Marilena Trimithioti: Healthcare is a Social Good, Not a Commodity

Ποια είναι η Μαριλένα Τριμιθιώτη
Με τρεις λέξεις, πώς θα περιέγραφες τον εαυτό σου;
Ειλικρινής, διεκδικητική, δίκαιη.
Ποιο ταξίδι έμεινε χαραγμένο στο μυαλό σου;
Η τρίμηνη παραμονή μου στο Παρίσι κατά τη διάρκεια των διδακτορικών μου σπουδών στα πλαίσια μιας διακρατικής συνεργασίας.
Ποιο είναι το αγαπημένο σου φαγητό;
Το Γουδιώτικο λουβί με τα λάχανα.
Τραγούδι ή μουσικό κομμάτι που ακούς συχνά;
Γυναίκα (χόρεψε πάνω στο φτερό του Καββαδία).
Ποια είναι η μικρή απόλαυση της ημέρας σου;
Η σοκολάτα μου στις 5 το απόγευμα.
Η υποψήφια βουλεύτρια του ΑΚΕΛ μιλά στη «Χαραυγή» για το ΓεΣΥ, τους εργαζομένους στην Υγεία και την ανάγκη στήριξης των νέων επιστημόνων
Η Μαριλένα Τριμιθιώτη, υποψήφια βουλεύτρια Λευκωσίας με το ΑΚΕΛ, είναι διδάκτωρ Χημείας και λειτουργός νοσοκομειακού εργαστηρίου σε δημόσιο νοσηλευτήριο, με έντονη συνδικαλιστική δράση ως πρόεδρος του Κλάδου Νοσοκομειακών Εργαστηρίων της ΠΑΣΥΔΥ. Με πολυετή εμπειρία στο χώρο της δημόσιας υγείας και ενεργό ρόλο στον Τομέα Υγείας του ΑΚΕΛ, τοποθετεί στο επίκεντρο την υπεράσπιση του δημοσίου χαρακτήρα του ΓεΣΥ και των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Σε συνέντευξή της στη «Χαραυγή» αναλύει τις προκλήσεις του συστήματος υγείας και καταθέτει προτάσεις για ένα ισχυρό, δίκαιο και βιώσιμο σύστημα προς όφελος της κοινωνίας.
Συνέντευξη στην Μπισάν Ιμπραχήμ
Εργάζεστε σε δημόσιο νοσηλευτήριο και συμμετέχετε στον Τομέα Υγείας του ΑΚΕΛ. Πώς αξιολογείτε σήμερα την κατάσταση στα δημόσια νοσηλευτήρια και τη λειτουργία του ΓεΣΥ;
Tο Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ) αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές κατακτήσεις στην Κύπρο. Η εφαρμογή του ήταν αποτέλεσμα μακροχρόνιων κοινωνικών και πολιτικών αγώνων και σε αυτή τη διαδρομή ήταν καθοριστική η συμβολή του ΑΚΕΛ, το οποίο διαχρονικά υπερασπίστηκε ένα καθολικό σύστημα υγείας βασισμένο στην κοινωνική αλληλεγγύη και την ίση πρόσβαση όλων των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας.
Αυτή ακριβώς είναι και η μεγάλη σημασία του ΓεΣΥ: να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες όλων, χωρίς αποκλεισμούς. Των συνταξιούχων που χρειάζονται σταθερή και αξιοπρεπή φροντίδα, των νέων ανθρώπων που ξεκινούν τη ζωή τους με περιορισμένα εισοδήματα και δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος ακριβών ιδιωτικών υπηρεσιών, των χρόνιων ασθενών, των ατόμων με αναπηρίες.
Σήμερα, το ΓεΣΥ έχει διασφαλίσει ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση. Ωστόσο, το σύστημα αντιμετωπίζει προκλήσεις που συνδέονται κυρίως με τη δυναμικότητα του συστήματος, δηλαδή με την επάρκεια σε ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές, κλίνες και υπηρεσίες, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες του πληθυσμού.
Γι’ αυτό είναι κρίσιμος ο στρατηγικός υγειονομικός σχεδιασμός, το λεγόμενο capacity planning, που καθορίζει πόσους γιατρούς, νοσηλευτές, κλίνες και μονάδες χρειάζεται μια χώρα σήμερα, αλλά και τα επόμενα χρόνια με βάση τις πραγματικές ανάγκες. Δυστυχώς, αυτός ο σχεδιασμός δεν προχώρησε έγκαιρα διότι απ’ ό,τι φαίνεται δεν υπάρχει η πολιτική βούληση εκ μέρους της παρούσας όσο και της προηγούμενης κυβέρνησης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έλλειψη νοσηλευτών, η οποία αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της απουσίας αυτού του σχεδιασμού.
Την ίδια στιγμή, παρατηρούμε με ανησυχία μια άλλη εξέλιξη. Τα τελευταία χρόνια, αρκετοί ιδιωτικοί πάροχοι υγείας στην Κύπρο έχουν εξαγοραστεί από μεγάλα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ο κίνδυνος ολιγοπωλιακών καταστάσεων, όπου λίγοι μεγάλοι πάροχοι αποκτούν ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη μέσα στο σύστημα υγείας. Αυτό μπορεί να επηρεάσει το κόστος, τη διαπραγμάτευση με το σύστημα υγείας, αλλά και την ισορροπία μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Όταν ένα κράτος δεν σχεδιάζει έγκαιρα τη δυναμικότητα του συστήματος υγείας, τότε την ανάπτυξη του τομέα έρχεται να την καθορίσει η αγορά. Και όταν η αγορά συγκεντρώνεται σε λίγους μεγάλους παρόχους, τότε αυξάνονται οι κίνδυνοι στρεβλώσεων.
