“The Ukrainian Crisis Concerns European Security”: Ukraine’s Ambassador to Cyprus Speaks to ‘P’

Καθώς η Ευρώπη συμπληρώνει τέσσερα και πλέον χρόνια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης συνεχίζει να εκτυλίσσεται με καταστροφικό τρόπο. Στην Κύπρο, όπου δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί έχουν βρει προσωρινή προστασία, ο πρέσβης της χώρας στο νησί, Σεργκέι Νιζίνσκι, μίλησε στον «Π» για τις πραγματικότητες του πολέμου, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες στο νησί και τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην υποστήριξη. Ο Νιζίνσκι εκφράζει βαθιά ευγνωμοσύνη στην κυβέρνηση και τον λαό της Κύπρου για την αλληλεγγύη τους αλλά τονίζει επίσης την ανάγκη για πιο συγκεκριμένα μέτρα: την αναγνώριση των ουκρανικών πτυχίων για να μπορούν οι επαγγελματίες να συνεχίσουν τη δουλειά τους, τη βελτίωση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη και την Εκπαίδευση.
Εκφράζει επίσης την πεποίθηση ότι η Κύπρος θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στην ασφαλή επιστροφή των παιδιών που απήχθησαν από τις ρωσικές δυνάμεις. Στη συνέντευξη στον «Π», αναφέρεται και στην επίμονη απειλή του υβριδικού πολέμου, επισημαίνοντας ότι οι Ουκρανοί είναι σε θέση να αναγνωρίσουν την «υπογραφή» της Ρωσίας σε εκστρατείες παραπληροφόρησης και εκφοβισμού. Μέσα από τα λόγια του, γίνεται αισθητή η απογοήτευση και ο πόνος αυτών που ζουν τον πόλεμο, την ώρα που στην Ευρώπη η ζωή συνεχίζεται κανονικά, και η επείγουσα έκκληση για περισσότερη δημοσιογραφική και διεθνή προσοχή ώστε να κατανοηθούν πλήρως οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν οι Ουκρανοί.
Εβδομάδα Μνήμης
Τι οργανώνει η πρεσβεία στην Κύπρο;
Από 21 έως 26 Φεβρουαρίου έχουμε Εβδομάδα Μνήμης για να τιμήσουμε τα θύματα του πολέμου και τους αμάχους που ζούσαν υπό κατοχή. Είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο γεγονός οργανώνεται στην Ευρώπη σε συνεργασία με 15 πρεσβείες: Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία, Πολωνία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, ΗΠΑ και Τσεχία. Τα θύματα, στρατιώτες και πολίτες, αποτελούν πάντα προτεραιότητά μας. Ταυτόχρονα όμως θέλουμε να δείξουμε στην Κύπρο, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή ότι αυτή η εισβολή αφορά κάτι περισσότερο από την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης.
Ποια είναι η κατάσταση στην Ουκρανία σήμερα;
Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή, η Ρωσία έχει χάσει πάνω από 1,25 εκατομμύριο στρατιώτες, ενώ τα εδαφικά της κέρδη είναι ελάχιστα. Η Ουκρανία πρόσφατα ανακατέλαβε εδάφη και ενίσχυσε τις θέσεις της κοντά σε Ποκρόβσκ και Κουπιάνσκ παρά τις σφοδρές μάχες. Η Ρωσία συνεχίζει να χρησιμοποιεί τον χειμώνα ως όπλο, στοχεύοντας ενεργειακές υποδομές σε 12 περιοχές, μόλις λίγες ώρες πριν τις συνομιλίες της Γενεύης. Χιλιάδες μένουν χωρίς θέρμανση σε παγωμένες θερμοκρασίες, με σκόπιμες επιθέσεις κατά αμάχων που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Οι συνομιλίες της Γενεύης, με μεσολάβηση των ΗΠΑ, συνεχίζονται αλλά τα βασικά ζητήματα παραμένουν άλυτα: εδάφη, εγγυήσεις ασφάλειας και απροθυμία της Ρωσίας να σταματήσει τις εχθροπραξίες. Η Ουκρανία συμμετέχει με εποικοδομητικό τρόπο αλλά η ειρήνη απαιτεί πραγματική δέσμευση από τη Μόσχα.
