Π. Ζαρούνας: Αυξημένος ο κίνδυνος στις ΒΒ, υπαρκτό ενδεχόμενο γενίκευσης σύρραξης

Ο κίνδυνος παραμένει αυξημένος στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων, με πιθανό λάθος να έχει συνέπειες και στην υπόλοιπη επικράτεια, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Πέτρος Ζαρούνας, αναφέροντας περαιτέρω ότι το ενδεχόμενο γενίκευσης της σύρραξης είναι υπαρκτό, παρόλο που προς το παρόν οι χώρες του Κόλπου που δέχτηκαν χτυπήματα φαίνεται να επιθυμούν αποκλιμάκωση της κατάστασης.
Για την επόμενη μέρα στο Ιράν, είπε ότι το πιο πιθανό σενάριο, το οποίο θα θεωρηθεί επιτυχία για τη διακυβέρνηση Τραμπ, θα ήταν η μεταρρύθμιση του καθεστώτος.
Πρόσθεσε, ακόμα, ότι η Λευκωσία θα πρέπει να μιλήσει διπλωματικά με το Ιράν, με το οποίο διατηρεί διπλωματικές σχέσεις, για να αποφευχθούν μελλοντικές ενέργειες που βλάπτουν τη χώρα, αλλά και να ζητήσει από την ΕΕ ενεργοποίηση του άρθρου 42 της Συνθήκης της Λισσαβόνας, προκειμένου να προστατευτεί αποτελεσματικά από τυχόν χτυπήματα.
Ο κ. Ζαρούνας, εκτίμησε, ακόμα, ότι δεν είναι ώρα να τεθεί ζήτημα επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων. Ανέφερε, ωστόσο, ότι, στο πλαίσιο του στρατηγικού διαλόγου Κύπρου-Ηνωμένου Βασιλείου, θα πρέπει να τεθεί το ζήτημα της ενημέρωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε περίπτωση χρήσης των Βάσεων από μη μέλη της Κοινοπολιτείας.
Απειλή κυρίως στις Βάσεις
«Αυτή τη στιγμή η απειλή επικεντρώνονται μόνο στη Βάση Ακρωτηρίου και ενδεχομένως και σε εκείνη της Δεκέλειας», είπε στο ΚΥΠΕ ο Πέτρος Ζαρούνας, ερωτηθείς για τον κίνδυνο που πιθανώς να αντιμετωπίζει η Κύπρος. Σημείωσε ότι η Βρετανία φαίνεται ότι άρχισε να εμπλέκεται στη σύγκρουση, πρώτον, με την παραχώρηση διευκολύνσεων στους Αμερικανούς στις Βρετανικές Βάσεις, που ανακοίνωσε ο Βρετανός Πρωθυπουργός, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, πχ στη Βάση Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό.
Επίσης, ανέφερε, η Βρετανία, μαζί με τη Γαλλία και τη Γερμανία, έχουν εκδώσει κοινό ανακοινωθούν με το οποίο λένε ότι θα συμπαραταχθούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά του Ιράν, με «αμυντική λογική». Ωστόσο, διευκρίνισε ο κ. Ζαρούνας, η «αμυντική λογική» τους αφορά και την καταστροφή εκτοξευτήρων πυραύλων του Ιράν. «Άρα θα γίνουν προσβολές στο ιρανικό έδαφος. Δεν είναι τόσο ειρηνική η «αμυντική» αυτή παρέμβαση», είπε.
Συνέχισε αναφέροντας ότι οι Ιρανοί επιδιώκουν να επεκτείνουν τον πόλεμο, ώστε να αυξηθούν οι διεθνείς αντιδράσεις και πιέσεις προς ΗΠΑ και Ισραήλ. Σε αυτό το πλαίσιο, είπε, αποφάσισαν να αξιοποιήσουν τους περιφερειακούς τους πληρεξούσιους, τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου, του Ιράκ, πιθανώς και τους Χούθι, το επόμενο διάστημα, ενώ θα μπορούσε ακόμα και να κινδυνεύσει η εκεχειρία στη Γάζα, αφού η Χαμάς επηρεάζεται από το Ιράν.
