Repeating the Same Tragedy: A Critical Look at the Cyprus Issue

Είναι νομίζω καιρός να μετροφυλλίσουμε ξανά τις μαύρες σελίδες του κυπριακού δράματος για να αντιληφθούμε επιτέλους τον λόγο που η μικρή μας πατρίδα οδεύει ολοταχώς προς την οριστική διχοτόμηση. Μεταξύ άλλων θα πρέπει να μας απασχολήσουν σοβαρά οι λόγοι για αυτήν την κατάληξη. Πρώτον, η επερχόμενη οριστική διαίρεση είναι αυτό που ήθελε πάντα η Τουρκία; Δεύτερον, η τουρκική αδιαλλαξία ήταν πάντα η αιτία ναυαγίου των δεκάδων προσπαθειών επίλυσης του Κυπριακού;
Νομίζω τα γεγονότα από μόνα τους απορρίπτουν όλα τα πιο πάνω. Το εκπληκτικό δε είναι το ότι, αν και όλα αυτά καταρρίπτονται με πλήρη ιστορική τεκμηρίωση, επιμένουμε στα δικά μας ανέκδοτα. Όποιος μάλιστα εκφράσει άποψη αντίθετη από το δικό μας τροπάρι είναι μειοδότης, της γονυκλισίας και εξυπηρετεί τουρκικά συμφέροντα και επιδιώξεις. Η αντίθετη άποψη έχει γίνει τόσο «απαγορευμένη» που κατάντησε κατάρα και ανάθεμα. Χαρακτηριστικό το ότι σε μια πρόσφατη ανάρτησή μου στο Χ, κάποιος με αποκάλεσε ελληνόφωνο Τούρκο.
Η άγνοια την αλήθειας, η εσκεμμένη παραπλάνηση και παραπληροφόρηση, δεν μας αφήνουν να αντικρίσουμε κατάματα τις πραγματικότητες και κυρίως τις ασήκωτες δικές μας ευθύνες.
Για παράδειγμα, πόσοι γνωρίζουν ότι το θέμα των δήμων ήταν ένα από τα σημεία που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη σημερινή μας κατάσταση; Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν επί ώρες εξηγούσε στον Αρχιεπίσκοπο τις συμφωνίες Ζυρίχης που είχε συνομολογήσει με τον Τούρκο Πρωθυπουργό Μεντερές, ο Αρχιεπίσκοπος συμφώνησε σε όλα τα σημεία των συμφωνιών με μόνη ένσταση αυτήν της πρόνοιας για ενιαίους δήμους. Ζήτησε χωριστούς δήμους γιατί πίστευε ότι λόγω της μεγάλης διαφοράς στο βιοτικό επίπεδο μεταξύ των δύο κοινοτήτων οι Ε/Κ θα επιβαρύνονταν με το μεγαλύτερο κόστος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το αίτημα του Μακαρίου έγινε δεκτό και οι συμφωνίες Ζυρίχης Λονδίνου προνοούσαν την δημιουργία χωριστών δήμων. Μετά την ανεξαρτησία όμως αρνήθηκε τη δημιουργία όλων των τ/κ δήμων που προνοούσαν οι συμφωνίες. Στην πράξη παραβίασε τις συμφωνίες και το δικό του αίτημα μην επιτρέποντας τη δημιουργία κανενός τ/κ δήμου. Ο ίδιος όμως άνθρωπος, στα εγκληματικά 13 σημεία, ζητούσε την κατάργηση των χωριστών δήμων και τη δημιουργία ενιαίων. Όταν όμως στις συνομιλίες Κληρίδη - Ντενκτάς του 1972 οι Τ/Κ αποδέχθηκαν τα 12 από τα 13 σημεία, εκτός το θέμα των δήμων, ο Μακάριος δεν αποδέχθηκε τη συμφωνία γιατί επέμενε σε ενιαίους δήμους. Ένας παπάς, χωρίς ίχνος πολιτικής κρίσης και διορατικότητας, με πρόσχημα το θέμα των δήμων, κορόιδευε την ελληνική κυβέρνηση αλλά και τα ΗΕ.
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Γλαύκου Κληρίδη στον τέταρτο τόμο του βιβλίου του, «Η Κατάθεσή μου». «Ο Μακάριος δεν υποχώρησε αν και οι Τουρκοκύπριοι υποχώρησαν περισσότερο αφού εγκατέλειψαν την απαίτησή τους για την ομαδοποίηση των χωριών, προκειμένου να σχηματισθούν χωριστές περιοχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους. Η αδιαλλαξία του Μακαρίου απέτρεψε τη λύση, εμπόδισε την επιστροφή των Τουρκοκυπρίων στο κράτος και ματαίωσε την αποκατάσταση των δικαιωμάτων τους. Αν ο Μακάριος δεν απέρριπτε εκείνη τη συμφωνία τα πράγματα στην Κύπρο θα έπαιρναν διαφορετική τροπή. Το ότι η αδιάλλακτη στάση του Μακαρίου στο ζήτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στάθηκε εμπόδιο στη λύση του Κυπριακού, τον Σεπτέμβριο του 1972, αποτελεί ιστορικό γεγονός που κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί». Όταν οι υπόλοιποι δεχόντουσαν τη δημιουργία ενιαίων δήμων, μετά από αίτημα του Μακαρίου, αυτός ζητούσε χωριστούς και όταν δεχόντουσαν χωριστούς, ζητούσε ενιαίους.