Διεθνής υποστήριξη
Πόσο σημαντική είναι η διεθνής στήριξη για την Ουκρανία;
Είναι κρίσιμη. Εκτιμούμε τις προσπάθειες μεσολάβησης, συμπεριλαμβανομένης της ομάδας Τραμπ και των Ευρωπαίων συμμάχων. Αλλά η ειρήνη πρέπει να είναι δίκαιη. Η Ουκρανία δεν θα συμβιβαστεί σε θέματα κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας ή φιλοδοξιών για ΝΑΤΟ. Είμαστε έτοιμοι για άνευ όρων κατάπαυση του πυρός αλλά η Ρωσία πρέπει να δείξει πραγματική βούληση, όχι μόνο επιθέσεις. Η Κύπρος, ως κράτος μέλος της ΕΕ, μπορεί να βοηθήσει μέσω συντονισμένων κυρώσεων, υποστήριξης στον ενεργειακό τομέα και επενδύσεων στην άμυνα. Μια ισχυρή Ουκρανία σημαίνει ασφαλή Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου.
Πώς εξελίσσεται η διμερής συνεργασία με την Κύπρο;
Η Κύπρος διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στη στήριξη της ευρωπαϊκής ένταξης της Ουκρανίας και των φιλοδοξιών της για Σένγκεν. Σεβόμαστε επίσης την κυπριακή κυριαρχία και στηρίζουμε τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές των ΗΕ. Οι Ουκρανοί στην Κύπρο επωφελούνται από διακυβερνητικές επιτροπές και πλατφόρμες δικτύωσης αλλά απαιτείται πιο ενεργή δράση, ιδιαίτερα σε κοινωνική πολιτική, υγειονομική περίθαλψη και υποστήριξη στον ενεργειακό τομέα. Αυτός ο πόλεμος δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αφορά την υπεράσπιση των ευρωπαϊκών αξιών, της κυριαρχίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Κάθε δράση που αναλαμβάνει η Κύπρος, από την υποστήριξη στον ενεργειακό και ιατρικό τομέα μέχρι τη μεσολάβηση για τα κλεμμένα παιδιά, ενισχύει όχι μόνο την Ουκρανία αλλά και τη σταθερότητα και ασφάλεια της Ευρώπης.
Ουκρανοί στην Κύπρο
Πώς είναι οι συνθήκες στην Κύπρο για τους Ουκρανούς;
Η Κύπρος φιλοξενεί περίπου 24.600 Ουκρανούς υπό προσωρινή προστασία, με συνολικά 33.000 εγγεγραμμένους. Οι Ουκρανοί εδώ δεν αποτελούν βαρίδι, συμβάλλουν οικονομικά, πολιτιστικά και κοινωνικά. Εργάζονται στον τουρισμό, την πληροφορική, τις νομικές υπηρεσίες και την επιχειρηματικότητα. Φέρνουν χρήματα, πληρώνουν φόρους και επενδύουν στην Κύπρο και την Ουκρανία. Οι ουκρανικές επιχειρήσεις στην Κύπρο δημιουργούν θέσεις εργασίας και μερίσματα αξίας δισεκατομμυρίων. Η ουκρανική κοινότητα μαθαίνει Ελληνικά και συμμετέχει στην τοπική κοινωνία. Η πρεσβεία οργανώνει τακτικά πολιτιστικές εκδηλώσεις, συναυλίες και εκθέσεις. Σημαντικοί Ουκρανοί καλλιτέχνες, όπως οι Okean Elzy, δίνουν συναυλίες για να ευαισθητοποιήσουν και να συνδέσουν τη Διασπορά. Η πολιτιστική διπλωματία αποτελεί προτεραιότητα. Οι Ουκρανοί εδώ χρειάζονται ενημέρωση, ένταξη και πλατφόρμες για να εκφράσουν την ταυτότητά τους. Εκθέσεις, μουσική και εκπαιδευτικές εκδηλώσεις δημιουργούν ενσυναίσθηση και κατανόηση.
