Cyprus: Proposal for Three-Month Transition Period for Social Support Fund

Την κατάργηση του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης – του λεγόμενου Ταμείου της Πρώτης Κυρίας- και τη μεταφορά του στην Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων του Υπουργείου Οικονομικών, επεξεργάζεται η Κυβέρνηση ετοιμάζοντας σχετικό νομοσχέδιο, όπως ανέφερε ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών.
Παράλληλα ξεκίνησε την Τετάρτη στην Επιτροπή Θεσμών η συζήτηση δύο ξεχωριστών προτάσεων νόμου για το θέμα. Η πρώτη κατατέθηκε από το ΑΚΕΛ και συνυπογράφεται από τον Βουλευτή του ΔΗΣΥ Κυριάκο Χατζηγιάννη και την Βουλευτή Λευκωσίας Αλεξάνδρα Ατταλίδου και η δεύτερη από τον Βουλευτή Νίκο Γεωργίου εκ μέρους ΔΗΣΥ και στηρίζεται από τον μεμονωμένο σοσιαλιστή Βουλευτή Κωστή Ευσταθίου.
Παρουσιάζοντάς την πρότασή του ο κ. Γεωργίου δήλωσε ότι η νέα πρόταση νόμου για τη θέσπιση ασφαλιστικών δικλείδων ενίσχυσης της λογοδοσίας και της διαφάνειας στις εργασίες του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, κατατέθηκε με σεβασμό προς τους θεσμούς και την απόφαση του δικαστηρίου, επιδιώκοντας να θεραπεύσει τα ζητήματα που είχαν οδηγήσει στην κρίση του προηγούμενου νόμου ως αντισυνταγματικού.
Όπως ανέφερε, η πρόταση περιλαμβάνει πρόνοιες που τεκμηριώνουν την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας και της λογοδοσίας, καθώς και μέτρα για την αποτροπή φαινομένων διαπλοκής. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι ο φορέας θα μπορεί να δέχεται ιδιωτικές εισφορές από φυσικά και νομικά πρόσωπα, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσό δεν θα υπερβαίνει τις 50.000 ευρώ.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής για τον Φορέα θα είναι πρόσωπο εγνωσμένου κύρους και ήθους και πολιτικά μη εκτεθειμένο που θα διορίζεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ενώ δεν θα μπορεί να προεδρεύει η εκάστοτε Πρώτη Κυρία ή πρόσωπο συνδεδεμένο με τον Πρόεδρο.
Επιπλέον, προβλέπεται η δημοσιοποίηση όλων των δωρεών άνω των 500 ευρώ, εφόσον υπάρχει συγκατάθεση του δωρητή· σε διαφορετική περίπτωση, ο φορέας δεν θα αποδέχεται τη συγκεκριμένη εισφορά.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, παρουσιάζοντας την πρόταση νόμου του κόμματός του για κατάργηση του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, ανέφερε ότι η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση φαινομένων θεσμικής διαπλοκής και διαφθοράς.
Όπως σημείωσε, «η θεσμική διαπλοκή και η διαφθορά δυστυχώς ευδοκιμεί στην Κύπρο» και καταγράφεται, όπως είπε, και σε διεθνείς δείκτες, προσθέτοντας ότι «το ταμείο θα πρέπει να τερματίσει τη λειτουργία του για να πείσουμε ως πολιτεία ότι θέλουμε να κλείσουμε περισσότερους χώρους που λειτουργούν ως εκκολαπτήρια θεσμικής διαπλοκής και διαφθοράς».
Ο κ. Στεφάνου σημείωσε ότι για ζητήματα φοιτητικής μέριμνας υπάρχει ήδη το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου (ΙΚΥΚ), το οποίο διαθέτει μηχανισμούς διαφάνειας και λογοδοσίας και δεν λειτουργεί στο Προεδρικό.
Υποστήριξε ακόμη ότι η αποδοχή χορηγιών από πρόσωπα που ενδέχεται να έχουν συναλλαγές με το κράτος, ακόμη και με αγαθές προθέσεις, μπορεί να δημιουργήσει «μια αντικειμενική διαδικασία ανάπτυξης θεσμικής διαπλοκής και διαφθοράς».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση νόμου προβλέπει μεταβατική περίοδο τριών μηνών, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διευθετήσεις και να διασφαλιστεί ότι κανένα πρόσωπο δεν θα χάσει βοήθεια που λαμβάνει ή αναμένει να λάβει από τον Φορέα. Παράλληλα, ανέφερε ότι θέση του ΑΚΕΛ είναι το ΙΚΥΚ να ενισχύσει περαιτέρω τη δραστηριότητά του, ώστε να συνεχίσει να επιβραβεύει την αριστεία σε συνδυασμό με τις κοινωνικές ανάγκες των φοιτητών.
