Karavas: Demolition of a 1901 Listed Building - Allegations of Uncontrolled Construction in the Area

Πληθώρα αντιδράσεων προκάλεσε η κατεδάφιση του αρχοντικού Χατζηλάμπρου στη λεωφόρο Πραξάνδρου 43, στον κατεχόμενο Καραβά. Το ιστορικό κτίσμα, που ανεγέρθηκε το 1901 και ανήκε στον Γρηγόρη Χατζηλάμπρου, πρώην δήμαρχο Καραβά (1908–1926), κατεδαφίστηκε εν μέσω της νύχτας, την περασμένη Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου, παρά το γεγονός ότι είχε χαρακτηριστεί διατηρητέο.
Η κατεδάφιση πυροδότησε έντονες αντιδράσεις στα κατεχόμενα, ενώ είχαν προηγηθεί προσπάθειες διάσωσης της οικίας, μετά και από πρωτοβουλία του συγγραφέα Μέτε Χατάι, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι το κτίριο κινδύνευε να κατεδαφιστεί.
Παρά τις αντιδράσεις, το κτίσμα τελικά ισοπεδώθηκε, προκαλώντας κύμα αγανάκτησης τόσο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και στον τουρκοκυπριακό Τύπο. Πολλοί κάτοικοι της περιοχής κατήγγειλαν αδράνεια των «αρχών» και έκαναν λόγο για ανεξέλεγκτη οικοδομική δραστηριότητα που αλλοιώνει ακόμη και τον χαρακτήρα τουτης περιοχής.
Έντονη αντίδραση του Δήμου Καραβά
Με ανακοίνωσή του, ο Δήμος Καραβά εξέφρασε την «οργή και αγανάκτησή του για τη συνεχιζόμενη, συστηματική και μεθοδευμένη κατεδάφιση ιστορικών κτηρίων στην κατεχόμενη κωμόπολη», καταγγέλλοντας «παράνομες ενέργειες που στρέφονται ευθέως εναντίον της ιστορικής μνήμης, της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ίδιας της ταυτότητας του τόπου».
Όπως σημειώνεται, «η πράξη αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό», αλλά εντάσσεται σε μια αλυσίδα καταστροφών που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατεδάφιση της οικίας της οικογένειας του Γιώργου Πογιατζή (Κοντύλη), καθώς και του αρχοντικού του Λευτέρη Χατζηστεφάνου. Πρόκειται, όπως τονίζεται, για «μια συνειδητή προσπάθεια αλλοίωσης και διαγραφής της ιστορικής παρουσίας των νόμιμων κατοίκων του Καραβά».
Ο Δήμος υπογραμμίζει ότι «τα σπίτια μας δεν είναι έρμαια της αυθαιρεσίας», προσθέτοντας ότι η κατεδάφισή τους συνιστά «κατάφωρη παραβίαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου, πολιτιστικής προστασίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «όσο κι αν επιχειρούν να εξαφανίσουν τα ίχνη μας, η ιστορία του Καραβά δεν κατεδαφίζεται».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο γεγονός ότι στις ενέργειες αυτές αντιδρούν και Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της περιοχής, στοιχείο που –όπως σημειώνεται– αποδεικνύει ότι η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τους εκτοπισμένους Καραβιώτες, αλλά πλήττει συνολικά τον ίδιο τον τόπο.
Καταγγελίες για ανεξέλεγκτη οικοδομική δραστηριότητα
Την ίδια ώρα, ανεξέλεγκτη οικοδομική δραστηριότητα και σοβαρή αλλοίωση του φυσικού τοπίου καταγγέλλει και ο δήμαρχος Καραβά Νίκος Χατζηστεφάνου.
«Χτίζουν ανεξέλεγκτα στην περιοχή, ο καθένας κάνει ό,τι θέλει. Εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία και αγανάκτησή μας για αυτή την εξέλιξη», δήλωσε μιλώντας στον «Π».
Όπως ανέφερε, στην παραλιακή ζώνη ανάμεσα στο Mare Monte και στον Ζέφυρο έχουν ανεγερθεί ογκώδη ξενοδοχειακά συγκροτήματα που αλλοιώνουν ριζικά τον χαρακτήρα της περιοχής, ενώ ένα από αυτά ενσωμάτωσε ακόμη και φυσική πηγή, γνωστή ως «Πηδαούλια», γεγονός που εγείρει σοβαρά περιβαλλοντικά και θεσμικά ερωτήματα.
Ο κ. Χατζηστεφάνου κάλεσε τους αρμόδιους φορείς να αναλάβουν τις ευθύνες τους, ξεκαθαρίζοντας ότι ο Δήμος δεν θα παραμείνει αδρανής. «Θα αποστείλουμε επιστολή στα Ηνωμένα Έθνη, αλλά θα προχωρήσουμε και σε άλλες πρωτοβουλίες», ανέφερε.
«Καμία άδεια κατεδάφισης»
Από την πλευρά του, ο «δήμαρχος» Λαπήθου–Καραβά–Μύρτου Φιράτ Ατάσερ καταδίκασε την κατεδάφιση, επισημαίνοντας ότι το κτίριο περιλαμβανόταν σε κατάλογο διατηρητέων και ότι δεν είχε δοθεί καμία άδεια κατεδάφισης ούτε από τον «δήμο» ούτε από την «επαρχιακή διοίκηση».
Όπως ανέφερε, δημοτικά συνεργεία είχαν μεταβεί στο σημείο και είχαν ενημερώσει πως το κτίριο είναι καταγεγραμμένο και δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε εργασία. Παρά τις προειδοποιήσεις και τις επανειλημμένες επικοινωνίες με το «τμήμα πολεοδομίας», η κατεδάφιση προχώρησε.
Χαρακτηρίζοντας την πράξη «μεγάλη προδοσία απέναντι στην περιοχή», ο Ατασέρ δήλωσε ότι θα «κινηθούν νομικά εναντίον όλων των εμπλεκομένων, από τον χειριστή του εκσκαφέα μέχρι εκείνους που έδωσαν την εντολή», επιβεβαιώνοντας ότι η υπόθεση θα οδηγηθεί ενώπιον της «δικαιοσύνης».
Όπως σημείωσε, από το 2018 βρίσκονται σε εξέλιξη δράσεις προστασίας του ιστορικού ιστού της περιοχής, με τη «δημοτική αρχή» να έρχεται συχνά αντιμέτωπη με εργολάβους. «Κανείς δεν μπορεί να λέει “γκρεμίσαμε και κάνουμε ό,τι θέλουμε”. Αυτός ο φάκελος δεν θα φύγει από την πολεοδομία», κατέληξε.