Η υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου, πέρασε χθες από τη Βουλή με μια βαλίτσα γεμάτη μέτρα, αριθμούς, δόσεις, σχέδια και συντονισμούς. Όποιος την άκουγε χωρίς να γνωρίζει τι προηγήθηκε, θα νόμιζε ότι το κράτος βρίσκεται σε πλήρη κινητοποίηση εδώ και μήνες και ότι ο αφθώδης πυρετός βρήκε απέναντί του έναν μηχανισμό που δούλευε σαν ελβετικό ρολόι.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι λίγο διαφορετική. Ή μάλλον, για να είμαστε πιο ακριβείς, κινείται σε άλλη ταχύτητα. Διότι ο αφθώδης πυρετός δεν εμφανίστηκε ξαφνικά ένα πρωί και μας έπιασε στον ύπνο. Η νόσος εμφανίστηκε στα κατεχόμενα τον περασμένο Δεκέμβριο.
Και όταν μια τόσο μεταδοτική ασθένεια βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα μακριά, λογικό είναι το κράτος να σημάνει συναγερμό. Να προλάβει, για να μην αναγκαστεί μετά να κυνηγά. Αλλά φαίνεται πως στο Υπουργείο Γεωργίας η λογική είναι διαφορετική: Πρώτα έρχεται η κρίση και μετά αρχίζει η κινητοποίηση.
Έτσι, σήμερα η υπουργός ανακοίνωσε ότι εξασφαλίστηκαν 600.000 δόσεις εμβολίων, εκ των οποίων ήδη χορηγήθηκαν 238.000 (159.000 σε αιγοπρόβατα και 79.000 σε βοοειδή). Ενημέρωσε επίσης ότι προχωρούν οι αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος. Ότι αναζητούνται περιοχές απαλλαγμένες από νόσους για εισαγωγή νέου ζωικού πληθυσμού. Ότι 16 υπηρεσίες και πάνω από 500 λειτουργοί εργάζονται σε 24ωρη βάση. Ότι δαπανήθηκαν 700.000 ευρώ για 99 τροχόλουτρα και 27 αυτοματοποιημένα συστήματα απολύμανσης.
Ουάου! Εντυπωσιακός κατάλογος. Πραγματικά. Τόσο πολύ ενθουσιάστηκα, που μου ήρθε να φύγω από το γραφείο και να πάω στη Βουλή, να βρω την Μαρία και να υποκλιθώ. Μόλις κατάφερα να συγκρατήσω τον ενθουσιασμό μου, όμως, θυμήθηκα ότι υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα. Ότι όλα αυτά θυμίζουν κάτι από πυροσβεστική εκστρατεία. Αφού, όμως, πρώτα κάηκε το δάσος….
Δυστυχώς, όταν μια επιδημία κινείται με την ταχύτητα ενός ιού που μεταδίδεται αστραπιαία, το κράτος δεν μπορεί να κινείται με τον ρυθμό της δημόσιας υπηρεσίας. Με απλά λόγια, ο αφθώδης πυρετός τρέχει με Φερράρι και το Υπουργείο τον κυνηγά με μοτοποδήλατο.
Και φυσικά, μέσα σε όλη αυτή την κινητικότητα, δεν έλειψε και η αναφορά στην επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με την υπουργό, τόσο η ίδια όσο και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας βρίσκονται σε διαρκή επαφή με την Κομισιόν, ζητώντας εξαίρεση από τις μαζικές θανατώσεις ασυμπτωματικών ζώων λόγω των ιδιαιτεροτήτων της Κύπρου ως νησιωτικού κράτους.
Πολύ ωραία όλα αυτά. Και λογικά. Αλλά η βασική απορία παραμένει: Σήμερα υπάρχει όλη αυτή η κινητικότητα, γιατί δεν υπήρχε και τον Δεκέμβριο; Γιατί τότε δεν είδαμε την ίδια ταχύτητα; Γιατί δεν είδαμε την ίδια επιφυλακή; Γιατί τα μέτρα δεν ενεργοποιήθηκαν με την πρώτη εμφάνιση της νόσου δίπλα μας; Στην πολιτική, δυστυχώς, υπάρχει ένας κανόνας απαράβατος. Όταν κυνηγάς την κρίση αντί να την προλαμβάνεις, συνήθως έχεις ήδη χάσει τον πρώτο γύρο.
Βεβαίως, μέσα σε αυτή την ιστορία υπάρχει και μια δόση… γεωπολιτικής τύχης. Διότι την ώρα που η Μαρία Παναγιώτου δεχόταν πίεση για τους χειρισμούς της στο θέμα του αφθώδους πυρετού, η διεθνής επικαιρότητα αποφάσισε να αλλάξει κανάλι. Ο πόλεμος στο Ιράν, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι μεγάλες γεωπολιτικές εξελίξεις κατάπιαν σε χρόνο μηδέν τον εγχώριο θόρυβο. Και η πολιτική θύελλα άρχισε να κοπάζει.
Αν η υπουργός διαθέτει πραγματική ευγένεια, οφείλει να αποστείλει μια ευχαριστήρια κάρτα στον Ντόναλντ Τραμπ. Όχι επειδή έλυσε το πρόβλημα του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο. Αυτό θα ήταν μάλλον υπερβολικό ακόμη και για τα δεδομένα της διεθνούς πολιτικής. Αλλά επειδή οι παγκόσμιες κρίσεις έχουν ένα περίεργο ταλέντο: Εξαφανίζουν από το ραντάρ τις μικρότερες.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Όχι το ότι λαμβάνονται μέτρα, διότι καλώς λαμβάνονται. Όχι το ότι κινητοποιούνται υπηρεσίες, διότι επιτέλους κινητοποιούνται. Το πρόβλημα είναι ότι στην Κύπρο έχουμε συνηθίσει σε ένα κράτος που λειτουργεί κατόπιν εορτής.
Η κρίση έρχεται, το σύστημα ξυπνά, οι υπηρεσίες τρέχουν, οι υπουργοί παρουσιάζουν αριθμούς και η κυβέρνηση δηλώνει ότι «δεν θα αφήσει κανένα μόνο». Μόνο που στο μεταξύ, ο ιός έχει ήδη κάνει τον γύρο του νησιού. Όταν συμβεί αυτό, όσο κι αν προσπαθείς να επιταχύνεις, η Φερράρι έχει ήδη χαθεί στο βάθος του ορίζοντα… Και το μοτοποδήλατο, απλώς, τρώει τη σκόνη…
Foot-and-Mouth Disease Response in Cyprus: A Case of Reactive Measures?
The Minister of Agriculture, Maria Panagiotou, presented the measures to address the foot-and-mouth disease outbreak in the House of Representatives, which first appeared in the occupied territories in December. While 600,000 doses of vaccine have been secured and 238,000 administered, criticism is focused on the delayed response of the Ministry, as the disease was detected in the occupied territories several months ago. The government is proceeding with compensation for loss of income, seeking disease-free areas for the import of new livestock, and has allocated €700,000 for disinfection equipment. However, the speed at which the Ministry of Agriculture is moving is considered insufficient in relation to the rapid spread of the disease. The situation is compared to a firefighting operation after the fire has already broken out, rather than preventive measures. The government is in contact with the European Commission to request an exemption from the mass culling of asymptomatic animals, due to the island nature of Cyprus. The main criticism remains the lack of prompt response and the delay in activating the necessary measures. The experience from dealing with the crisis highlights the need for proactive action and faster response times in addressing similar threats.
