Η επίθεση των «απλοϊκών» και το καλάθι της ισοπέδωσης και του τίποτα

Ζούμε σε μια εποχή όπου η πολυπλοκότητα των προβλημάτων αντιμετωπίζεται με την ευκολία μιας ψηφιακής ανάρτησης και η γνώση θεωρείται πλέον, ένα ενοχλητικό εμπόδιο στην επέλαση της «κοινής λογικής» των πολλών.
Το φαινόμενο δεν είναι τοπικό, είναι παγκόσμιο και άκρως ανησυχητικό. Η απάντηση στην κακή πολιτική δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι η άρνηση της πολιτικής. Η αποστροφή προς τις ατυχείς επιλογές του παρελθόντος δεν νομιμοποιεί το ρίσκο του «ό,τι κάτσει», λες και το μέλλον μιας χώρας μπορεί να αφεθεί στη μπίλια του καζαντί σε κάποιο πανηγύρι. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεις την ύπαρξη ενός κακού γιατρού, ως απόδειξη ότι η ιατρική είναι απάτη και συνεπώς για την αντιμετώπιση μιας ασθένειας θα αποφασίζουν οι πολλοί.
Ο νέος λαϊκισμός δεν είναι σαν τον παλιό «καλό» του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα (για εμάς που τον ζήσαμε στην Ελλάδα), με σημαίες και μεγάφωνα μόνο. Ο παλιός λαϊκισμός είχε γνώση, είχε εμπειρίες είχε και συναίσθηση ότι είναι λαϊκισμός. Τώρα έχει άγνοια για τα πάντα και αυτή την άγνοια την πουλάει σαν αυθεντικότητα και ειλικρίνεια, αποφεύγοντας πεισματικά τη λεπτομέρεια. Υπόσχεται τα πάντα σε ένα πακέτο που αν το ανοίξεις θα βρεις το απόλυτο τίποτα. Πρόκειται για μια ελαφρότητα που βαφτίζεται εναλλακτική πρόταση. Η γνώση όμως δεν είναι δημοκρατική, με την έννοια της πλειοψηφίας. Τα γεγονότα δεν αλλάζουν επειδή έτσι αποφάσισαν οι πολλοί σε μια ψηφοφορία στο διαδίκτυο. Η επιστήμη και η εμπειρία έχουν ειδικό βάρος που καμία απλοϊκή ατάκα δεν μπορεί να υποκαταστήσει.
Εκεί που η δημοκρατία χρειάζεται κόπο, ο νέος λαϊκισμό απαντά σε όλα, με βίντεο των 30 δευτερολέπτων.
Το πιο επικίνδυνο σύμπτωμα αυτής της πολιτικής ασθένειας είναι η πλήρης ισοπέδωση. Είναι αυτή η βολική αλλά καταστροφική λογική που βάζει όλα τα κόμματα, όλους τους πολιτικούς και όλες τις ιδεολογίες στο ίδιο καλάθι. Με μια μονοκοντυλιά διαγράφουμε ιστορικούς αγώνες, κοσμοθεωρίες που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο και οικονομικά μοντέλα που δοκιμάστηκαν στην πράξη και πέτυχαν ή απέτυχαν. Γιατί; Επειδή η ευκολία της ισοπέδωσης μας απαλλάσσει από την ευθύνη της κρίσης και της έρευνας. Είναι πολύ πιο ξεκούραστο να λες «όλοι ίδιοι είναι» παρά να κάτσεις να μελετήσεις ποιος προτείνει τι και με ποιο κόστος.
Όταν διαγράφουμε τις ιδεολογικές διαφορές, μένουμε γυμνοί απέναντι σε αυταρχικές τάσεις και τυχοδιωκτισμούς. Αν όλα είναι το ίδιο, τότε δεν υπάρχει λόγος να επιλέγουμε με βάση τις αξίες μας, αλλά με βάση το ποιος υπόσχεται κάθαρση ακόμα και αν έχει κριθεί ανίκανος και ανάρμοστος ή απλώς χοροπηδάει στα ευρωπαϊκά σαλόνια νομίζοντας πως είναι αλώνια. Αυτή η «ευκολία κατάποσης» των εικόνων και των απαντήσεων που απλώς μας αρέσουν είναι η τροφή του λαϊκισμού.
Αυτή όμως δεν είναι ελευθερία. Είναι παραίτηση, καμουφλαρισμένη ως επανάσταση.
Η ευθύνη απαιτεί βάθος και η σοβαρότητα απαιτεί κόπο. Αν θέλουμε να διορθώσουμε την κακή πολιτική, ο δρόμος είναι η περισσότερη και ποιοτικότερη πολιτική και όχι ο μηδενισμός. Η δημοκρατία μας δεν κινδυνεύει μόνο από αυτούς που την επιβουλεύονται, αλλά και από εκείνους που θεωρούν ότι μπορεί να λειτουργήσει στον «αυτόματο πιλότο» χωρίς γνώση και χωρίς ιστορική μνήμη.
Όταν οι κοινωνίες πείθονται ότι «όλα είναι σάπια», ανοίγει ο δρόμος για τους κήρυκες της αυθαιρεσίας.
Η δημοκρατία δεν είναι διαγωνισμός δημοφιλίας, ούτε καφενείο όπου κερδίζει όποιος λέει την πιο ανόητη ατάκα. Είναι απαιτητικό πολίτευμα, ζητά από τους πολίτες να μην ανταλλάσσουν την ευθύνη με τη διασκέδαση και την κρίση με το θυμικό. Η απάντηση στην κακή πολιτική είναι καλύτερη πολιτική. Με κριτήρια, με πρόγραμμα, με ανθρώπους που ξέρουν τι λένε και αποδεικνύουν τι κάνουν. Όχι με το τίποτα σε συσκευασία «όλα θα λυθούν». Αυτό το πακέτο, συνήθως, περιέχει μόνο έναν λογαριασμό και δυστυχώς έρχεται πάντα μετά και είναι βαρύς