Τι περισσότερο θα μπορούσε να κάνει η Κύπρος για τους Ουκρανούς;
Χρειαζόμαστε περισσότερη προσοχή στην περίθαλψη, την Εκπαίδευση και την αναγνώριση των ουκρανικών πτυχίων. Πολλοί εκτοπισμένοι είναι τραυματισμένοι ψυχολογικά, συμπεριλαμβανομένων παιδιών που επιβίωσαν από σεξουαλική βία. Πρέπει να παρέχεται ψυχολογική και ιατρική υποστήριξη στα Ουκρανικά. Η αναγνώριση πτυχίων επιτρέπει στους επαγγελματίες γιατρούς, δασκάλους, ψυχολόγους να εργαστούν με την κοινότητά τους εδώ. Δεν πρόκειται για φιλανθρωπία αλλά για αποτελεσματική και σωτήρια υποστήριξη. Η Κύπρος είναι ένας φιλόξενος και γενναιόδωρος οικοδεσπότης. Όμως και οι Ουκρανοί εντάσσονται και εμπλουτίζουν την κοινωνία.
Προσωπικά βοήθησα να εκκενωθούν δεκάδες χιλιάδες οικογένειες από το Χάρκοβο, το Ντονέτσκ, τη Μαριούπολη και τη Χερσώνα. Είδα παιδιά να φτάνουν σε -11 βαθμούς Κελσίου με μόνο μπλουζάκια. Αυτοί δεν είναι οικονομικοί μετανάστες· φεύγουν από τον πόλεμο. Πολλοί αφήνουν πίσω παππούδες, σπίτια και κατοικίδια. Οι ψυχικές τους ανάγκες είναι τεράστιες. Η Κύπρος θα μπορούσε να ενισχύσει την υποστήριξη με ιατρική βοήθεια, συμβουλευτική και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Είναι καλά ενημερωμένοι οι Κύπριοι για τον πόλεμο;
Υπάρχει κενό. Τα ρωσόφωνα κανάλια κυριαρχούν, ενώ η παρουσία των ουκρανικών ΜΜΕ είναι περιορισμένη. Χρειαζόμαστε περισσότερη πολιτιστική διπλωματία, βιβλία, εκθέσεις, ταινίες και δημόσιες εκδηλώσεις για να δείξουμε τις πραγματικότητες των αμάχων και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Τα κυπριακά ΜΜΕ πρέπει να καλύπτουν πιο συστηματικά την πραγματικότητα του πολέμου και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώστε η δημόσια κατανόηση να βασίζεται σε γεγονότα και όχι σε αφηγήματα που διαμορφώνονται αλλού. Η ενημέρωση δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Οι χώρες που συνορεύουν με την Ουκρανία, όπως η Πολωνία, το κατανοούν σαφώς.
Ανθρωπιστική κρίση
Ποιες είναι οι εξελίξεις με τα παιδιά που απήγαγε η Ρωσία;
Πάνω από 20.000 παιδιά έχουν απαχθεί, συχνά με αλλαγή διαβατηρίων και Εκπαίδευση για να ξεχάσουν τη γλώσσα και την ταυτότητα της Ουκρανίας. Η Κύπρος θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή, όπως έκανε το Κατάρ, παρέχοντας προσωρινό ασφαλές περιβάλλον για επανένωση με οικογένειες ή σχολική Εκπαίδευση έως ότου βρεθούν μόνιμες λύσεις. Κάθε παιδί που επιστρέφει αποτελεί νίκη για την ανθρωπότητα.
Υβριδικές απειλές
O Ουκρανός πρέσβης μιλάει και για τα σχόλια γύρω από υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας που ακολούθησαν την επίσκεψη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τη στήριξη της κυπριακής κυβέρνησης, σε συνδυασμό με το λεγόμενο Videogate. «Γνωρίζουμε πολύ καλά την υπογραφή των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων. Οι Ουκρανοί ζουν με αυτό εδώ και χρόνια. Παραπληροφόρηση, χειραγώγηση της κοινής γνώμης, χρονισμός διαρροών ή σκανδάλων· αυτά δεν είναι νέα εργαλεία. Η εμπειρία μας δείχνει ότι τέτοιες τακτικές στοχεύουν στη δημιουργία δυσπιστίας, σύγχυσης και διχασμού στις κοινωνίες που στηρίζουν την Ουκρανία. Η αναγνώριση αυτών των προτύπων είναι το πρώτο βήμα για ανθεκτικότητα».