Η ποιότητα ενός δημοσίου συστήματος υγείας στο τέλος της ημέρας κρίνεται από το αν μπορεί να στηρίζει πραγματικά τον συνταξιούχο, τον νέο άνθρωπο, τον χρόνιο ασθενή και κάθε πολίτη όταν το έχει ανάγκη. Ένα ισχυρό και βιώσιμο ΓεΣΥ προϋποθέτει ισχυρά δημόσια νοσηλευτήρια που να μπορούν να εγγυούνται την ποιότητα, την ισότητα και τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Η αυτονόμηση πρέπει να διασφαλίζει την επάρκεια προσωπικού, υποδομών και εξειδικευμένων μονάδων. Τα ενισχυμένα δημόσια νοσηλευτήρια είναι αυτά που θα προστατεύσουν το ΓεΣΥ από τις πιέσεις της αγοράς, έτσι ώστε η υγεία να παραμείνει κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα.
Έχετε έντονη συνδικαλιστική δράση ως πρόεδρος του Κλάδου Νοσοκομειακών Εργαστηρίων της ΠΑΣΥΔΥ. Ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στο χώρο της Υγείας;
Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να πούμε ότι οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στην Υγεία δεν αφορούν μόνο τους ίδιους τους εργαζομένους. Αφορούν συνολικά την κοινωνία και όλους τους πολίτες. Διότι όταν οι εργαζόμενοι εργάζονται σε συνθήκες ασφάλειας, με σεβασμό στα δικαιώματά τους και επαρκή υποστήριξη, αυξάνεται η ικανότητά τους να παρέχουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας στους πολίτες.
Δυστυχώς όμως, σήμερα οι επαγγελματίες υγείας καλούνται να κρατήσουν όρθιο το σύστημα κάτω από μεγάλη πίεση. Διότι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στο χώρο της Υγείας είναι η υποστελέχωση, ο αυξημένος φόρτος εργασίας και η ανάγκη για ασφαλείς, σταθερές και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας.
Στον ΟΚΥπΥ με πανσυνδικαλιστικό αγώνα οι εργαζόμενοι έχουν καταφέρει μέσω συλλογικής σύμβασης να διασφαλίσουν, σε κάποιο βαθμό, ρυθμισμένους όρους εργασίας. Ο στόχος τώρα, για τη νέα συλλογική σύμβαση, είναι να βελτιωθούν αυτοί οι όροι εργασίας. Την ίδια στιγμή, όμως, στον ιδιωτικό τομέα της Υγείας εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμη πιο σοβαρά ζητήματα σε ό,τι αφορά τους όρους εργασίας, την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Ο στόχος είναι να συμφωνηθούν συλλογικές συμβάσεις στους ιδιωτικούς παρόχους υγείας εκεί που δεν υπάρχουν ή που δεν εφαρμόζονται.
Εμείς λέμε ότι η συλλογική διεκδίκηση δημιουργεί διαύλους επικοινωνίας και συμμετοχής των εργαζομένων στις αποφάσεις που αφορούν τη λειτουργία του συστήματος υγείας. Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι ανάγκες όσο και οι γνώσεις των εργαζομένων ενσωματώνονται στον τρόπο λειτουργίας των δημοσίων νοσηλευτηρίων και του ΓεΣΥ συνολικά.
Η ίδια λογική ισχύει και σε όλους τους άλλους τομείς πέρα από την Υγεία, η συλλογική δράση και οι συλλογικές συμβάσεις είναι ο τρόπος να εξασφαλιστεί η αξιοπρέπεια στους μισθούς, η προστασία των δικαιωμάτων και η συμμετοχή των εργαζομένων στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη δουλειά τους. Όταν οι εργαζόμενοι έχουν φωνή και ρυθμισμένους όρους εργασίας, ωφελείται τόσο η κοινωνία όσο και η ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρονται.
Ως επιστήμονας στον τομέα των νοσοκομειακών εργαστηρίων, πώς βλέπετε τη θέση των επιστημόνων και των νέων επαγγελματιών στον τομέα της Υγείας στην Κύπρο;
Ως διδάκτωρ Χημείας του Πανεπιστημίου Κύπρου έχω ζήσει και η ίδια την αγωνία της επαγγελματικής αποκατάστασης και της αναζήτησης εργασίας που να ανταποκρίνεται στα προσόντα και στις δυνατότητές μου, ώστε να μπορώ να προσφέρω ουσιαστικά. Γι’ αυτό πιστεύω ότι οι επιστήμονες και ιδιαίτερα οι νέοι επαγγελματίες υγείας είναι από τα πιο σημαντικά κεφάλαια του συστήματος υγείας.
Η επιστημονική γνώση πρέπει να αξιοποιείται ουσιαστικά στην καθημερινή λειτουργία και στη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας, γιατί έτσι ενισχύεται και το ίδιο το σύστημα και η ποιότητα φροντίδας προς τον πολίτη. Όμως, πολλές φορές οι γνώσεις και οι δεξιότητές τους δεν αξιοποιούνται όσο θα έπρεπε, ενώ αρκετοί νέοι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά σε αβεβαιότητα, περιορισμένες προοπτικές εξέλιξης και έλλειψη ουσιαστικής στήριξης. Αν θέλουμε ένα σύγχρονο και ποιοτικό σύστημα υγείας, πρέπει να επενδύσουμε στους ανθρώπους του, με σωστό σχεδιασμό, κατοχυρωμένα επαγγέλματα, ευκαιρίες εξειδίκευσης, αξιοκρατία και πραγματικές προοπτικές εξέλιξης.