Συμπληρώνονται 69 ολόκληρα χρόνια από τη μαύρη πλην ένδοξη μέρα που o ήρωας ποιητής της Λευτεριάς, ο έφηβος της Τσάδας Ευαγόρας Παλληκαρίδης αντίκριζε την αγχόνη, ψάλλοντας τον Ύμνο εις την Ελευθερία.
Όχι μόνο δεν τον φόβιζε ο θάνατος, αλλά τον επιζητούσε αφού ήξερε ότι θα θυσιαζόταν για το υψηλότερο ιδανικό, την Ένωση της Κύπρου με τη μητέρα Ελλάδα.
Στο αποχαιρετιστήριο γράμμα του προς τους συμμαθητές του, λίγο πριν πάρει τα μονοπάτια που παν στη λευτεριά, τους είπε ότι μπορεί και να μην τον ξαναδούν παρά μόνο νεκρό.
«Παλιοί συμμαθηταί» τους έλεγε και συνέχισε «Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας, κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο ελεύθερο αέρα, κάποιος που μπορεί να μη τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του. Δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό ΜΟΝΑΧΑ».
Όταν η Ένωση ξεσήκωνε τα πλήθη
Ο 15χρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ήταν μαθητής στο Γυμνάσιο Πάφου και διαφώνησε, όταν είδε ότι στο σχολείο του μπήκαν οι βρετανικές σημαίες. Ήταν η εποχή που το αίτημα για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα ξεσήκωνε τα πλήθη στην Κύπρο.
Η κίνηση του Βαγορή πυροδότησε αντιδράσεις σε όλη την Πάφο, όπου οι μαθητές άρχισαν να ξηλώνουν οτιδήποτε βρετανικό είχε στηθεί, με αφορμή της στέψη της Ελισάβετ.
Στα 17 του χρόνια ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης εγκατέλειψε το σχολείο και εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ, ενώ τον Ιανουάριο του 1957 συνελήφθη, χωρίς ένταλμα.
Επέδειξε απαράμιλλο κατά τη διάρκεια της στημένης δίκης , όπου κατηγορήθηκε για κατοχή όπλου. «Ξέρω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα, το έκαμα ως Έλλην Κύπριος, ο οποίος ζητεί την ελευθερία του. Τίποτα άλλο». Ήταν η απάντησή του όταν ρωτήθηκε αν είχε οτιδήποτε να πει για να μην του επιβληθεί η ποινή του θανάτου
«Μη ρωτάτε γιατί»
Μία μέρα μετά την καταδίκη, οι συμμαθητές του δήλωσαν αποχή από τα μαθήματά τους, εις ένδειξη διαμαρτυρίας, και απέστειλαν τηλεγράφημα στον Χάρτινγκ, ζητώντας να δοθεί χάρη στον Ευαγόρα. Μαζί με τους μαθητές, τάσσονται ολόκληρη η Κυπριακή αδελφότητα, η Ελληνική Κυβέρνηση, ο Αρχιεπίσκοπος και πολλοί άλλοι ιθύνοντες, μη μπορώντας, παρ’ όλα αυτά, να ανατρέψουν την απόφαση της Αγγλίας για εκτέλεση του νεαρού ποιητή.
Ήταν 14 Μαρτίου 1957, ο Βαγορής μόνον 18 χρονών. Έγραφε στην αδελφή του ότι δε λυπάται για το θάνατό του:
«Θ΄ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί».
Ο «αθάνατος» Βαγορής στον 21 αιώνα
Μετά από 70 χρόνια, οι συμμαθητές του ήρωα της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παλληκαρίδη βρέθηκαν ξανά στην αίθουσα διδασκαλίας που πέρασαν τα μαθητικά τους χρόνια
Στο ντοκιμαντέρ του Parapolitika και της Artix Productions μιλούν συγγενείς του ήρωα και περιγράφουν τις συνθήκες σύλληψης και εν τέλει απαγχονισμού του από τους Άγγλους κατακτητές.
Για πρώτη φορά μάλιστα μιλά η βαφτιστικιά του Βαγορή στην οποία ήθελε να δοθεί το πεντασύλλαβο όνομα για το οποίο ο Σολωμός, όπως έγραφε στο γράμμα που απέστειλε στην αδελφή του, έγραψε το πιο όμορφο τραγούδι του.
«Λυπάμαι που δεν μπόρεσα να τη βαφτίσω. Μπορείς να το κάνεις εσύ αδελφή μου, το όνομα που θα της δώσεις θέλω να είναι πεντασύλλαβο και να θυμίζει εκείνη για την οποία ο Σολωμός έγραψε το πιο όμορφο τραγούδι του, εκείνη για την οποία ήρθα ως εδώ. Κατάλαβες αδελφή μου;
Ο Ευαγόρας δεν μπορούσε να γράψει τη λέξη ελευθερία γιατί το γράμμα περνούσε από λογοκρισία. Νιώθω τόσο περήφανη που είμαι ο τελευταίος άνθρωπος που σκεφτόταν ο Ευαγόρας..», αφηγείται η Ελευθερία Παντελίδη.
Ο Ευαγόρας ζήτησε να βαφτίσει την Ελευθερία. Κρυβόταν στο σπίτι των γονιών της όταν αυτή γεννήθηκε όπως αφηγείται. Ο πατέρας μου του είπε όταν τελειώσει ο αγώνας θα με βάφτιζε.
«Πρέσβης» της Kύπρου στα σαλόνια της Ευρώπης
Φέτος ο Βαγορής ταξίδεψε και στα ποδοσφαιρικά πέταλά της Ευρώπης μέσω της ΠΑΦΟΣ FC όπου έμαθαν την ιστορία του. Οι Άγγλοι τον «βρήκαν ξανά μπροστά τους».
Evagoras Pallikarides: 'It is a good thing to die for Greece'
It has been 69 years since the death of Evagoras Pallikarides, a hero of EOKA and a poet of Freedom, who was executed by the British for his involvement in the struggle for the union of Cyprus with Greece. Pallikarides, only 18 years old, demonstrated unparalleled courage during his trial, stating that he was acting as a Greek Cypriot seeking his freedom. In his farewell letter to his classmates, he predicted his death and urged them not to mourn, but to honor his memory with flowers. His execution sparked a wave of protests in Cyprus and abroad, but the British government refused to grant him clemency. Pallikarides is considered a symbol of sacrifice and struggle for the freedom of Cyprus, and his phrase 'It is a good thing to die for Greece' has become historic.
