή με μαθητές και ξενόγλωσσους σάς δίνει εικόνα της κοινωνίας από τη βάση. Ποιο θεωρείτε σήμερα το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα που οι πολιτικοί δεν βλέπουν αρκετά;
Η κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ένταξη των ανθρώπων που φτάνουν στη χώρα μας από το εξωτερικό είτε ως μετανάστες είτε ως πρόσφυγες, είτε ως ζάμπλουτοι επενδυτές είτε ως αιτητές πολιτικού ασύλου είναι αυτό που θα κάνει όλους να αισθανόμαστε πιο ασφαλείς. Οι πολιτικοί -και κυρίως από τα δεξιά και πέρα- θεωρούν για παράδειγμα ότι αλλάζει η δημογραφική μας σύνθεση από την έλευση προσφύγων, μιλάνε για ισλαμοποίηση, αλλοίωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας και τα λοιπά. Από την άλλη, δεν άκουσα κανένα να διαμαρτύρεται που ολόκληρα χωριά πωλούνται σε Ισραηλίτες για να γίνουν πισίνες, γήπεδα γκολφ, ξενοδοχεία και άλλα που δεν φαίνεται να συνάδουν και πολύ με την πολιτιστική μας παράδοση. Ας πέσουν οι μάσκες λοιπόν και ας παραδεχτούν όσοι διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για τη διατήρηση της ταυτότητας και της κληρονομιάς μας, ότι το ζήτημα δεν είναι στη διαφύλαξη της εθνικής μας ταυτότητας, αλλά στη διαφύλαξη και επέκταση της εθνικής μας τσέπης.
Πολλοί πολίτες αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τους «νέους» υποψηφίους χωρίς κοινοβουλευτική εμπειρία. Τι απαντάτε σε όσους λένε ότι η πολιτική χρειάζεται εμπειρία και όχι νέα πρόσωπα;
Η πολιτική χρειάζεται και τα δύο. Δεν ξέρω κανέναν που να γεννήθηκε 50 χρονών και έμπειρος στο οτιδήποτε. Σίγουρα ένα Κοινοβούλιο πρέπει να ανανεώνεται. Η ζύμωση της εμπειρίας και των νέων ιδεών για εμένα φαντάζει ιδανική. Καμιά καρέκλα δεν πρέπει να καβατζώνεται εσαεί στο όνομα της εμπειρίας και της γνώσης. Γιατί -όπως άλλωστε αποδείχθηκε- από την εμπειρία στα φαινόμενα διαφθοράς, ένα κρασάκι δρόμος.
Πιστεύετε ότι η Τέχνη και ο Πολιτισμός μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας και πολιτικής;
Για εμένα πολιτισμός δεν είναι μόνο οι τέχνες. Υπήρξαν και υπάρχουν άνθρωποι στο χώρο του Πολιτισμού και των Τεχνών που ενώ μπορεί να θεωρούνται τεράστιες καλλιτεχνικές μορφές, ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρονται να είναι πολύ μακριά από τον πολιτισμό. Για εμένα πολιτισμός είναι η κάθε μας πράξη, καθημερινά. Από το πώς θα φερθούμε στον γείτονά μας, από το πώς και πού θα παρκάρουμε, από το πώς θα διαχειριστούμε τα σκουπίδια μας, από το πώς οδηγούμε. Ωστόσο, και επειδή θέλω να είμαι αισιόδοξη, οφείλω να παραδεχτώ ότι οι τέχνες μπορούν να καλλιεργήσουν την ενσυναίσθηση, την ικανότητά μας να βγαίνουμε από τον δικό μας μικρόκοσμο και να μπαίνουμε στα παπούτσια των άλλων. Να γινόμαστε πιο ανοικτοί, πιο ανεκτικοί και πιο διαλλακτικοί. Και σίγουρα λιγότερα απόλυτοι.
Έχουν υπάρξει περιπτώσεις όπου έργα τέχνης δέχθηκαν πιέσεις ή αντιδράσεις για το περιεχόμενό τους. Πιστεύετε ότι στην Κύπρο υπάρχει έμμεση λογοκρισία στην Τέχνη; Είναι αναγκαία περαιτέρω βήματα για να προστατευτεί η ελευθερία δημιουργίας;
Το θέμα δεν είναι το τι πιστεύω εγώ ή οποιοσδήποτε. Το θέμα είναι τα γεγονότα, τα οποία είναι αδιαμφισβήτητα. Δεν γίνεται να απειλείται η ίδια η ζωή των καλλιτεχνών και των οικογενειών τους, να κατεβαίνουν εκθέσεις -από μια ιδιωτική γκαλερί μάλιστα- εν μία νυκτί γιατί κάποιοι νιώθουν ότι προσβάλλονται και κάποιοι άλλοι να αναδημοσιεύουν κολάζ έργων τέχνης για να προκαλούν το κοινό αίσθημα. Στην τέχνη, στην έκφραση και τη δημιουργία δεν χωράει το «ναι μεν, αλλά». Είναι αναγκαίο να υπάρξει μια νομοθετική ρύθμιση που να απαγορεύει τη λογοκρισία των δημιουργών και των δημιουργημάτων τους. Δεν χωράνε συζητήσεις ή διαπραγματεύσεις εν έτει 2026.
Ποια είναι η Χριστίνα Κωνσταντίνου
Με τρεις λέξεις, πώς θα περιέγραφες τον εαυτό σου;
Υπεύθυνη, Ειλικρινής, Προστατευτική.
Ποιο ταξίδι έμεινε χαραγμένο στο μυαλό σου;
Το πρώτο μου ταξίδι σε ηλικία 12,5 ετών. Δούλευα ένα ολόκληρο καλοκαίρι σε εργοστάσιο παραγωγής και αποθήκευσης σταφυλιών και με τα χρήματα που μάζεψα αγόρασα ένα εισιτήριο για την Αθήνα, όπου πήγαινα να συναντήσω την αγαπημένη μου αδελφή που σπούδαζε εκεί.
Ποιο είναι το αγαπημένο σου φαγητό;
Ουου πολλά! Αλλά αυτό που θα μπορούσα να τρώω κάθε μέρα είναι λουβί με κρεμμύδι, ντομάτες, κόλιανδρο και τόνο.
Τραγούδι ή μουσικό κομμάτι που ακούς συχνά;
Δύσκολη ερώτηση γιατί δεν είναι ένα. Αλλά ένα από τα αγαπημένα μου είναι το «Παράπονο» των Ελύτη και Παπαδημητρίου με τη φωνή της Αρβανιτάκη. Ενίοτε το βάζω σε καραόκε και το τραγουδάω.
Ποια είναι η μικρή απόλαυση της ημέρας σου;
Οι κουνιστές ουρίτσες που με περιτριγυρίζουν όταν χαλαρώνω πίνοντας έναν καφέ στην αυλή του σπιτιού μου.