Σε εξέλιξη η νομοθεσία από την Κυβέρνηση, αναγκαία η μεταβατική περίοδος
Όπως ανέφερε στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών, βρίσκεται νέα διαδικασία σε εξέλιξη που θα μεταφέρει τη υποχρεώσεις του Ανεξάρτητου Φορέα στην Υπηρεσία Επιδομάτων και Φοιτητικής Μέριμνας του Υπουργείου Οικονομικών, η οποία εφόσον λαμβάνει χορηγίες θα μπορεί να τις αξιοποιεί προς όφελος των δικαιούχων. Εξέφρασε την άποψη του Υπουργείου ότι ο Φορέας έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία του, ενώ τόνισε ότι κανένας από τους αιτητές στον Φορέα δεν πρόκειται να θυματοποιηθεί. Προκειμένου να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, ανέφερε, θα χρειαστούν μεταβατικές διατάξεις. Όπως είπε η ετοιμασία της συγκεκριμένης νομοθεσίας βρίσκεται σε εξέλιξη.
Εξάλλου ο Γενικός Λογιστής Ανδρέας Αντωνιάδης αναφερόμενος στις προτάσεις νόμου, είπε ότι δεν επιτρέπεται η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων του Φορέα στο ΙΚΥΚ. Παράλληλα εξέφρασε την άποψη ότι υπό τις παρούσες συνθήκες αν συνεχίσει να υφίσταται ο Φορέας με τις πρόνοιες της πρότασης του κ. Γεωργίου θα είναι αναγκαία η ενίσχυση από το Πάγιο Ταμείο, κάτι που απαγορεύεται.
Ο Γενικός Λογιστής προέκρινε τη μεταφορά στην Υπηρεσία Επιδομάτων του Υπουργείου Οικονομικών αναφέροντας ότι θα γίνονται οι ίδιοι έλεγχοι, ενώ τα μηχανογραφικά τους συστήματα είναι παρόμοια, κάτι που θα διευκολύνει την κατάσταση.
Ωστόσο, όπως ανέφερε, ό,τι και να γίνει θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι 1.800 αιτήσεις που εκκρεμούν θα διεκπεραιωθούν ώστε να επωφεληθούν οι επιλέξιμοι φοιτητές. Για κάτι τέτοιο, σημείωσε, χρειάζεται μεταβατική περίοδος έξι μηνών.
Την ίδια ώρα διευκρίνισε ότι δωρεές θα μπορούν να συνεχίσουν να γίνονται και στην Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων και η αποδοχή χορηγιών με κριτήρια διαφάνειας, νοουμένου ότι εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον. Ωστόσο εξέφρασε την εκτίμηση ότι με την κατάργηση του Φορέα οι δωρεές θα είναι μειωμένες κατά 70%.
Μιλώντας στην Επιτροπή ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης ανέφερε ότι οι εισφορές στον Φορέα πολλαπλασιάστηκαν επί των ημερών της παρούσας Κυβέρνησης και για τον σκοπό αυτό είναι σημαντικό να υπάρξει κρατική χρηματοδότηση για να μπορέσει να συνεχιστεί η στήριξη στους φοιτητές. Ζήτησε να προικοδοτήσει το κράτος τον Φορέα με περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ και να μην χρειάζεται οι φοιτητές να αναμένουν στήριξη από τη φιλανθρωπία κάποιων εταιρειών.
Μιλώντας μετά την Επιτροπή, ο κ. Λουκαΐδης κλήθηκε να τοποθετηθεί για το αν υπάρχει περίπτωση να αποσύρει την πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ σε περίπτωση που κατατεθεί πρόταση νόμου από την Κυβέρνηση για κατάργηση του Φορέα και ανέφερε ότι «αφού φεύγει από το Προεδρικό ο Φορέας, είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε κάθε άλλη επιλογή».
Ο κ. Χατζηγιάννη ο οποίος στηρίζει την πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ, σημείωσε πως είναι μονόδρομος η κατάργηση του Ταμείου Κοινωνικής Στήριξης.
«Πρέπει να δώσουμε μια αποτελεσματική θεραπεία. Δεν μπορούμε να πείσουμε στον διπλωματικό χώρο, αυτό είναι γεγονός. Μπορώ να καταθέσω στην επιτροπή λίστα πρεσβειών με χαρακτηρισμούς. Θεωρώ ότι είναι μονόδρομος η κατάργηση αυτού του ταμείου», ανέφερε ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ.
Είπε επίσης ότι για να υπάρχει διάθεση να διευκολυνθούν οι φοιτητές πρέπει να μπουν κάποιες πρόνοιες στο ΙΚΥΚ για να ρυθμίζονται όλες οι ανάγκες για φιλανθρωπία.
Η Βουλευτής Λευκωσίας Αλεξάνδρα Ατταλίδου ανέφερε ότι πρόσφατες αποκαλύψεις σχετικά με την πρόσβαση δωρητών του Φορέα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας εγείρουν, όπως είπε, ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, καθώς και κατά πόσο ο θεσμός μπορεί να λειτουργεί ως δίαυλος επιρροής.