Σε αυτό το πλαίσιο, φαίνεται, είπε, από το είδος του drone που χτύπησε τις Βάσεις, ότι ο πιθανότερος «ένοχος» αυτής της ενέργειας είναι η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, η οποία είναι εγγύτερα στην Κύπρο και διαθέτει ακριβώς τον ίδιο τύπο drones, τα οποία κατασκευάζονται στο Ιράν.
«Μέσα σε αυτή τη λογική του χτυπήματος όλων των Βάσεων, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους, οι Ιρανοί ενδεχομένως να έδωσαν οδηγίες και κατεύθυνση να πληγεί η Βάση Ακρωτηρίου. Υπάρχει ο κίνδυνος όσο ο πόλεμος συνεχίζεται να επαναληφθούν τέτοιας μορφής επιθέσεις κατά των Βάσεων
Ερωτηθείς, ωστόσο, για το πόσο «αξιόπιστα» είναι τα πιθανά πλήγματα ως προς τον στόχο τους, είπε ότι «από τη στιγμή που πέφτουν πύραυλοι στη Βάση Ακρωτηρίου, υπάρχει κίνδυνος, ακόμα και από λάθος, να χτυπηθούν, να πέσουν ή να ‘χάσουν τον δρόμο τους’, να δυσλειτουργήσουν, και να πέσουν πάνω στα δικά μας κεφάλια, όχι εκ προθέσεως, αλλά από λάθος».
Για αυτό τον λόγο, είπε, οφείλει η Κυπριακή Δημοκρατία να ενεργοποιήσει όλα τα συστήματα άμυνας, είτε αντιαεροπορικής είτε αντιβαλλιστικής. «Ευτυχώς η Κύπρος διαθέτει συστήματα για να προστατευτεί από απειλές και από πυραύλους και από drones», είπε, προκειμένου να προστατευτούν οι πολίτες, οι πόλεις και τα χωριά, ειδικά αυτά που είναι κοντά στη βάση Ακρωτηρίου.
Επιπλέον, είπε ότι η Κυβέρνηση πρέπει να λαμβάνει μέτρα μέσω της πολιτικής άμυνας. «Θα πρέπει να δώσει οδηγίες σε όσους κατοικούν πολύ κοντά στη Βάση Ακρωτηρίου, να προφυλαχτούν, τι να αποφύγουν και τι να κάνουν. Πρέπει να έχουμε ένα συνολικό πλάνο, το οποίο να εφαρμόσουμε».
Διπλωματικές κινήσεις προς Ιράν και ΕΕ
Πέραν όμως από τα μέτρα πρόληψης, ο κ. Ζαρούνας είπε ότι η Δημοκρατία πρέπει να κινηθεί διπλωματικά σε δύο κατευθύνσεις.
Αφενός, καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία διατηρεί σχέσεις με την Τεχεράνη, «θα πρέπει να στείλουμε το μήνυμα ότι τέτοιου είδους ενέργειες που επηρεάζουν την Κύπρο θα πρέπει να αποφεύγονται, διαφορετικά δεν θα είμαστε μία φιλική φωνή απέναντί τους ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Από την άλλη, είπε ότι θα πρέπει να καλέσουμε τους εταίρους μας στην ΕΕ, στη βάση του άρθρου 42 της Συμφωνίας της Λισσαβόνας, περί αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, «να έρθουν και να μας συμπαρασταθούν, αποστέλλοντας στην Κύπρο οποιαδήποτε συστήματα αναχαίτισης και κατάρριψης drones ή πυραύλων, τα οποία εκείνοι διαθέτουν και τα οποία εμείς χρειαζόμαστε ως συμπλήρωμα των ήδη υπαρχόντων στην Κύπρο», τόνισε.