Το 1963 διχοτομήθηκε η Κύπρος και το 1972-1973 μας δόθηκε η ευκαιρία για ανατροπή της διαίρεσης, με τη συμφωνία Κληρίδη - Ντενκτάς, αλλά ο Εθνάρχης και πάλι στάθηκε εμπόδιο. Μέχρι και ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος ήταν πιο συνετός στο Κυπριακό από τον Αρχιεπίσκοπο. Σε επιστολή του προς τον Μακάριο, ημερομηνίας 18 Ιουνίου 1971, ο Έλληνας δικτάτορας απειλούσε τον Κύπριο Πρόεδρο με τη λήψη εναντίον του «οσωνδήποτε πικρών μέτρων» χρειαστούν, εάν δεν υποχωρούσε σε διάφορα θέματα που συζητούσε με τους Τούρκους για λύση του Κυπριακού. «Ἡ παρουσία ἐντός τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου Τουρκοκυπρίου ὑπουργοῦ ἁρμοδίου διά τά θέματα Τοπικῆς Διοικήσεως ἐν τῷ συνόλῳ τῶν ... ὑπογραμμίζει τήν ἑνότητα τοῦ Κράτους. Ἡ μοναδική αὐτή παραχώρησις -διότι οὐδεμία ἂλλη οὐσιαστικοῦ περιεχομένου ζητεῖται ἀπό τουρκοκυπριακῆς πλευρᾶς- ἀντισταθμίζεται πλουσίως διά τῶν μέχρι τοῦδε προτάσεων τοῦ κ. Ντενκτάς, προτάσεων ἱκανοποιουσῶν μεταξύ ἂλλων καί τό σύνολον σχεδόν τῶν εἰς τά «13 σημεῖα» αἰτημάτων σας καί ἐπιτρεπουσῶν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ...», έγραφε μεταξύ άλλων ο Γεώργιος Παπαδόπουλος.
«Είναι γεγονός ότι το 1973 φτάσαμε κοντά σε λύση που βελτίωνε τη Ζυρίχη. Οι Τούρκοι αποδέχτηκαν πολλά από τα αιτήματά μας, όπως η μείωση του ποσοστού συμμετοχής στην κυβέρνηση και στη δημόσια υπηρεσία από το 70-30 σε 80-20. Ως αντάλλαγμα εμείς δίναμε στους Τούρκους αιρετή Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το ζήτημα των χωριστών δημαρχιών ήταν από τα πιο σοβαρά προβλήματα της περιόδου 1960-63», κατά τον Γλαύκο Κληρίδη.
Δυστυχώς ο άνθρωπος που, «ζει και μας καθοδηγεί», είναι ο κύριος υπεύθυνος για τη σημερινή μας καταστροφική πορεία. Όσοι καθοδηγούνται από τις παρακαταθήκες του αποδεδειγμένα είναι οι άνθρωποι που στάθηκαν εμπόδιο στη λύση και επανένωση της πατρίδας μας. Κλασικά παραδείγματα ο Σπύρος Κυπριανού με το δυτικό σχέδιο του 1978 και ο Τάσσος Παπαδόπουλος με το σχέδιο Ανάν το 2004.
Μελετώντας λοιπόν τη νεότερή μας ιστορία είναι προφανές ότι δεν ξέρουμε τι θέλουμε ή καλύτερα δεν θέλουμε το καλό αυτού του δύσμοιρου τόπου. Το συμπέρασμα προφανές. Αντί μιας αυτοκριτικής η οποία θα μπορεί να μας βοηθήσει να ακολουθήσουμε τη σωστή πορεία, έχουμε την αναίδεια να ρίχνουμε τις ευθύνες σε άλλους. Το δε χειρότερο, έχουν παρασύρει ολόκληρο λαό να πιστεύει σε όνειρα θερινής νυκτός και να φθάνει στο σημείο να στηρίζει με σθένος όποιον ηγέτη της δεκάρας απεργάζεται τη λύση και την επανένωση. Είμαστε τόσο ανεπαρκείς που δηλώνουμε, και δυστυχώς το πιστεύουμε, ότι είμαστε ο ομφαλός της γης και όλοι ασχολούνται με εμάς.
«Το πρόβλημά μας με το Κυπριακό είναι που παίρνουμε αποφάσεις και υποστηρίζουμε θέσεις που δυστυχώς είναι πέραν των δυνατοτήτων μας. Το λάθος μας είναι που δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας», έλεγε ο Γλαύκος Κληρίδης. Αυτό δυστυχώς κάνουμε και σήμερα. Ο λαός λέει «όπως στρώσεις θα κοιμηθείς». Εμείς θέλουμε να κοιμηθούμε χωρίς να στρώσουμε. Όχι μόνο δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας αλλά κάθε φορά τα λάθη είναι χειρότερα από τα προηγούμενα.
Σήμερα στο ίδιο έργο θεατές. Η σημερινή μας πολιτική στο Κυπριακό και γενικά η εξωτερική μας πολιτική, θυμίζει ό,τι το χειρότερο συνέβη σε αυτόν τον τόπο , δηλαδή πολιτικές του καταστροφικού Εθνάρχη. Οι παραλληλισμοί εμφανέστατοι. Υπέρμετρη προσωπική φιλοδοξία και συμμαχίες που οι πλείστες στόχο έχουν να πλήξουν την Τουρκία για να μην υπάρξει θετικό κλίμα για συνομιλίες. Τότε οι «αδέσμευτοι», σήμερα οι διάφορες τριμερείς, τετραμερείς και πολυμερείς. Αντιτουρκική εμμονή τότε, αντιτουρκική εμμονή και σήμερα. Υπεροψία τότε, υπεροψία και σήμερα. «Δεν θα ανtέξουν» τότε, πλήρης περιφρόνηση των Τ/Κ σήμερα.