Όπως είπε, όταν η φιλανθρωπία διασταυρώνεται με την εκτελεστική εξουσία χωρίς επαρκή θεσμικά φίλτρα, δημιουργούνται σοβαρά ζητήματα, προσθέτοντας ότι ο Φορέας αρνήθηκε να λογοδοτήσει. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η πρόταση δεν στοχεύει στην κατάργηση της κοινωνικής στήριξης, αλλά στη μεταφορά της σε θεσμοθετημένους, διαφανείς και πλήρως ελεγχόμενους μηχανισμούς.
Ο Βουλευτής Λεμεσού Ανδρέας Θεμιστοκλέους εξέφρασε την αντίθεσή του στην πρόταση για κατάργηση του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου και όχι τερματισμός της λειτουργίας του θεσμού.
Υποστήριξε ότι το ΑΚΕΛ ζητά την κατάργηση του Φορέα, έχοντας όπως είπε εμπειρία λόγω της μεταφοράς κονδυλίων στα Ταμεία του στο παρελθόν και επωφελούμενο από οικονομικά σκάνδαλα ενώ στο παρελθόν — όπως ανέφερε — επωφελήθηκε οικονομικά από το σκάνδαλο της Δρομολαξιάς.
Ο κ. Θεμιστοκλέους είπε ότι ο Φορέας δεν πρέπει να καταργηθεί «για κανέναν λόγο», εκφράζοντας αμφιβολίες για τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων ΙΚΥΚ. Όπως είπε, δεν ισχύουν οι ίδιοι όροι λειτουργίας μεταξύ των δύο οργανισμών, ενώ εκτίμησε ότι ιδιώτες δεν θα προχωρούν σε εισφορές προς το ΙΚΥΚ, όπως δεν έκαναν και στο παρελθόν.
Αναφερόμενος στην πρόταση νόμου για τροποποίηση της λειτουργίας του Φορέα, σημείωσε ότι χρειάζονται βελτιώσεις, εκφράζοντας επιφυλάξεις για το όριο των 50.000 ευρώ στις ιδιωτικές εισφορές, καθώς και για το κριτήριο διορισμού προέδρου «εγνωσμένου κύρους» που να μην είναι πολιτικά εκτεθειμένο πρόσωπο. Υποστήριξε ότι συχνά τα πολιτικά πρόσωπα είναι εκείνα που έχουν δοκιμαστεί δημόσια ως προς το ήθος τους.
Η Βουλευτής Λευκωσίας Ειρήνη Χαραλαμπίδου ανέφερε ότι στην πρόταση νόμου του Βουλευτή Γεωργίου εντόπισε σημείο που χρήζει διόρθωσης σε σχέση με τη συγκατάθεση για αποκάλυψη στοιχείων δωρητών. Όπως σημείωσε, στην περίπτωση νομικών προσώπων θα πρέπει να απαιτείται συγκατάθεση μόνο όταν υπάρχει ταυτοποίηση, σύμφωνα με όσα αναφέρονται και στην απόφαση του δικαστηρίου.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας υποστήριξε ότι η παροχή κοινωνικής βοήθειας αποτελεί ευθύνη του κράτους και πρέπει να ασκείται με διαφάνεια και λογοδοσία. Τόνισε ότι τέτοιες λειτουργίες παρόμοιες με του Φορέα- που όπως είπε ακολουθήθηκαν από τη διακυβέρνηση των δύο κομμάτων ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ- δεν μπορούν να υποκαθιστούν τις κρατικές υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας. Όπως ανέφερε, σε ευνομούμενα κράτη η κοινωνική στήριξη παρέχεται απευθείας από το κράτος, ανάλογα με τις δυνατότητές του.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Ανδρέας Πασιουρτίδης υπενθύμισε ότι η συζήτηση αφορά και φοιτητές που ενδέχεται να διακόψουν τις σπουδές τους λόγω οικονομικών δυσκολιών, σημειώνοντας ότι για τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει λογοδοσία. Όπως ανέφερε, ο Φορέας δημιουργήθηκε σε περίοδο οικονομικής κρίσης χωρίς να θεωρείται δεδομένη η λειτουργία του επ’ αόριστον. Πρόσθεσε ότι η συζήτηση ίσως να μην γινόταν, όπως είπε, αν δεν υπήρχε άρνηση για ενίσχυση της διαφάνειας εκ μέρους της Κυβέρνησης.
Ο Βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης ανέφερε ότι η εισήγηση του κόμματος είναι η φοιτητική χορηγία να μεταφερθεί στο Υφυπουργείο Πρόνοιας, στην υπηρεσία επιδομάτων η οποία έχει όλα τα στοιχεία για τις ευάλωτες οικογένειες και τους φοιτητές. « Είναι μια εισήγηση που μεταφέραμε στην κυβέρνηση και αισιοδοξούμε ότι θα γίνει σύντομα», ανέφερε.