Την επόμενη μέρα του χτυπήματος, είπε, προέχει να οργανωθούμε για να διαχειριστούμε τέτοιου είδους απειλές και κινδύνους. «Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, το άρθρο 42 μπορεί να ενεργοποιηθεί για την προστασία της Κύπρου», είπε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ, αντίστοιχα, βοηθά την Ουκρανία να αποκρούσει τα ρωσικά drones που είναι ιρανικής κατασκευής και προέλευσης. «Αυτό είναι ένα ισχυρό επιχείρημα για να κινητοποιήσουμε τους εταίρους μας, αφού η Κύπρος, είναι χώρα μέλος της ΕΕ και πρέπει να καλύπτεται με το άρθρο 42».
Δεν είναι ώρα για επαναδιαπραγμάτευση καθεστώτος Βάσεων
Κληθείς να σχολιάσει φωνές που ζητούν επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο, και με αφορμή το χθεσινό περιστατικό, είπε «δεν είναι η ώρα να θέσουμε κάτι τέτοιο. Είναι εύκολο σύνθημα για αυτούς που θέλουν να το χρησιμοποιούν. Εκείνο που πρέπει να κάνουμε είναι να πούμε στους Βρετανούς, με τους οποίους έχουμε στρατηγικό διάλογο και άριστες σχέσεις σε πολλά επίπεδα, και ειδικά στο αμυντικό, ότι και από την πλευρά τους θα πρέπει να αποφεύγονται ενέργειες, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την Κυπριακή Δημοκρατία και να τους επισημάνουμε ότι στη Συνθήκη των Βάσεων προβλέπεται ότι οι Βρετανοί για να παραχωρήσουν διευκολύνσεις σε χώρες που δεν είναι μέλη της Κοινοπολιτείας, όπως οι ΗΠΑ, θα πρέπει πρώτα να μας ρωτούν.
Ενδεχόμενο γενικευμένης σύρραξης
Όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο γενίκευσης της σύρραξης, είπε ότι αυτό είναι υπαρκτό. «Αυτός είναι ένας σοβαρός κίνδυνος. Επί του παρόντος, οι χώρες προσπαθούν να το αποφύγουν. Χώρες όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, έχουν σημαντικές αεροπορικές δυνάμεις και θα μπορούσαν να αντιδράσουν. Επί του παρόντος δεν αντιδρούν, δεν επιδιώκουν κλιμάκωση. «Επί του παρόντος προσπαθούν, αν είναι δυνατόν, να κρατήσουν την ένταση χαμηλά, αλλά από πλευράς Ιράν, ο στόχος είναι να χτυπηθούν αυτοί και οι υποδομές που έχουν να κάνουν με τους Αμερικανούς αλλά και δικές τους, οικονομικές υποδομές, έτσι ώστε να αντιδράσουν και να πιέσουν αυτές οι χώρες τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για να τερματίσουν τις επιχειρήσεις».
Ωστόσο, σημείωσε, αν υπάρξει μεγάλης διάρκειας πόλεμος και μεγάλα χτυπήματα εις βάρος τους, είναι δυνατόν να αντιδράσουν, καθώς είναι υπόλογοι στους πολίτες τους.
Όσον αφορά άλλους δρώντες, είπε ότι η Ρωσία είναι απασχολημένη στην Ουκρανία. «Θα μπορούσαν να στείλουν S 400, αλλά δεν είναι εύκολο, πρέπει να εκπαιδεύσεις κόσμο, να πάρεις κι άλλα συστήματα», είπε. Πρόσθεσε ότι μπορεί να βοηθά το Ιράν με πληροφορίες, αλλά «δεν βλέπω τη Ρωσία να εμπλέκεται σε αυτή τη σύγκρουση», σημειώνοντας ότι κρατά ανοιχτά τα κανάλια της με τις ΗΠΑ, που λειτουργούν με ικανοποιητικό τρόπο για τον Πούτιν σε ό,τι αφορά την Ουκρανία.
Όσον αφορά την Κίνα, είπε ότι αυτή επηρεάζεται περισσότερο, καθώς παίρνει πετρέλαιο από το Ιράν και από τις χώρες του Περσικού Κόλπου. «Είναι ενοχλημένη, κάνει δηλώσεις», είπε. Σε επίπεδο βοήθειας προς το Ιράν, είπε ότι δίνει δορυφορικές πληροφορίες για να τους ενισχύσει. «Υπήρχαν κάποιες πληροφορίες ότι πιθανόν να τους έδινε και πυραύλους που μπορούν να καταστρέψουν αεροπλανοφόρα. Φαίνεται ότι επί του παρόντος δεν είναι πρόθυμη», ωστόσο να εμπλακεί περαιτέρω, είναι σε στάση αναμονής, παραμένοντας επικριτικοί για τις αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις.
Στόχος η αποτροπή του καθεστώτος
Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός ότι ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, που λειτουργούσε ως διαπραγματευτής μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα του δεύτερου, είχε δηλώσει ότι μία συμφωνία βρισκόταν πολύ κοντά, είπε ότι «αποδείχτηκε ότι ο πρωταρχικός στόχος δεν ήταν τα πυρηνικά ή τα βαλλιστικά. Ήταν και παραμένει η ανατροπή του καθεστώτος».
Εξάλλου, σημείωσε, ο χρόνος έναρξης των επιχειρήσεων «συνδέθηκε άμεσα με το γεγονός ότι ήρθε η πληροφορία ότι την τάδε μέρα και ώρα στο τάδε σημείο θα γινόταν μία μεγάλη σύσκεψη με την παρουσία του Χαμενεΐ. Μόλις το πήραν και διασταυρώσανε αυτές τις πληροφορίες, έδρασαν», ενεργοποιώντας υπάρχοντα σχέδια που είχαν προετοιμάσει και «έπληξαν ακριβώς για να ‘αποκεφαλίσουν’» το καθεστώς, ελπίζοντας ότι και με άλλες εξοντώσεις άλλων ηγετικών στελεχών του καθεστώτος τα πράγματα θα οδηγηθούν σε ανατροπή του καθεστώτος.
Τα σενάρια για την επόμενη μέρα
Ερωτηθείς για τα πιθανά σενάρια για την επόμενη μέρα στο Ιράν, ο κ. Ζαρούνας εκτίμησε ότι το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι μια εσωτερική αλλαγή στο ίδιο το καθεστώς, ώστε να αναλάβουν κάποιοι μετριοπαθέστεροι της υφιστάμενες ή της προηγούμενης ηγεσίας. Ίσως, είπε, «να κάνουν ένα συμβιβασμό και να τα βρουν με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ».
Ένα τέτοιο σενάριο, είπε, θα βόλευε τον Πρόεδρο Τραμπ. «Αν του δώσουν το πυρηνικό πρόγραμμα, περιορίσουν δραστικά το βεληνεκές των πυραύλων, κάνουν παραχωρήσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα, (ο Τραμπ) μπορεί να επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες με το αεροπλανοφόρο του και να πει ότι πέτυχε πολύ περισσότερα από τους άλλους, με πολύ περιορισμένο κόστος», παρόλο που το Ισραήλ, ως πιο ισχυρός υποστηρικτής της ανατροπής του καθεστώτος, ενδεχομένως να διαφωνήσει.
Πρόσθεσε ότι η πιο πιθανή και ρεαλιστική προσδοκία είναι ένας τέτοιος συμβιβασμός των Ιρανών με εσωτερική πρώτα μεταρρύθμιση του καθεστώτος. Αυτό, είπε, είναι το αισιόδοξο σενάριο.
Το άλλο σενάριο, ανέφερε, είναι η ανατροπή του καθεστώτος. «Σε αυτή την περίπτωση, επειδή δεν υπάρχει εναλλακτική ηγεσία, θα πηγαίναμε σε μια πιο χαοτική κατάσταση», είπε. Θα ήταν δυνατόν, σε αυτό το σενάριο, να επαναστατήσουν και οι εθνικές μειονότητες εντός του Ιράν, που αποτελούν το 25% του πληθυσμού, και να προσπαθήσουν να αυτονομηθούν από την κεντρική εξουσία .
Κανένας δεν επιθυμεί αυτό το σενάριο, είπε, καθώς δεν θα μπορεί να τύχει διαχείρισης η κατάσταση, θα είναι δύσκολη για όλους.